Jeltsin gaat door met eigen plan voor de economie

MOSKOU, 4 sept. De Russische Republiek, met meer dan de helft van de totale bevolking de grootste Sovjet-republiek, begint volgende maand gewoon met haar eigen economische hervormingsplan. Rusland wil niet langer wachten op het compromis waar de Sovjet-regering aan werkt.

Volgens president Boris Jeltsin noopt de noodzakelijke 'ontmanteling van de totalitaire structuren' tot deze eigen weg. 'We moeten nu de overgang maken van de ideologische economie naar de effectieve economie', aldus Jeltsin gisteren op de eerste zittingsdag van de Opperste Sovjet van de Russische Republiek na het zomerreces. Er moet nu een begin worden gemaakt met de 'nieuwe politieke koers, gericht op de wedergeboorte van Rusland', zo voegde hij eraan toe. Het Russische parlement moet deze week een reeks wetten en decreten nader uitwerken. Over de principiele uitgangspunten van het nieuwe economische beleid is binnen de republiek geen verschil van mening.

Volgende week komt de Opperste Sovjet van de Sovjet-Unie weer bijeen om een uitweg te zoeken uit het conflict met premier Ryzjkov, die tot nu toe wenst vast te houden aan centrale planning in het economische beleid. In eerste instantie heeft de Opperste Sovjet de hervormingsplannen van Ryzjkov afgekeurd. Het economische programma dat het Russische parlement deze week behandelt is gebaseerd op de plannen van de econoom Stanislav Sjatalin. Sjatalin, lid van de presidentiele raad van president Michail Gorbatsjov en in die functie de personificatie van het alternatief voor het beleid van Ryzjkov, meent dat er op grote schaal moet worden geprivatiseerd.

Behoedzaam laveren

Econoom Sjatalin wil het financieringstekort terugdringen door fors te snijden in de defensie-uitgaven en denkt een anti-inflatoir beleid te kunnen voeren door het drukken van roebels stop te zetten en de prijzen te bevriezen.

Premier Ryzjkov geloofde voor het zomerreces juist nog in directe prijsverhogingen maar moest daar, na zware kritiek uit de Opperste Sovjet van de Unie op terugkomen. Voor 1 september zou hij met een nieuw programma komen, zo beloofde hij toen. Maar daarover heeft de regering tot nu toe geen overeenstemming kunnen bereiken.

Zaterdag eiste Jeltsin op een persconferentie daarom weer eens het aftreden van de premier, die gezien wordt als een man die met handen en voeten vast zit aan de ministeriele bureaucratie die de hervormingen tot nu toe met succes heeft weten te frustreren.

President Gorbatsjov zelf laveert nu behoedzaam tussen beide kampen door. Gisteren heeft hij drie speciale commissies in het leven geroepen die tot taak hebben gekregen de 'Sovjet-samenleving te stabiliseren'.

Volgens Gorbatsjov is haast geboden. Als er niets wordt gedaan om de onttakeling van de maatschappelijke structuren te keren, dan zou de perestrojka over drie maanden wel eens aan het einde van haar latijn kunnen zijn, zo liet hij vorige week doorschemeren.