Groot aanbod uit Bondsrepubliek en Verenigde Staten zal niet aanhouden; Binnen paar jaar tekort aan oud papier

ROTTERDAM, 1 sept. Woensdag deelde papierfabriek KNP bij de persconferentie ter gelegenheid van het bekend maken van de halfjaarcijfers, en passant mee dat men binnen enige jaren een tekort aan oud papier verwacht. Met concurrent Buhrmann-Tetteroide behoort KNP tot de grootste afnemers van oud papier in Nederland.

Een tekort aan oud papier! En bij welwillende vaderlanders puilen de pakken oude kranten en ongewenst drukwerk uit bijkeukens, schuurtjes en garages. Geen hond die het ophaalt. Sportclubs, klaverjasverenigingen en kerkelijke instellingen laten hun neus niet meer zien.

Hoe zit dit en hoe loopt dat af? Volgens H. Mostert, secretaris van de Vereniging van Nederlandse Papier- en kartonfabrieken (VNP) die optreedt voor de 33 papier- en kartonfabrieken in Nederland, is de belangstelling gering als gevolg van een onverwachte uitbarsting van milieubewustheid in de Verenigde Staten en West-Duitsland. 'In de VS is om zo te zeggen vorig jaar het milieu ontdekt en daar is men nu op grote schaal kranten en ander oud papier apart gaan inzamelen. Dat is natuurlijk mooi maar het land heeft nog helemaal geen verwerkingscapaciteit voor al dat papier. Er was niet op zo'n gunstige respons gerekend. Bovendien zijn de afstanden er anders dan hier. Papier dat aan de oostkust wordt ingezameld geef je goedkoper mee als retourlading aan schepen die fruit uit Spanje en Italie aanvoerden dan dat je het naar afnemers verderop in de VS brengt. Er komen nu hele scheepsladingen oud papier naar Europa toe.' Ook in West-Duitsland overtreft de inzamelwoede van de miliebewuste consument de verwerkingscapaciteit van de papierindustrie en ontstonden overschotten. Onder invloed daarvan is de prijs van oud papier in Europa (ooit keerde de handel hier 25 cent per kilo uit) dramatisch gekelderd.

Mostert: 'De Nederlandse papierhandel kan het met 1 a 2 pfennig per kilo op de koop toe in Duitsland afhalen. Breng je de transportkosten in rekening, die 1 a 2 gulden per 100 kilo bedragen, dan blijkt dat je het materiaal voor nul cent aan de poort kunt krijgen.' De Nederlandse papierfabrieken bereiden hun papier en karton al voor bijna 70 procent uit oud papier. Bij voorkeur gebruikt men Nederlands oud papier. De Nederlandse oudpapierhandel (samen ongeveer 250 bedrijven, vele verbonden aan de papierfabrieken) sorteert het afval in 45 soorten, fracties, die zich van elkaar in kwaliteit onderscheiden. Grote fracties zijn 'bont', 'verbeterd bont' en kranten en kartonafvallen. De kostbaarste fractie bestaat uit onbedrukt wit papier en computer-output. De bulkpartijen die uit het buitenland komen zijn het onderste uit de markt: de minste soorten. Vooral 'bont' dus.

De Nederlandse prijs van oud papier wordt Europees bepaald. Meer dan nul tot 2 cent per kilo geeft de handel er nu niet meer voor. De 'interventievoorraad' die de VNP op eigen initiatief aanlegde kan alleen beperkte marktverstoringen opvangen. De buffervoorraad is 40 a 50.000 ton groot (dat is nog geen 3 procent van het jaarlijkse verbruik aan oud papier, dat vorig jaar 1,7 miljoen ton bedroeg) en wordt ingezet als schaarste dreigt en de prijzen sterk stijgen en wordt aangelegd als er een overaanbod is. 'Maar', zegt Mostert, 'vol is vol. Als je te vroeg inrijdt zijn je mogelijkheden verbruikt.'

Het is duidelijk dat de buffervoorraad nu op volle sterkte is.

Voor een cent per kilo zijn nog weinigen bereid oud papier af te halen. Toch ziet een groot aantal Nederlandse gemeenten in dat het veel geld kost om al het oud papier per vuilniswagen van huis te halen en te laten storten of verbranden. Er is dus een gemeentelijk belang om het particulier ophalen van oud papier in stand te houden.

Volgens een enquete van de VNP probeerde 76 procent van de Nederlandse gemeenten in 1988 het inzamelen op enigerlei wijze te stimuleren. De meeste gemeenten vullen de kiloprijs (die de handel uitkeert) op vertoon van weegbriefjes aan tot een bedrag dat de inzameling aantrekkelijk houdt. De laatste maanden van dit jaar kwam het er praktisch op neer dat ze dat hele bedrag betaalden. Dat werd een enkeling te gek en de VNG, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, heeft de gemeenten opgeroepen daarom maar helemaal te stoppen met de subsidiering. Gelukkig is het daar niet van gekomen, integendeel. De VNP heeft de gemeenten, zegt Mostert, met wat cijfermatige exercities weten duidelijk te maken dat subsidiering wel degelijk in hun belang is. 'Ze zijn nu weer veel genuanceerder.' Een gemeente als Oegstgeest vult de prijs van oud papier aan tot 8 cent per kilo. Utrecht gaat tot 7 cent. Eindhoven gaat binnenkort aanvullen tot 6 cent.

Tilburg wil gaan beginnen maar kon nog geen prijs noemen. Er is ook nog enige aarzeling: 'Garantiesubsidie is een open eind regeling die je voor vreemde gevolgen kan plaatsen. En voor je het weet zit je de handel te subsidieren.' De stad Groningen hanteert een heel anders systeem. De 25 verenigingen binnen de gemeente die minstens 10 maal per jaar volgens een duidelijk, vooraf bekend gemaakt, schema oud papier ophalen kunnen op een uitkering ineens van 2250 gulden rekenen. 'Dat is minder fraudegevoelig', zegt de woordvoerder, 'en brengt ook veel minder administratie met zich mee. Bovendien voorkom je dat gebiedsvreemd oud papier wordt aangevoerd, wat nog wel eens gebeurt als de vergoedingen per kilo per gemeente verschillen.' Angst voor fraude en 'vreemde papierstromen' bepalen ook het beleid van de drie grootste gemeenten: daar wordt geen enkele subsidie gegeven. Papierrecycling is er geheel afhankelijk van de papierbakken (die de papierhandel beheert). In toenemende mate worden die bakken helaas het slachtofer van vandalisme.

Hier en daar wordt dus wel degelijk gewerkt aan een redelijke vergoeding. En op langere termijn komt het zeker goed met prijs van oud papier want zowel in de VS als in West-Duitsland investeren papierfabrieken in belangrijke capaciteitsuitbreidingen.

Een VNP-studie voor intern gebruik, die twee maanden geleden uitkwam, voorziet al binnen een jaar of twee een Europees tekort aan oud papier. Hoe dat moet worden aangevuld weet men niet. Mostert: 'De prijs zal dan wel weer gaan stijgen en dan komt er vanzelf meer binnen. Mogelijk is er ook van buiten Europa oud papier aan te voeren.'

Sportverenigingen en klaverjasclubs met commercieel inzicht doen er goed aan snel eigen voorraden aan te leggen.

    • Karel Knip