'Liever een arme patriot dan een rijke handelaar'

KAIRO, 4 sept. De deelnemers aan de protestbijeenkomst waren in luchtgekoelde autobussen uit hun hotel opgehaald, als ze niet met hun eigen Mercedes of BMW waren gekomen. Maar al was het dan een demonstratie van zeer gegoede burgers, de emoties waren er niet minder heftig om.

Zondag was het een maand geleden dat Koeweit werd bezet. Een flink deel van de 25.000 Koeweiti's die in Egypte zijn gestrand had zich voor die gelegenheid in een met vlaggen en tapijten versierd voetbalstadion verzameld om trouw te zweren aan het verloren vaderland. Geestelijk leiders, onder wie de Mufti van Egypte, legden uit dat wat Irak heeft gedaan indruist tegen de heiligste geboden van de islam. Populaire zangers en actrices gingen voor in spreekkoren met teksten zoals 'Met onze geest, met ons bloed, zullen wij ons opofferen voor Koeweit'. Politici vertelden dat in het bezette land met succes een algemene staking was afgekondigd en dat verzetsgroepen nog steeds aanslagen plegen op de Iraakse troepen. Veel mensen waren in rood, groen, wit en zwart gekleed de kleuren van de vlag van Koeweit. Bij het spelen van het volkslied werd er flink gehuild.

Het verloop van de bijeenkomst maakte twee dingen duidelijk. Ten eerste, dat Koeweit kennelijk toch meer is geweest dan alleen een kassa bij een oliekraan: er bestaat wel degelijk een nationaal sentiment. In de tweede plaats onderstreepten de Koeweiti's dat het geld van de multinationale onderneming die Koeweit nu eenmaal ook is, voorlopig zal worden gebruikt in de strijd om het heroveren van de staat en dat die strijd met oliegeld steeds beter wordt georganiseerd.

Woonruimte

Al meteen na de inval zijn de ambassades van Koeweit begonnen met het verschaffen van woonruimte aan gestrande landgenoten en inmiddels krijgt ieder gezin daar bovenop een toelage van ruim 2.000 gulden per maand. In Kairo verschijnt een dagblad en worden radio-uitzendingen voorbereid. De nationale luchtvaartmaatschappij heeft haar zetel naar de Egyptische hoofdstad verplaatst en probeert verder de achttien toestellen die haar nog resten te verhuren; vijftien vliegtuigen zijn door Bagdad geconfisqueerd. Studenten hebben een informatiecentrum opgericht en vrijwilligers melden zich nog dagelijks aan om dienst te doen in de strijdkrachten van Koeweit, die in Saoedi-Arabie gelegerd zijn.

De regering is ook uitgeweken naar Saoedi-Arabie en resideert daar nu in een hotel in Al-Hada, nabij de stad Taif. Het enige lid van het kabinet dat permanent buiten Saoedi-Arabie verblijft is buitengewoon gevolmachtigd minister dr. Abdelrahman al-Awadi. Hij onderhoudt de meeste contacten met de rest van de Arabische landen, onder andere in de vergaderingen van de Arabische Liga, en hij las tijdens de bijeenkomst van zondag de boodschap van de emir voor. Daags na de demonstratie laat hij mierzoete thee serveren op de op-een-na-hoogste verdieping van het Semiramis Hotel, waar hij zijn provisorisch hoofdkwartier gevestigd heeft en vergelijkt hij bij herhaling Koeweit met Nederland. 'Wij zijn een handelsnatie, net als u, en altijd tot vrede geneigd. Maar dat betekent niet dat we geen eer of vaderlandsliefde kennen. Als het erop aankomt ben ik liever een arme patriot dan een rijke handelaar. Wij zijn nu bereid om voor ons land, dat ons zo veel gegeven heeft, te sterven.' Het is niet denkbaar dat Koeweit uitsluitend als multinational blijft voortbestaan, als natie zonder grondgebied? 'Uitgesloten. Wij zijn niets zonder ons land. Alles wat we bezitten, en daar is ook ons leven bij, zullen wij in dienst stellen van de herovering van Koeweit.' Maar wat kunt u doen? 'Verschillende dingen. Allereerst hebben we nog een leger en een luchtmacht, beide in Saoedi-Arabie. Bij elkaar zijn het niet meer dan 8.000 man, maar ze zijn beter dan wie ook gemotiveerd en ze zullen in de frontlinie vechten. Verder kunnen we financiele hulp geven. We zijn bereid vergoedingen te betalen aan landen die schade lijden door hun deelneming aan de economische boycot van Irak. We zullen bovendien buitenlandse investeerders schadeloos stellen voor verliezen die ze door de bezetting lijden, terwijl we daar strikt genomen niet verantwoordelijk voor zijn. En we zullen meebetalen aan de militaire inspanningen die landen als de Verenigde Staten en Egypte voor de bevrijding van ons vaderland leveren.'

