Jackson grijpt de Golfcrisis aan om zich te profileren

WASHINGTON, 3 sept. Hij stond weer vooraan in de aankomsthal na zijn landing met de eerste groep Amerikaanse ex-gijzelaars uit Irak: de zwarte leider Jesse Jackson. Hij duwde of trok de ex-gijzelaars voor of van de microfoons van de Amerikaanse televisienetten. En daarna ging hij er zelf voor staan. Anderhalve week geleden klaagde hij nog over de geringe aandacht van de Amerikaanse media voor zijn persoon.

Hij gaf toen een persconferentie over het spaarbankschandaal: er kwam maar een journalist opdagen. Iedereen was bezig met de Golf-crisis. Dus maakte hij zelf een afspraak met Saddam Hussein en het werd een succes. Hij werd een officiele gast van Irak en sprak met de president zelf. Hij ging als journalist maar als er nog iets te onderhandelen viel, zou hij dat doen, voorspelde hij. Behalve dominee, adspirant senator voor Washington en presidentskandidaat voor de Democraten is hij binnenkort de gastheer van de Jesse-Jackson-show op de televisie. Voor zijn interview met Saddam Hussein wilde de exploitant van de show, Time Warner, niet betalen uit angst voor moeilijkheden. Dus bood hij het de Washington Post aan voor 375.000 dollar. De Washington Post bedankte echter eveneens.

In de hem eigen stijl zei Jackson onderweg naar Irak dat hij hoopte 'niet een situatie te zien waar de prijs voor olie omhoog gaat en de prijs voor bloed omlaag'.

Jackson vindt dat de Amerikaanse regering meer diplomatieke initiatieven moet ontplooien om de gijzelaars vrij te krijgen en om uit de crisis te komen. Saddam Hussein heeft dit standpunt beloond door Jackson een handvol zieke Amerikanen uit de ambassade van Koeweit mee te geven.

Alle gijzelaars in Bagdad moesten vier uur extra voor hun drie vliegtuigen wachten tot Jesse Jackson met zijn gezelschap uit Koeweit terugkwam. Hij wilde nog een extra zieke vrouw uit Koeweit meenemen en de onderhandelingen daarvoor namen wat tijd in beslag. Na aankomst in Bagdad gaf Jackson een persconferentie om Saddam te bedanken. Hij zei te hopen dat deze grote evacuatie zou leiden tot een vreedzame oplossing van de Golfcrisis. 'Het is tijd voor de Congresleden, senatoren en leiders in andere landen om door middel van diplomatie te werken in plaats van te slaan op de oorlogstrom', vervolgde hij. In Washington werd het gezelschap ontvangen door de breed lachende ambassadeur van Irak, inmiddels een bekende televisiepersoonlijkheid in de VS. 'Ik kwam hier om onze gasten welkom te heten', zei hij. 'We hebben elke stap ondernomen om hun reis geriefelijk te maken'.

Daarop reageerde een Amerikaanse ex-gijzelaar boos: 'De ambassadeur van Irak heeft het totaal bij het verkeerde eind. Ten eerste worden de mensen die ik 24 uur geleden achterliet tegen hun wil vastgehouden zonder voedsel of water en zonder elektriciteit en de ambassadeur zegt dat ze vrij zijn om te vertrekken.' Jesse Jackson viel daarop de ambassadeur bij en interpreteerde zijn uitspraak als 'een wanhopige poging om contact te leggen'.

'We moeten zeggen dat we meer achterlieten dan we hebben gebracht', zei hij de eer van de ganse evacuatie voor zich opeisend. 'Er moet een serieuze poging komen van ons ministerie van buitenlandse zaken en van onze functionarissen om niet alleen de vrijlating van de vrouwen en kinderen te bereiken maar ook die van de mannen.'

Zo blijven de gijzelaars en niet de bezetting van Koeweit in de aandacht.

Jackson heeft al eerder reizen ondernomen om Amerikanen te bevrijden. Als zwarte leider geniet hij sympathie onder leiders van Derde wereldlanden die slechte relaties hebben met de VS. Jackson geeft hen een zekere toegang tot de Amerikanen en dat is hen enige vrijlatingen waard. Het is ook een manier om verdeeldheid te zaaien.

Zwarte Amerikanen hebben bij dergelijke leiders een streepje voor. In 1979 bevrijdden de Iraniers meteen vrijwel alle zwarte diplomaten tijdens de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Teheran. 'Solidariteit met onderdrukte minderheden', zeiden ze toen. Alle andere diplomaten moesten veertien maanden wachten op hun vrijheid.

In 1984 wist Jackson bij president Assad van Syrie de vrijlating van de bij oorlogshandelingen in Libanon gevangen genomen zwarte Amerikaanse piloot Goodman te bewerkstelligen. Jacksons verblijf werd betaald door de Syrische regering. De vrijlating zaaide geen verdeeldheid maar leverde een opening op. President Reagan, die aanvankelijk tegen zijn missie was, feliciteerde hem later met het resultaat en zei dat hij het door Jackson begonnen contact zou voortzetten.

Sindsdien had Jackson de smaak te pakken en zeven maanden later keerde hij met 22 Amerikanen en 26 Cubaanse politieke gevangenen terug van een bezoek aan Fidel Castro.

Jesse Jackson vermijdt altijd het woord 'diplomatie' maar noemt zijn trips 'humanitaire missies' of geeft ze een andere naam. Volgens de zogeheten Logan Act mogen gewone burgers namelijk geen diplomatie bedrijven.