Golfcrisis belangrijk thema; Top van Bush en Gorbatsjov in Helsinki

WASHINGTON, 3 sept. De Amerikaanse president Bush en Sovjet-president Gorbatsjov zullen komende zondag een topconferentie houden in de Finse hoofdstad Helsinki. Dat heeft Bush zaterdag aangekondigd bij zijn zomerhuis in Kennebunkport.

Hoewel Bush volgens zijn zeggen 'veel zaken te bespreken heeft' met Gorbatsjov, is de Golfcrisis een belangrijk onderwerp. Bush heeft zelf het initiatief tot de ontmoeting genomen en hij verklaarde dat hij 'zeer uitziet' naar een bespreking over de Golfcrisis.

In de Sovjet-Unie werd het nieuws over de top in een korte verklaring voor de televisie bekendgemaakt. De afgelopen week hebben hoge Sovjet-functionarissen zich kritisch uitgelaten over de massale legering van Amerikaanse troepen in Saoedi-Arabie. Ook Gorbatsjov zelf heeft zich bezorgd getoond over de toenemende kans op oorlog.

De Amerikaanse president zei het voor het welslagen van het handelsembargo van de VN van grote betekenis te achten dat de wereldwijde coalitie tegen Irak bij elkaar blijft. Een specifiek vredesplan voor de Golfcrisis wil hij overigens niet bespreken. Voor de Sovjet-Unie zag hij bovendien 'helemaal geen bemiddelende rol en ik geloof ook niet dat ze zelf vinden dat zij een bemiddelende rol hebben.' Het Amerikaanse weekblad Newsweek heeft intussen gemeld dat Bush in het geheim een plan heeft goedgekeurd om het bewind van de Iraakse leider Saddam Hussein omver te werpen. Volgens Newsweek zou het gaan om een gezamenlijke operatie van de CIA en andere Westerse inlichtingendiensten, die wordt gefinancierd door Saoedi-Arabie. Het Witte Huis wilde het bericht van Newsweek niet bevestigen.

De Sovjet-Unie heeft nog 193 militaire adviseurs in Irak, maar volgens sommige berichten zouden ze niet meer als zodanig actief zijn. Ook zijn er nog zo'n 7.000 Sovjet-specialisten in Irak, van wie 5.000 betrokken zijn bij bouwprojecten in het zuiden van het land. Hoewel Moskou meedoet aan het VN-embargo, zijn de militaire adviseurs nog niet teruggetrokken. De Amerikaanse regering heeft begrip getoond voor deze situatie.

Jesse Jackson gebruikt Golfcrisis Pag.9: Hoofdartikel

Saddam zal blijven overvragenTijdens de vorige topconferentie in Washington van dit voorjaar spraken Bush en Gorbatsjov af om regelmatig informele, ongestructureerde bijeenkomsten te houden. Naast de Golfcrisis zullen ook de START-besprekingen over de beperking van lange-afstandskernwapens aan de orde komen, evenals het overleg over de beperking van conventionele wapens. Beide soorten onderhandelingen moeten worden vlot getrokken. Verwacht wordt dat beide presidenten ook zullen spreken over de financiele en economische toestand van de Sovjet-Unie. In een interview voor de Amerikaanse televisie zei de invloedrijke Democratische senator Sam Nunn gisteren dat Amerikaanse oliemaatschappijen de technologie moeten leveren om meer olie uit de grond van de Sovjet-Unie te halen. De olieproduktie in de Sovjet-Unie gaat nu achteruit. Door het vergroten van de olie-exploratie zou de Sovjet-Unie meer buitenlandse valuta binnenkrijgen en zou het Westen minder afhankelijk zijn van het Midden-Oosten.

In een artikel van het partijblad Pravda werd er gisteren op gewezen dat een langdurige troepenpresentie van de Amerikanen in de Golf van invloed kan zijn bij het overleg over wederzijdse troepenverminderingen in Wenen. Het blad waarschuwde ervoor dat indien het werkelijk tot een oorlog zou komen in de Golf 'niet alleen mensen en olieraffinaderijen, maar het proces van ontspanning zelf' tot de slachtoffers zou kunnen behoren. Het commentaar in de Pravda was overigens al geschreven voor bekend werd dat Bush en Gorbatsjov een nieuwe top zouden houden.

Vorige week had de Russische onderminister van buitenlandse zaken Aleksander Belonogov, naar dit weekeinde bekend werd, de Amerikaanse aanwezigheid in de Golf al een 'bron van bezorgdheid' genoemd. 'Wat is er voor garantie dat de troepen van de VS zich terugtrekken', zo vroeg Belonogov zich af tijdens een onderhoud met de commissie van buitenlandse zaken van het Sovjet-parlement.