Nieuwe voorwaarden voor vertek vrouwen; Irak wil nu burgersuit buitenland terug

AMMAN/BAGDAD/MOSKOU, 1 sept. De Iraakse regering heeft gisteren aan het vertrek van buitenlandse vrouwen en kinderen een 'humanitair verzoek' gekoppeld om Iraakse burgers die in het buitenland zijn gestrand in ruil daarvoor te laten terugkeren.

In Bagdad staan vliegtuigen gereed van Iraqi Airways om de eerste buitenlandse vrouwen en kinderen te laten vertrekken naar Londen en Parijs, maar de Iraakse regeringswoordvoerder Naji al-Hadithi heeft de Britse en Franse regering gevraagd Irakezen die door de 'wrede Amerikaanse sancties' zijn gestrand, op de retourvlucht te zetten. Het 'verzoek' zou niet een voorwaarde voor vertrek van de buitenlanders zijn, maar de woordvoerder zei dat het achterwege blijven van een regeling kan betekenen dat de vrouwen en kinderen over land moeten reizen.

De Britse regering heeft gezegd geen enkel bezwaar te hebben tegen een dergelijke uitwisseling. 'Wij hebben geen gijzelaars', aldus een regeringswoordvoerder in Londen. Het Franse ministerie van buitenlandse zaken liet weten niets van een dergelijke eis te weten, maar 'we zullen geen onderhandelingen beginnen, we onderhandelen met niemand'. Volgens een woordvoerder heeft geen van de naar schatting 200 Franse vrouwen en kinderen die in Irak worden vastgehouden nog een uitreisvisum gekregen. Een aantal zou integendeel uit hotels zijn weggevoerd naar onbekende bestemmingen. De woordvoerder zei dat dit 'niet bepaald optimisme opwekte'. In Frankrijk staan 26 Irakezen, militairen en civiel defensiepersoneel die een opleiding volgden, onder huisarrest. Zij krijgen geen uitreisvisa. Vier van hen die vorige week uit Frankrijk probeerden te vluchten, zijn op het laatste moment tegengehouden. De overige 1.700 Irakezen in Frankrijk zijn in twee categorieen opgedeeld, zo vernam de krant Le Monde gisteren van bronnen op het ministerie van binnenlandse zaken in Parijs. Een deel 'politiek gevoeligen' worden van zeer nabij in de gaten gehouden, waarvoor speciaal personeel is vrijgemaakt. Wat de overigen betreft heeft de Franse regering besloten 'pietluttig' te zijn bij het uitgeven van uitreisvisa. Volgens Le Monde worden die vaak geweigerd: 'Hoe zouden wij eruit zien als men hen met wapens in de hand terugzag in Koeweit', merkte een politieman op. Hij erkende dat 'wij ons niet helemaal binnen een strikt juridisch kader bevinden, maar Saddam Hussein is ook niet werkelijk binnen een juridisch kader'. Inmiddels zijn een DC 10 van Japan Airlines en een vliegtuig van de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS naar respectievelijk Amman en Istanbul vertrokken op weg naar Bagdad. [Een konvooi met twaalf Nederlandse vrouwen en dertien kinderen is gisteravond in Bagdad aangekomen. Dit heeft minister Van den Broek bekendgemaakt. Ze waren 's ochtends uit Koeweit vertrokken onder begeleiding van een Nederlandse man. Vanuit Bagdad hopen ze naar Europa te kunnen vertrekken. De eerste mogelijkheid die zich voordoet is naar het zich laat aanzien een vlucht met een toestel van de Westduitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa. Het is echter onduidelijk wanneer de Nederlanders kunnen vertrekken. Ze beschikken nog niet over geldige uitreispapieren.

Intussen gaat Bagdad door met het overbrengen van buitenlandse, mannelijke gijzelaars naar mogelijke aanvalsdoelen van de internationale troepenmacht. 'Elke plaats, elke stad waar een strategische installatie is zal onze gasten kunnen verwelkomen', aldus de Iraakse woordvoerder. Irak heeft de duizenden gijzelaars die in het land worden vastgehouden steeds 'gasten' genoemd.

De Britse minister van transport, Cecil Parkinson, heeft gisteren aangekondigd dat de veiligheidsmaatregelen op de luchthavens worden versterkt. Volgens kranteberichten hadden de inlichtingendiensten vrees geuit voor eventuele aanslagen in verband met de crisis in het Golfgebied. Parkinson zelf zei op een persconferentie dat 'wij het ons niet kunnen veroorloven bewijs te leveren van naiveteit in het licht van de permanente gevaren die de toestand in het Midden-Oosten voor de Britse belangen oplevert'. De Amerikaanse marine heeft in het kader van de blokkade van Irak in de Rode Zee voor het eerst een Iraakse tanker aangehouden en geinspecteerd. De tanker bleek leeg te zijn en kreeg toestemming om door te varen, aldus het Pentagon.

Sovjet-president Michail Gorbatsjov heeft gisteren op een persconferentie zijn vertrouwen uitgesproken in de goede bedoelingen van de Verenigde Staten in het Golfgebied. Nadat de onderminister van buitenlandse zaken, Aleksandr Belogonov, en de stafchef van de troepen van het Warschaupact, Vladimir Lobov, zich eerder zeer kritisch hadden uitgelaten over de Amerikaanse troepenmacht in Saoedi-Arabie zei Gorbatsjov er vertrouwen in te hebben dat de Amerikanen zich na een oplossing van het conflict zullen terugtrekken. Hij hield Saddam Hussein andermaal verantwoordelijk voor de 'explosieve, zeer gevaarlijke situatie'. De Amerikaanse regering is volgens de New York Times van plan Israel voor meer dan een miljard dollar geavanceerde wapens te sturen om zijn verdediging tegen Irak te versterken. Het zou waarschijnlijk gaan om gevechtsvliegtuigen van het type F-15 en F-16, Patriot anti-raketraketten, M-60 tanks en Apache anti-tankhelikopters. Het grootste deel daarvan zou uit Amerikaanse voorraden in Europa moeten komen. Eerder deze week maakte het Witte Huis bekend Saoedi-Arabie voor 2,2 miljard dollar wapens te leveren. Volgens de conservatieve Washington Times dringen Israel, Saoedi-Arabie en Groot-Brittannie er bij de Amerikaanse regering op aan de crisis met militaire kracht op te lossen. De leiders van deze landen zijn van mening dat het gebied anders aan de genade van een zwaar bewapend Irak wordt overgelaten wanneer de Amerikaanse troepen en hun bondgenoten Saoedi-Arabie verlaten. Sommige Amerikaanse functionarissen zouden hun mening delen. (Reuter, AP, UPI, AFP)