Goede raad leidt tot eenvormig dirigeren

Voor het slotconcert van de Dirigentencursus van de NOS en het NOB, dit jaar voor het eerst in samenwerking met de BBC, werden vijf jonge dirigenten geselecteerd uit acht deelnemers, de gelukkigen die overbleven uit de 101 aanmeldingen voor de Hilversumse masterclass. De studiebeurs van de Eduard van Beinum Stichting werd echter toegekend aan een cursist die niet vrijdagavond in het Amsterdamse Concertgebouw optrad: de Nederlander Peter Santa, een groot muzikaal talent dat profijt kan hebben van de aangeboden extra studieperiode als assistent van de Japanse dirigent Hiroyuki Iwaki, artistiek leider van de afgelopen cursus.

Met grote toewijding zette Iwaki zich in voor de cursisten en maakte hen bewust van het effect dat elk gebaar heeft door middel van kleine demonstraties. Iwaki probeerde acht verschillende muzikale persoonlijkheden de weg te wijzen naar de verwerkelijking van hun eigen intenties. En toch klonken de vijf programma-onderdelen vrijdagavond niet zo verschillend. Bij een eventuele radio-uitzending zonder bijbehorende informatie zou men vermoedelijk zelfs denken dat hier een dirigent in actie was. Een gedreven maar niet echt aangrijpende ouverture La Forza del Destino en een vakkundig afgewerkte L'Oiseau de Feu die in de veertien pianissimo-maten voor de finale pas echt spannend werd. Een Prelude a l'apres-midi d'un Faune die helder en doorzichtig klonk maar raffinement in klankkleur miste en een gaaf uitgevoerde Tsjaikovsky waarin de dirigent de solist, Dimitri Ferschtman, volgde in zijn wat neutrale benadering van de Rococo-Variaties. Tot slot Strauss' hels moeilijke partituur van Till Eulenspiegel, bewonderenswaardig gerealiseerd maar zonder momenten van echte vervoering en poezie. Dat was het resultaat van twee weken intensieve arbeid in Hilversum. 'Je moet niet imiteren. Steel zoveel mogelijk van andere dirigenten. Maar dan wel het goede.'

Deze raad van Iwaki, hoe goed ook bedoeld, werkt misschien de eenvormigheid in de hand. En dat is nu precies wat hij niet wil. Maar de muziekpraktijk drijft de musici onontkoombaar naar de eenwording van Europa waarvan de samenwerking van NOS, NOB en BBC een symbool moet zijn.