'Wij kunnen slechts in het kamp staan dat vijandig gezind isaan Israel'; PLO in grote verwarring over koers

AMSTERDAM, 4 sept. Het Palestijnse volk heeft sympathie voor president Saddam Hussein van Irak als gevolg van Israels succesvolle sabotage van het door de PLO begonnen vredesproces. Maar de PLO heeft geen partij gekozen voor Saddam Hussein in het Golfconflict. Aldus Afif Safieh, de vertegenwoordiger van de PLO die van Den Haag naar Londen is verhuisd om daar de Palestijnse zaak te vertegenwoordigen. Hij begint aan een moeilijke opdracht in Londen, waar de Britse regering net heeft besloten haar dialoog met de PLO te bevriezen uit protest tegen de pro-Saddam houding van de PLO. Safieh praat daar niet over. Hij vindt wel dat de Westerse media zich in hun verslaggeving over de Golfcrisis door vooroordelen hebben laten leiden. Daardoor zijn de Palestijnen 'het slachtoffer geworden van een voortdurende poging om moedwillig misverstanden te scheppen'.

Ondanks alles wat de Westerse media over haar berichten houdt de PLO, aldus Safieh, vast aan haar oude standpunt: 'Wij vinden het ontoelaatbaar om gebied door middel van geweld te verkrijgen, maar wij zijn helemaal tegen de Amerikaanse legering van troepen in het Midden-Oosten. En ik geloof dat zij opzettelijk alle mogelijkheden hebben verhinderd om tot een diplomatieke oplossing te komen.'

De PLO gaat dan ook, volgens Safieh, uit van het principe 'Geef de diplomatie een kans'.

Zij roept de lidstaten van de Europese Gemeenschap op om een matigende invloed uit te oefenen op Washington, waar 'Kissinger en zijn boys' de oorlog prediken.

Terwijl Safieh in Den Haag sprak, legde Yasser Arafat in Tunis voor het eerst in het openbaar aan zijn volgelingen uit wat de PLO tot haar huidige koers beweegt: 'Aan hen die zich afvragen wat de positie van de Palestijnen is, vragen wij: Waar staat Israel in deze oorlog? Wij kunnen slechts in het kamp staan dat vijandig gezind is aan Israel en zijn imperialistische bondgenoten, die hun hele verfijnde oorlogsmachinerie hebben gemobiliseerd. Wij doen dat niet om deze of gene partij te hulp te komen, maar om onze belangen te beschermen.'

Verwarring Zelden was de PLO in grotere verwarring over de te volgen koers dan de afgelopen weken. Pas op 19 augustus stelde het Uitvoerend Comite (het Dagelijks Bestuur) na intern beraad van vier dagen dat de PLO 'een oplossing wil die de waardigheid en de rechten van een ieder bewaart en niet ten gunste van de ene kant is ten nadele van de andere kant'. Deze nietszeggende verklaring moest de schade beperken die de PLO had opgelopen nadat zij zich in feite achter Irak en tegen Egypte en de olie-emiraten aan de Golf had opgesteld. Daarom stelde Safieh gisteren dat de Iraakse invasie en annexatie van Koeweit 'niet gesimplificeerd of gebanaliseerd moeten worden met de woorden ja of nee'.

Hij zei dat de PLO de crisis niet met woorden van goed- of afkeuring benadert, omdat Arafat zich vanaf het begin als bemiddelaar onvermoeibaar met de oplossing ervan heeft bezig gehouden. Zijn woorden waren in overeenstemming met hetgeen Claude Cheysson, die door president Mitterrand medio augustus naar Tunis was gestuurd, te horen had gekregen. Arafat verzekerde Cheysson toen dat hij het standpunt van de Veiligheidsraad niet kon aanvaarden en dat de PLO weigerde stelling te nemen tegen Irak 'omdat zij een bemiddelende rol vervult tussen Irak en Koeweit' een rol die overigens door alle Golfstaten met de grootst mogelijke nadruk van de hand is gewezen. Op de Arabische topconferentie van Kairo, begin augustus, stemde de PLO, samen met Irak en Libie, tegen de resolutie die de Iraakse invasie veroordeelde en die opriep om een Arabische troepenmacht naar Saoedi-Arabie te sturen. Twee dagen later echter deelde de PLO vanuit Tunis mee dat 'de stemming in een onbeschrijfelijke wanorde had plaatsgehad en de PLO zich van stemming had onthouden'.

Safieh herhaalde gisteren dat de PLO zich van stemming had onthouden. Hij legde uit waarom de PLO zich had opgesteld zoals zij had gedaan: 'Voordat wij (de PLO) naar de Arabische top in Kairo kwamen, was de Amerikaanse militaire opbouw reeds met grote snelheid gestart. En die opbouw werd steeds sterker Wat gebeurd is, is een soort terugkeer naar Westerse hegemonie op het Arabische Schiereiland, een soort destabilisatie door de Amerikanen van het regionale systeem en een soort verbod aan de Arabische Liga om voor inter-Arabische problemen een Arabische oplossing te vinden.'

