Roze nachten aan de Nijl

Elke avond, zo tegen tien uur, loopt de Taveerne-bar van het Nijl-Hiltonhotel in Kairo langzaam vol. De binnenkomende gasten begroeten elkaar vriendelijk met schouderklopjes, knikken naar bekenden en bestellen een bier of wat anders. Naarmate het voller wordt klinken hier en daar kir-geluidjes, als twee zeer intieme vrienden elkaar treffen.

Naarmate het later wordt, wordt het gepraat luider en beginnen steeds meer ogen in het rond te dwalen. Heren, soms met z'n tweeen, soms in groepjes, zonderen zich aan tafeltjes af. Tegen een uur of twaalf stroomt de bar plotseling helemaal vol. Fraai uitgedoste nieuwe heren, vaak van rijpere leeftijd, voegen zich bij het publiek. Zij schudden elegant met de gepermanente haren, laten hun gouden armbanden rinkelen of spelen vermoeid met hun dure, zijden foulards. De weinige buitenlandse toeristen, die er dan nog over zijn, mengen zich speels onder de vaste clientele of zoeken haastig een goed heenkomen naar het casino of een van de andere drankgelegenheden van het hotel.

Buiten op de Corniche el-Nil, of achter het hotel, bij het Egyptisch Museum en het Tahrir-plein is het een druk va-et-vient van jeugdige knapen. Dat is ook het geval in de hal van het hotel. Geldhongerige knapenogen staren daar goed geklede hotelgasten na, in de hoop op emplooi.

Buiken

Het is duidelijk, hier gebeurt iets. Het is de Kaireense homo-scene. Beter gezegd, het is de top van die ijsberg. Overdag, in de sauna van het Hilton, zweten de nodige nachtelijke stamgasten hun drank en hun inspanningen uit. Voorts zitten en liggen daar, in sauna en stoombad, heren van overrijpe leeftijd, voorzien van zeer omvangrijke buiken. Komt er iets binnen dat hen bevalt, dan lichten zij hun buik op, zodat men een blik kan slaan op hun in staat van opwinding verkerend geslachtsdeel.

Voor veel geld kan men kleine, gerieflijke kamertjes rond de sauna huren, waarin groepjes gasten zich soms terugtrekken. Noch de sauna, noch de drankjes van de Taveerne-bar zijn goedkoop. Volgens Egyptische begrippen is het Nijl-Hilton zelfs krankzinnig duur. Dat trekt echter het betere, dat wil zeggen financieel draagkrachtiger publiek aan en houdt de zaak in het nette.

Omdat in Egypte alleen de politiek-invloedrijken geld hebben, geldt het Nijl-Hilton bij de scene als 'veilig'. Van tijd tot tijd veegt de politie de hal schoon of pakt de tippelaars rond het hotel stevig in de kraag en, naar men zegt, nog steviger in het kruis. Dat gebeurt zo eens in het half jaar, als het getippel werkelijk de spuigaten begint uit te lopen. Het is dan enige tijd rustig in het Hilton, men is weer gezellig 'onder ons'. Uiteraard heeft de vaste groep elegant uitgedoste bezoekers van sauna en bar van de politie geen last. Zij juichen de razzia's zelfs toe. Hier borrelt en bruist nu eenmaal Egyptes elite en daar hoort het gajes niet bij.

Egypte kent zo zijn eigen homoseksuele codes. De meeste Egyptenaren beschouwen het als een curieuze variant om tot geslachtelijk gerief te geraken. Er is geen wet die homoseksuele contacten verbiedt, zoals in de meeste andere Arabische landen. Toch komt homoseksuele samenwoning nauwelijks voor. Dat heeft praktische redenen. Wie in Kairo een appartement zoekt, moet de huiseigenaar zijn huwelijksakte overleggen: geen trouwring, geen huis. Alleen wie rijk is en kan kopen heeft geen last.

Lusten

Daarnaast is de sociale druk om te trouwen enorm. Het huwelijk, zei de profeet Mohammed, is de helft van het geloof. Dus trouwt men, de omgeving ziet daar scherp op toe. Wie in Egypte niet trouwt, geldt als excentriek en lichtelijk verdacht. Er zal dan wel iets griezeligs mee zijn, denkt men al snel.

Het gebrek aan woonruimte leidt ertoe dat Egyptes homoseksuelen niet zozeer op zoek zijn naar een partner, maar veel meer naar een plek om hun lusten te kunnen bevredigen. Daar zijn diverse oplossingen voor. Een aantal vrienden legt geld bij elkaar om een gemeubileerde flat te huren. Daarin is keus genoeg, maar de huur is hoog, vandaar dat je met anderen moet delen. Je kunt ook aansluiting zoeken bij een of andere rijkaard, die al een eigen huis of flat heeft.

Hotelkamers zijn minder geliefd. Dan staat men automatisch bij de hotelpolitie geregistreerd en niemand in Egypte laat zich graag bij de politie registreren. De bedenkingen tegen een 'vluggertje' in een auto, donker portiek of trappenhuis zijn nog groter. Het Kaireense leven gaat dag en nacht door en een orgasme temidden van nieuwsgierig publiek is ook niet alles.

