Optreden van politie Z-Afrika veroordeeld

JOHANNESBURG, 3 sept. Een Zuidafrikaanse gerechtelijke onderzoekscommissie heeft de politie ervan beschuldigd afgelopen maart zonder reden het vuur te hebben geopend op een massa van rond 50.000 demonstranten in het ten zuiden van Johannesburg gelegen woonoord Sebokeng. Twaalf mensen kwamen daarbij om het leven en 281 raakten gewond.

Volgens een rapport dat zaterdag is vrijgegeven door rechter Richard Goldstein, voorzitter van de onderzoekscommissie, werd de politie op geen enkel moment bedreigd door de massa, gedroegen politiemensen zich ongedisciplineerd en openden zij het vuur zonder dat hun daartoe het bevel was gegeven. Goldstein zei geschokt te zijn door de 'harteloze houding' van sommigen van de door hem ondervraagde politiemensen. De commissie beveelt aan een aantal van hen strafrechtelijk te vervolgen. Minister van wet en orde Adriaan Vlok heeft zijn instemming betuigd met deze aanbeveling.

Het geweld in Sebokeng, op 26 maart jongstleden, deed het ANC besluiten de eerste besprekingen met president Frederik de Klerk af te zeggen. Het eerste gesprek had uiteindelijk op 2 mei plaats.

In een reactie meldde het ANC gisteren dat het in het onderzoek de bevestiging ziet van herhaalde klachten dat de politie met buitensporig zwaar geweld optreedt tegen zwarten. Het onderzoek 'versterkt de onder onze mensen wijd verbreide opvatting dat de politie geen lichaam voor ordehandhaving is, maar een onderdrukkingsmacht', aldus een verklaring van het ANC. President De Klerk heeft gisteravond in een verklaring een 'dringend en diepgaand' onderzoek gelast naar 'niet gespecificeerde beschuldigingen tegen de politie' die geestelijke leiders vorige week hebben geuit over het politie-optreden in de zwarte woonoorden rondom Johannesburg. 'Ik onderstreep dat deze beschuldigingen zeer serieus neem', aldus De Klerk. Bij gevechten tussen aanhangers van het ANC en de Zulu-beweging Inkatha zijn de afgelopen weken meer dan 500 zwarten om het leven gekomen.

Terwijl gisteren rondom tienduizend mensen in het woonoord Kagiso, ten westen van Johannesburg, op de been waren om 19 slachtoffers van het geweld te begraven, kwam het in de oostelijke woonoorden Thokoza en Tembiza tot nieuwe uitbarstingen waarbij 23 doden vielen. Een dag tevoren hadden vertegenwoordigers van het ANC en de Inkatha-beweging na drie dagen onderhandelen in Durban een akkoord getekend waarin de partijen beloven zich in te zetten voor beeindiging van het geweld.

Op de massabegrafenis in Kagiso haalde dominee Frank Chikane, secretaris-generaal van de Zuidafrikaanse Raad van Kerken, gisteren fel uit naar de politie die volgens hem 'geindoctrineerd is om zwarten te doden en het blanke minderheidsregime te beschermen'.