Zeven miljard

De Verenigde Staten zijn van plan een schuld van zeker zeven miljard dollar aan de Egyptenaren kwijt te schelden. Ligt uw inspanning ook in die orde van grootte? 'Ik kan niets zeggen over bedragen, maar zeven miljard is voor ons geen onoverkomelijke som.' Is er een andere oplossing mogelijk dan de militaire?

'Ik geloof het niet. Alle gepraat over diplomatie dient alleen maar om tijd te winnen. De eis van de Verenigde Naties is heel duidelijk: Saddam Hussein moet zich terugtrekken uit Koeweit. Perez de Cuellar heeft een laatste poging gedaan en die is mislukt. Nu is een confrontatie onvermijdelijk.' Maar wat doe u als een oorlog uitblijft? 'We zullen op alle mogelijke manieren de strijd voortzetten.' Ook door middel van internationaal terrorisme? 'Wij zullen overal ter wereld hun belangen weten te raken. Geen enkel Iraaks bezit zal veilig voor ons zijn.' Dat betekend dat Arabieren aanslagen gaan plegen op Arabische doelen. 'Dat is vreselijk, maar een logisch gevolg van wat Saddam Hussein heeft gedaan. Het grootste slachtoffer van deze crisis is de Arabische eenheid. Ik denk dat dat ook de bedoeling was. Saamhorigheid is niet in het belang van dictators zoals Saddam Hussein. Alle Arabieren hebben meebetaald aan de opbouw van zijn huidige wapenvoorraad, tijdens de oorlog met Iran. Maar we waren niet bereid hem als onze almachtige leider te aanvaarden. Hij dacht met geweld die positie te kunnen verwerven. Hij heeft zich daarin ernstig misrekend.' Toch heeft hij de Arabische Liga weten te splijten. Bij de laatste vergadering steunden nog maar twaalf leden Koeweit. Dus zijn er acht landen op de hand van Irak. 'Hoogstens vijf. Algerije, Libie en Tunesie keuren de bezetting van ons land zeer zeker niet goed. Ze hebben alleen moeite met de aanwezigheid van de Amerikanen op Arabisch grondgebied. Gaddafi heeft ons zeer kort geleden nog verzekerd dat hij als het erop aankomt de kant van Koeweit zal kiezen.'

En de PLO?

'Mijn hart bloedt voor de Palestijnen. Ik heb ze mijn leven lang gesteund, nu heeft hun eigen leiding hun zaak om zeep gebracht. Ik begrijp Arafat niet. Was hij uit op een deel van de buit, net als koning Hussein van Jordanie? Was hebzucht zijn motief? De PLO kan geen bezetting van een land door een vreemde mogendheid goedkeuren. Daarmee ondergraven ze de kern van hun eigen zaak. De PLO is in Koeweit en met onze hulp opgericht. Heel wat functionarissen werden tot een maand geleden rechtstreeks door ons betaald. Dat is nu natuurlijk afgelopen. Het enige Palestijnse hospitaal in Jeruzalem is door ons gefinancierd. Ook dat zullen ze nu verder zelf moeten doen. Ik begrijp niet wat de Palestijnse leiding bezielt, maar ik zal het hun volk niet nadragen. Ik hoop nog steeds dat Koeweit op dezelfde dag als Palestina wordt bevrijd en dat dat heel snel zal zijn.' Wanneer begint de oorlog? 'Over drie a vier weken. Deze week nog niet, we moeten eerst op het overleg tussen Bush en Gorbatsjov wachten.'

    • H. M. van den Brink