Turkije blijft sancties tegen Irak toepassen

ATHENE, 30 aug. Turkije zal de resolutie van de Veiligheidsraad over het handelsembargo tegen Irak naar de letter blijven uitvoeren. Dit kreeg de Iraakse minister voor oliezaken, Issam Chalabi, gisteren van zijn Turkse collega voor handelszaken, Isin Celebi, te horen tijdens een ontmoeting van twee uur aan de Turks-Iraakse grens die vanuit Bagdad was aangevraagd.

De Iraakse minister zou hebben aangedrongen op verzachting van het embargo zodat geneesmiddelen en kindervoedsel naar zijn land kunnen komen, overeenkomstig een passage van de resolutie. Die voorziet in bijzondere omstandigheden, zoals hongersnood, die maatregelen van filantropische aard wenselijk kunnen maken. Het antwoord van zijn Turkse collega wordt door het semi-officiele persbureau Anadolu een 'afwijzing' genoemd, maar het lijkt niet onmogelijk dat Turkije in een latere fase, op grond van de in dezen niet al te duidelijke resolutietekst, toch tot zulke leveringen zal overgaan.

Zondag gaat de voorzitter van het Internationale Rode Kruis, Cornelio Sommaruga, naar Bagdad om over dezelfde zaken te praten, gekoppeld aan het onderwerp van de gijzelaars. Mocht het tot een 'koppelverkoop' komen, dan zal Turkije zeker een rol kunnen en willen spelen bij het leveren van de gewenste artikelen. Uit het aanvragen daarvan zou men intussen kunnen afleiden dat er nu reeds een problematische toestand in de Iraakse steden is ontstaan, al betuigde de Iraakse ambassadeur in Ankara inmiddels dat zijn land nog over grote voorraden medicamenten beschikt.

In de eerste dagen van het door Turkije verrassend schielijk uitgevoerde embargo betoonde president Ozal, die alle touwtjes in handen houdt, zich zeer streng in de toepassing ervan. Het gold uitdrukkelijk ook voor geneesmiddelen, gist en babyvoedsel (dat ook heel voedzaam kan zijn voor volwassenen). Het was, volgens waarnemers in Turkse kranten als de gerenommeerde Ali Birand, in die periode dat Ozal zijn Iraakse collega had 'afgeschreven' en was begonnen te leven in een post-Saddammiaans tijdperk waarin oude Turkse aspiraties naar olierijke gebieden van Irak weer boven kwamen drijven.

Rondom Kirkuk en Mosul leven niet alleen Koerden maar ook ten minste een half miljoen Turks-sprekenden die onder het huidige regime nauwelijks rechten hebben. Ooit behoorden deze gebieden tot het 'nationaal Turkse territorium'. Pas in 1926 deed Ataturk, onder pressie van de Volkenbond, afstand van zulke aspiraties.

Ozal zou weer van mening zijn veranderd toen president Bush contacten begon te leggen met Koerdische leiders uit Irak als Jalal Talabani die Koerdische staatsvorming binnen Irak nastreven. Zo'n vooruitzicht, dat magnetisch zou kunnen werken op de grote Koerdische minderheid binnen Turkije, zag Ozal volgens Birand cum suis als het grootste gevaar en bracht hem ertoe verlenging van de status quo in het nabuurland, inclusief het presidentschap van Saddam Hussein, te prefereren. Tegelijkertijd werd de strijd tegen de Koerdische guerrillastrijders op Turks gebied, inclusief het ontruimen van dorpen in het grensgebied met Irak, opgevoerd.

Dat Turkije niet langer meer een van de sterkste schakels is in de ketting die om Irak is gelegd, zou ook kunnen worden afgeleid uit de als 'reces' bestempelde ontruiming van de Turkse ambassade in Koeweit eerder deze week. Dit besluit druist in tegen de NAVO-lijn en heeft in Bagdad wellicht de hoop gewekt dat Turkije ook over het embargo wat elastischer wordt.