Zijn collega, Daoud Barakat, de PLO-vertegenwoordiger in Oost-Berlijn, zei echter twee weken geleden in een interview met het blad Neues Deutschland dat de PLO wel degelijk tegen de resolutie van de Arabische Liga had gestemd: 'De Palestijnen beschouwen zich in de eerste plaats als Arabieren met een sterk nationaal gevoel en willen het hoofd bieden aan de massale militaire Amerikaanse aanwezigheid in het Arabische Schiereiland. Tijdens de top van Kairo werd de PLO opeens geconfronteerd met een resolutie die de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in de Golf en in het Midden-Osten rechtvaardigde. Toen restte de PLO nog slechts een mogelijkheid: zich daartegen te verzetten.' Arabische Liga Vorige week maandag maakte de PLO vanuit Tunis bekend dat Yasser Arafat en Saddam Hussein het eens waren geworden over een vredesplan inzake de Golfcrisis. 'Er bestond totale overeenstemming over de noodzaak om de buitenlandse inmenging in de regio te beeindigen en over het belang om binnen de Arabische context een adequate oplossing te vinden die de Arabische eenheid garandeert en de strijd versterkt om de rechten van het Palestijnse volk terug te winnen'. Die oplossing dient volgens Safieh te zijn dat de buitenlandse (lees: de Westerse) troepen in Saoedi-Arabie onder leiding komen van de Verenigde Naties. Zij dienen tegelijkertijd met de Iraakse troepen in Koeweit te worden teruggetrokken. Over de geschillen tussen Irak en Koeweit inzake financiele en territoriale aanspraken moeten de twee landen dan binnen de Arabische Liga tot overeenstemming komen. Hij zei niet hoe dat moest gebeuren, nu de Arabische Liga de facto in tweeen is gesplitst en de secretaris-generaal van de Liga uit arren moede is afgetreden omdat hij geen mogelijkheid meer ziet de vijandige Arabische kampen met elkaar te verzoenen. Vredesoplossing Safieh legde een direct verband tussen de Golfcrisis en de Palestijnse kwestie. Hij schetste de PLO als een organisatie die 'twee lange jaren onvermoeibaar en met de massale steun van de Palestijnse publieke opinie' op zoek was geweest naar een vredesoplossing van het conflict in het Midden-Oosten. De Palestijnen hadden zich massaal in de richting van vrede en compromissen begeven. Yasser Arafat was een man 'die gedurende tweeeneenhalf lange jaren en ik maak nu geen propaganda vrijwel alleen de last heeft gedragen om de vaart in het vredesproces in te houden'.

Safieh, die nauw bij het vredesproces was betrokken, heeft 'de opwinding en de ontgoocheling van de laatste tweeeneenhalf jaar van zeer nabij meegemaakt. Wij hadden heel hoge verwachtingen. Wij verwachtten van het vredesproces, hoe onbevredigend dat ook verliep, een sneeuwbaleffect. Wij werden bemoedigd door de ontwikkelingen in Zuid-Afrika en Oost-Europa en wij dachten dat die een besmettend effect in positieve zin zouden hebben op het Midden-Oosten. Maar helaas ontdekten wij tijdens die tweeeneenhalf jaar dat het gemakkelijker is om de muur van Berlijn te slopen dan de hardnekkigheid van Shamir.'

Safieh beschreef hoe Israel tijdens het vredesproces de omgekeerde richting insloeg: 'Aanvankelijk had Israel een regering van nationale verlamming bestaande uit twee helften: de ene helft, Likud, was niet bereid tot vrede, en de andere helft, de Arbeiderspartij, was niet in staat tot vrede. Nu heeft het een rechts-extremistische regering, waarbij premier Shamir een vredesengel is en zijn coalitiepartners de massale verdrijving van de Palestijnen in hun programma's voorstaan. En niemand in het Westen die er een probleem van maakte. Tegelijkertijd kwam er een stroom van Sovjet-joden die de Israelische regering vrijwillig naar de bezette gebieden liet gaan.'

De conclusie is duidelijk: 'Wij in het Midden-Oosten hebben de indruk dat wij verhinderd zijn deel te nemen aan de positieve veranderingen die elders hebben plaatsgehad. Geloof mij: als de wereld en Israel positief op ons vredesinitiatief gereageerd zouden hebben, als de wereld en Israel net zo pragmatisch, gematigd en realistisch waren geweest als wij, zouden de thema's op de agenda van vandaag zijn geweest: vrede, stabiliteit, ontwikkeling, democratie en participatie. Omdat Israel erin slaagde te verhinderen dat de overal elders voelbare positieve invloeden van de ontspanning in de regio doordrongen, zien we de oplopende spanningen waarvan we nu getuige zijn.'

    • Michael Stein