Douwe exit

Was er nog iemand die hem las? Ik weet het niet, zelf was ik er al jaren geleden mee opgehouden en ik ken niemand die het tot op de dag van vandaag heeft volgehouden. Er waren er zelfs die, toen ik ernaar vroeg, dachten dat hij al jaren geleden uit Vrij Nederland was verdwenen. Terwijl hij nog steeds elke week verscheen. Tot en met deze week, die zijn laatste is. Op een onopvallende pagina in het nummer van deze week de laatste VN in de oude samenstelling van krant, boeken- en kleurbijlage neemt hij afscheid. In de nieuwe magazine-vorm die het blad volgende week krijgt, is voor Douwe Trant geen plaats meer.

Hij was een kleurloze PTT-ambtenaar, die wekelijks verslag uitbracht over zijn beperkte denkwereld. Toen hij halverwege de jaren zestig door Rinus Ferdinandusse in het leven werd geroepen, vertegenwoordigde hij het verderfelijke gesundenes Volksempfinden. Hij figureerde in een blad dat stelselmatig de Telegraaf ontmaskerde als een leugenachtige, reactionaire krant waarvan het gif dagelijks de Nederlandse samenleving verziekte. Douwe Trant was een Telegraaflezer de gothische belettering van de rubriekskop Het rijke leven van Douwe Trant is een overtreffende trap van de gothische Telegraafkop en zijn beste vriend heette Anton Houze, een duidelijke verwijzing naar het houzee van Anton Mussert. Hij was een van die miljoenen anonieme burgers die gezamenlijk het klootjesvolk vormden. Ferdinandusse ontleedde de tegenstander, die tot schrik van de gemiddelde VN-abonnee soms over menselijke eigenschappen bleek te beschikken.

Maar naarmate de Telegraaf versaaide tot een burgerlijke krant, de regeerders de repressieve tolerantie uitvonden en ook links wel eens een rechts geacht standpunt durfde innemen, verloor Douwe Trant zijn satirische functie. Hij ging vegeteren op belevenisjes van Ferdinandusse en opmerkingen uit diens omgeving. Dat hij nog bestond, is een wonder van volharding. En dat hij nu verdwijnt, is onvermijdelijk.