Brucan: Iliescu stond buiten elke samenzwering

ROTTERDAM, 30 aug. 'Iliescu is nooit betrokken geweest bij een samenzwering tegen Ceausescu. We hebben hem op 22 december naar voren geschoven, maar aan de samenzwering heeft hij niet meegedaan en daarom roept hij nu dat er geen samenzwering is geweest. ' Silviu Brucan, tot mei de ideoloog van het bewind dat in december in Boekarest de macht in handen nam, is fel omstreden in Roemenie. Vorige week gaven hij en generaal Nicolae Militaru, die op 22 december minister van defensie werd, in het blad Adevarul voor het eerst bijzonderheden over de samenzwering die, in combinatie met de volksopstand, tot Ceausescu's val zou hebben geleid. Ze vertelden hoe ze jaren lang tegen Ceausescu hadden gecomplotteerd, Brucan met drie generaals, een kringetje dat zich gaandeweg uitbreidde tot het in december twintig generaals omvatte. Zonder hen, aldus de twee, zou het leger voor Ceausescu hebben gevochten en zou de opstand ten koste van een bloedbad zijn neergeslagen. Het vraaggesprek bracht de Roemeense leiding dusdanig in verlegenheid dat president Iliescu dinsdag in felle termen uitvoer tegen Brucan, die een week in Nederland is voor een congres. Na terugkeer in Roemenie moet Brucan zich melden bij de procureur-generaal.

Brucan: 'Ceausescu's dictatuur rustte op drie pijlers: de partij, het leger en de Securitate, en elk realistisch plan om hem omver te werpen moest zich op die drie pijlers richten. Iliescu is benaderd. Maar hij weigerde, hij zag niets in actie buiten de partij. Daarom is hij door Ceausescu ook nooit bestraft. Hij werd verder niet bij de samenzwering betrokken.'

Toch zijn de samenzweerders hem altijd blijven zien als de meest geschikte opvolger van Ceausescu. Brucan: 'Hij is van goede wil. In het begin was de afschaffing van het socialisme niet ons doel: we wilden na Ceausescu een socialisme met een menselijk gezicht. Iliescu was voor ons een soort Dubcek.' Iliescu legt nu de nadruk op de rol van de opstand en bagatelliseert die van de samenzweerders. 'Maar kan hij verklaren waarom het leger is omgedraaid, op 22 december? Als die generaals zich niet tegen Ceausescu hadden gekeerd was de opstand mislukt. Iedereen die denkt dat binnen een militaire structuur die 25 jaar lang is geconsolideerd officieren spontaan radicaal omdraaien weet niet wat een militaire structuur inhoudt. In Timisoara, Sibiu, zelfs in Boekarest heeft het leger eerst nog op betogers geschoten. Pas toen Militaru als minister het commando in handen nam, was er reden voor het volk te roepen: het leger is met ons.' Pag.4: Brucan: 'Iliescu is eerlijk, maar weet te weinig'