PTT Post waagt zich tussen 'vrije jongens'

UTRECHT, 3 sept. EMS, de nieuwe koeriers- en expressedienst van PTT Post, vierde gisteren haar officiele start. Zondagmorgen vroeg, op een tijdstip waarop de meeste Nederlanders zich nog eens in hun bed omdraaien, waren de 800 personeelsleden van EMS getuige van een informatief satellietprogramma over al het moois dat EMS te bieden heeft, een en ander opgevrolijkt met wat Bekende Nederlanders.

De nieuwe tak van het als bureaucratisch bekendstaande PTT gaat er enthousiast en vooral 'marktgericht' tegenaan. De medewerkers waren er zelfs toe bereid daarvoor hun vrije zondagochtend op te offeren.

EMS is bedoeld om de zwaar verlies lijdende expressedienst van PTT Post uit het slop te halen en om de strijd aan te binden met de particuliere koeriersdiensten die de laatste jaren agressief zijn gegroeid en met succes nieuwe markten hebben aangeboord.

Behalve de traditionele exprespost van PTT Post verzorgt EMS twee nieuwe diensten: EMS Courier, directe bezorging van deur tot deur, en EMS Time Net, een service gebaseerd op zogenoemd systeemvervoer waarbij elk adres in Nederland vier maal per dag kan worden bereikt.

EMS denkt veel particuliere koeriers uit de markt te kunnen concurreren omdat EMS als enige in Nederland een landelijke dekking heeft, aansluit op de gezamenlijke internationale EMS-koeriersdienst van een groot aantal nationale PTT's, EMS werkt met een volledig geautomatiseerd beheerssysteem waardoor elk pakje op elk gewenst moment kan worden achterhaald en omdat EMS veel 'betrouwbaarder en solider' zou zijn.

De PTT maakt zich op voor een harde strijd. PTT-topman Dik zei bij de presentatie van het jaarverslag dat PTT Post de koeriers 'uit de markt zal timmeren.' Volgens EMS-directeur T. Kokke heeft de branche nog steeds een 'cowboy-achtig imago'. 'Een bedrijf wordt vandaag opgericht, gaat morgen stunten en is overmorgen al weer failliet. Kijk bijvoorbeeld naar VDV. Dat ging failliet, kwam onder een andere naam ('24 hours service') weer boven, ging opnieuw failliet en werkt nu geloof ik alweer onder een andere naam.' Koeriersbedrijven komen volgens Kokke veelal voort uit wat in PTT-kringen wordt genoemd het 'mom-and-dad' principe. 'Ma achter de telefoon, pa achter het stuur voor een opdrachtgever. Als ze een tweede klant krijgen, kruipt ook de zoon of een oom achter het stuur.'

Echt doorgroeien kunnen ze vaak niet. Het ontbreekt de bedrijfjes aan kennis en geld, aldus Kokke.

In Nederland opereren naar schatting 600 a 800 kleine koeriersbedrijfjes die gemiddeld zo'n 7.500 zendingen per jaar verzorgen, veelal vanuit slechts een steunpunt werken met niet meer dan zesa acht auto's en met een jaaromzet van zeg een half miljoen gulden. De meeste van deze bedrijfjes leiden een marginaal bestaan. Jaarlijks gaan er enkele honderden over de kop, maar komen er ook weer evenzovele bij.

Een enkeling lukt het om uit te groeien tot een respectabele onderneming. Volgens experts zijn de de belangrijkste koeriersdiensten: Ordonnans met een omzet van naar schatting 25 miljoen, City Courier met een geschatte omzet van 20 miljoen, Kappa (3 a 4 miljoen) en Avanti (3 a 4 miljoen). Een koeriersdienst die enigszins uit de toon valt omdat ze een zeer specifiek soort diensten aanbiedt maar die toch behoorlijk groot is (geschatte omzet 25 miljoen), vormt Dentex, een nachtdienstvervoer tussen fotohandelaren en fotolaboratoria en tussen tandartsen en hun toeleveranciers.

De koeriersbranche schijnt een grote aantrekkingskracht uit te oefenen op actievelingen met een ondernemende inslag die snel geld willen verdienen. In de koeriers- en expressedienst gaan in Nederland jaarlijks vele honderden miljoenen guldens om. Deskundigen schatten de omvang van de binnenlandse markt nu op ongeveer 180 miljoen gulden, waarvan 85 procent lokaal en 15 procent nationaal. Jaarlijks worden in Nederland zo'n 11 miljoen pakjes verstuurd. Van Nederland naar het buitenland gaan nog eens 24 miljoen pakjes voor totaal zo'n 450 miljoen gulden, terwijl de stroom de andere kant op (van het buitenland naar Nederland) anderhalf tot twee maal zo groot is.

EMS heeft de ambitie om 'binnen een beperkt aantal jaren' marktleider te worden. 'Alleen een groot volume is aantrekkelijk in deze markt.'

Lukt dat niet, dan zou het bedrijf wel eens in financiele moeilijkheden kunnen komen en zou PTT Post welicht moeten bijspringen, zo valt uit de woorden van directeur Kokke op te maken. 'We zitten nu nog in de rode cijfers', vertelt Kokke. De exprespostdienst van PTT Post maakte vorig jaar een verlies van ongeveer 50 miljoen gulden. 'Maar binnen een beperkt aantal jaren zullen we break even draaien. Om het break even point te behalen moeten we marktleider worden. Want we hebben zo veel geinvesteerd dat we ons niet kunnen permitteren om onze capaciteit op halve kracht te laten draaien. Je zet een netwerk neer, en dat heeft vulling nodig.' PTT Post heeft al eerder geprobeerd de lucratief ogende koeriersbranche op te gaan maar werd destijds teruggefloten door de politiek die vond, aangemoedigd door verontruste particuliere koeriersbedrijven, dat het staatsbedrijf zich schuldig maakte aan oneerlijke concurrentie. PTT Post kreeg wel toestemming voor het opzetten van een eigen koeriersdienst maar mocht er geen reclame voor maken. 'Nou, dat werkt natuurlijk niet. Hoe kun je dienstverlening leveren zonder er reclame voor te mogen voeren', merkt Kokke lichtelijk geirriteerd op. Deze belemmering verviel toen PTT begin vorig jaar werd verzelfstandigd. Voor EMS staat nu de weg open om de concurrentie volop aan te gaan.

Uit onderzoek is gebleken dat PTT er goed aan zou doen de koeriers- en expressedienst af te zonderen in een aparte eenheid. 'Onderzoek toonde aan dat onze expresse- en koeriersdienst als onpersoonlijk en ontoegankelijk werd ervaren. U moet weten, PTT Post verstuurt dagelijks 18 miljoen brieven en pakjes en er werken 60.000 mensen. Dat geeft een heel andere cultuur en snelheid dan bij de kleine particuliere koeriersbedrijven.' Daarom is gekozen voor een EMS dat los staat van PTT Post en ook zelf verantwoordelijk is voor de winst. Voor de vele honderden werknemers van PTT Post die zijn overgestapt naar EMS, betekent de verzelfstandiging een ware cultuurslag, geeft Kokke toe. Maar problemen lijkt dat niet te geven. 'De verzelfstandiging maakt onder de mensen een golf van enthousiasme los. Onze medewerkers willen graag marktgericht opereren.'

    • Geert van Asbeck