In feite bieden dus alleen de eerste twee mogelijkheden bevredigend uitsluitsel. Dat levert het interessante verschijnsel op van homoseksuele clanvorming. Zo'n clan bestaat uit een vaste groep, met daar omheen allerlei rondzwervend volk, dat van tijd tot tijd binnenwaait of binnengehaald wordt. Vaak zijn Egyptische homo's lid van drie of vier clans. Dat geeft afwisseling en stof tot conversatie. Kairo kent, uniek voor een Arabisch land, op die manier een echte homoseksuele underground, met een heel eigen cultuur en een adembenemend snelle nieuwsvoorziening.'Zib'De nodige nichterigheid is de cultuur niet vreemd, hoewel de meeste Egyptische homo's een macho-uitstraling nastreven. Daar wordt hoog en veel gegiecheld. Hoogtepunt van een feest is altijd het buikdansen door een of meer van de aanwezigen, liefst uitgedost in een echt buikdanseressenkostuum. Of, en ook dat verhoogt de feestvreugde, men huurt een 'zib'. Een zib is een zwaar geschapen heer, die bloot in een zijkamertje plaatsneemt. Daar mag men naar kijken of, tegen geld, mee 'spelen', de haan in het kippenhok.

Er is een aantal beroemde zibs in Kairo, die van feest naar feest gaan. Een van de prinsen van het Saoedisch koninklijk huis spaarde zelfs zibs. Via zijn Egyptische prive-secretaris had hij kennisgenomen van het verschijnsel. Sindsdien is hij aan Kairo verslaafd. In zijn suite in een duur hotel is het een komen en gaan van zibs. De prins zelf zit in een stoel, omringd door zijn hofhouding. Daartoe behoort de Egyptische prive-secretaris, de Palestijnse chauffeur/body guard en de Libanese kapper. De laatste draagt een met diamanten afgezet gouden doosje bij zich. Een schare uitgelezen gasten houdt de prins bezig met sappige anecdotes. Heeft de zib zijn kunsten vertoond en de prins zich persoonlijk van de echtheid van het gebodene overtuigd, dan neemt hij uit het gouden doosje een verfrissende pil.

Zelfs in de strikt islamitische Saoedische hoofdstad Riaad zet dit soort vertoningen zich voort. Geregeld vliegt de prive-secretaris van daaruit naar Kairo om de zibs op te halen. Zijn ze in Riaad uitgewerkt, dan reizen ze terug, met een Mercedes als cadeau. In het homo-jargon heet zo'n auto een 'Saoedi-zib'. Niet alle zibs komen er zo goed af. Op een dag sloot de prive-secretaris een potentiele zib op in zijn slaapkamer en vergat hem. Gelukkig was er water, maar de familie van de secretaris was drie dagen bezig kleine stukjes kaas, worst en brood onder de deur te frommelen om de zib te voeden. Het zware hangslot aan de buitenkant openbreken wilden ze niet, dat vonden ze te duur. De secretaris zelf liep dagenlang rond met een blauw oog, dat hij iedereen trots vertoonde. Het Kaireense homo-wezen kent ook een 'onderkant'. Die speelt zich af in de badhuizen. Vroeger, voor de aanleg van de waterleiding, telde de stad honderden van die etablissementen. Hun glorietijd is echter voorbij. De middeleeuwse stad van Kairo telt er nog een paar, maar daar houdt het mee op. Die zijn nu oud, vies en vervallen. Het is trouwens voor oppassende Kairenen tegenwoordig niet zo netjes naar een badhuis te gaan, juist wegens de homoseksuele activiteit daar.

Een ouderwets Kaireens badhuis bestaat uit een grote zaal met een fontein, waaruit lauw water spuit. Daar omheen liggen andere vertrekken, met grote gemetselde kuipen, waarin heet tot zeer heet water. Overdag valt het licht door de gaten in de koepel boven het badhuis, maar 's avonds is het er spaarzaam verlicht met wat peerlampjes.

Houten badslippers voorkomen het uitglijden op de glibberige vloer. De sultane Shagarett el-Dorr, Egyptes enige in eigen naam regerende islamitische heerseres, werd met zo'n houten badslipper doodgeslagen, waarna haar lijk voor de straathonden werd gegooid. In de huidige badhuizen komt dat niet meer voor. Die zijn bij uitstek de plek geworden, waar vriendenparen uit de Kaireense volksbuurten ongestoord hun gang kunnen gaan. Of waar jonge Egyptenaren uit die buurten de eerste schrede zetten op het glibberige pad der gelijkslachtige liefde.

Een VPRO-verslaggever, die in Kairo een programma over homoseksualiteit kwam opnemen, werd van de entourage helemaal misselijk. Grote kakkerlakken kropen over de muren. Toen een dikke, wittige heer zich op zijn buik op een dweiltje uitstrekte en zich tussen de kakkerlakken door wellustige knapen uit de buurt liet bezitten, hield hij dit gedeelte van de Kaireense homo-scene definitief voor gezien.

Het Nijl-Hiltonhotel (het hoge gebouw rechts) in Kairo. Foto: Foto NRC Handelsblad/Vincent Mentzel