Compromis in de maak voor Sovjet-economie

MOSKOU, 1 sept. Na twee dagen intensief vergaderen heeft de Sovjet-leiding opnieuw voor een compromisformule gekozen voor de overgang naar een markteconomie, waarmee men nu al maandenlang een begin probeert te maken. Een nieuw voorstel van de regering van premier Ryzjkov en een radicalere variant, het plan van de werkgroep van Gorbatsjovs economische adviseur Stanislav Sjatalin, moeten de komende week in elkaar worden geschoven en dan opnieuw aan het parlement worden aangeboden, in de hoop dat eindelijk een landelijke consensus kan worden gevonden voor de economische hervormingen.

President Michail Gorbatsjov kwam het zelf gisteravond op een persconferentie vertellen, nadat de beide projecten twee dagen lang waren besproken in een vergadering van de presidentiele raad en de raad van de federatie, het overlegorgaan van de vijftien republiekspresidenten. Zes maanden stabiliseren met behulp van administratieve maatregelen en tegelijkertijd langzamerhand marktelementen invoeren, dat was zo ongeveer de weinig verrassende boodschap van de president. Hij karakteriseerde de vergadering als 'een van de belangrijkste gebeurtenissen sinds het begin van de perestrojka'.

De vergadering was het erover eens geweest dat de presidentiele macht versterkt moet worden en dat er veranderingen moeten worden aangebracht in de structuur van de regering, die ook personele consequenties zouden hebben. Premier Ryzjkov, wiens aftreden de afgelopen maanden door talloze mensen is geeist, zit echter nog steeds in het zadel en het lijkt er sterk op dat van zijn programma ook heel wat overeind is gebleven.

Gevraagd naar de scherpe kritiek die er op de premier is geweest en het overduidelijke gebrek aan vertrouwen in de regering zei Gorbatsjov dat 'we ons de luxe niet kunnen veroorloven ons te storten in een drastische omvorming van de politieke structuren, dan komen al onze besluiten in gevaar, maar dat sluit niet uit dat men het een en ander aan de top kan veranderen'. De discussies in de vergadering, namen soms dramatische vormen aan, zei de president, maar er is geen tijd te verliezen. Als we twee of drie maanden verloren laten gaan 'zullen we niet alleen in onze tactiek maar wellicht ook in de strategie veranderingen moeten aanbrengen'.

Waarmee hij lijkt te waarschuwen voor een terugval in wat men hier sedert Brezjnev de 'commando-administratieve bestuursmethoden' noemt.