Premier Lubbers: Nederland ziek

NIJMEGEN, 4 sept. Volgens premier Lubbers is ons land ziek. Bij de opening van het academisch jaar in Nijmegen zei de premier gisteren dat die conclusie moet worden getrokken uit de statistieken voor arbeidsongeschiktheid, ziekteverzuim, drop-outs en werkloosheid. Er is volgens hem net als honderd jaar geleden sprake van 'een sociale kwestie', waarvan moet worden vastgesteld 'dat de politiek dit probleem niet alleen aankan'. Daarnaast constateerde de premier dat in ons land de overheid de afgelopen jaren overbelast is geraakt en sterk aan gezag heeft ingeboet. Er zou sprake zijn van 'een bredere erosie bij de burger en soms ook bij de overheid van het besef dat men zich aan de wet moet houden'.

De rechterlijke macht moet zich het corrigerend effect dat sancties op het gedrag van burgers hebben ter discussie stellen, meent de premier. Hij hekelde een aantal gangbare opvattingen in de strafrechtspraktijk over het verband tussen de hoogte van de straf en het delict. Zo wordt er in Nederland volgens de premier opvallend weinig gediscussieerd over de vraag of bij veel voorkomende criminaliteit inderdaad lage boetes gewenst zijn. Lubbers zei dat lichte vrijheidsstraffen wel bij lichte vergrijpen passen, maar liet zorgvuldig in het midden of dan de boetes ook laag kunnen zijn. Ook wordt volgens de premier in Nederland vrijwel onweersproken aangenomen dat het onrechtvaardig is 'als sommige betrapte burgers zwaar bestraft of beboet worden, terwijl vele anderen de dans geheel ontspringen'.

Het wordt volgens hem tijd voor 'vernieuwend denken' binnen het openbaar ministerie en de rechterlijke macht. Hij riep de rechters in Nederland op om door hun straftoemetingsbeleid hun verantwoordelijkheid te nemen voor de 'maatschappelijke politiek'.

De bestuurlijke en wetgevende macht doen het hunne door te zorgen voor sociale vernieuwing en decentralisatie van macht naar gemeenten en maatschappelijke organisaties.

Met nadruk claimde Lubbers het recht voor de politiek om een discussie over de zwaarte van sancties in het strafrecht te openen. Het zijn immers regering en parlement die de strafmaxima in de wet vastleggen en daarmee de rechter aangeven hoe ernstig bepaalde normschendingen moeten worden gevonden. Dat heeft volgens Lubbers niets te maken met de 'goede traditie' voor de politiek om zich te onthouden van kritiek op rechterlijke uitspraken. Ook is er volgens hem geen sprake van het uitoefenen van druk op de rechter.

Pag.3: Trias politica in problemen