'Ziekmakende gebouwen zijn groot probleem'

UTRECHT, 28 aug. Ziekmakende gebouwen veroorzaken in Nederland jaarlijks een produktieverlies van een miljard gulden. Het Sick Building Syndrom (SBS) dient uiterst serieus te worden genomen.

Dit stelde de Utrechtse hoogleraar prof. dr. P. A. Vroon vanochtend bij de presentatie van de resultaten van een onderzoek naar het SBS. Vroon, hoogleraar in de functieleer en de theoretische psychologie, heeft het onderzoek uitgevoerd in opdacht van de Directie Coordinatie Bouwbeleid van het ministerie van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheer. In Nederland zijn 50.000 a 60.000 kantoorgebouwen waar twee miljoen mensen werken.

Volgens Vroon is het probleem van het ziekmakende, moderne kantoorgebouw niet alleen ernstig, maar ook politiek gevoelig. Niet in de laatste plaats omdat huidige en toekomstige rijksgebouwen tot de ziekmakende gebouwen kunnen worden. Het binnenkort te openen nieuwe gebouw van het ministerie van sociale zaken het departement dat verantwoordelijk is voor arbeidsomstandigheden is 'het toppunt van een sick building'.

Vroon: 'Alles wat je niet moet doen is daar gebeurd'. Van het in aanbouw zijnde ministerie van VROM het bouwbeleid ressorteert onder dit departement verwacht de Utrechtse hoogleraar 'een ramp'. Het SBS leidt tot een hoog ziekteverzuim. Uit Vroons bevindingen blijkt dat een complex met zowel air-conditioning als kantoortuin een ziekteverzuim kent dat drie tot vier maal zo hoog is als het gemiddelde. De air-conditioning is volgens Vroon in een land met een klimaat als Nederland 'vermoedelijk een historische blunder'. Anderzijds zijn technische oplossingen tot nu toe contraproduktief gebleken. Ook gebouwen met perfect werkende luchtbehandelingsinstallaties hebben te kampen met SBS. Waar het blijkens het onderzoek van Vroon ook omgaat zijn de pyschologische en fysische factoren. De eenvormige atmosfeer in veel moderne kantoren zorgt voor een vermindering van de reflexen van de hersenstam en daarmee voor een onderdrukking van het menselijk afweersysteem. Dat lijdt tot de bekende symptomen van het SBS: verkoudheid, aangetaste slijmvliezen, hoofdpijn, misselijkheid enzovoorts.

Volgens Vroon voldoen kantoorgebouwen veelal niet aan basisbehoeften van mensen aan variatie, de mogelijkheid om zelf te kunnen ingrijpen en de gevolgen daarvan te ondervinden. Hij doet de aanbeveling dat werknemers zelf de temperatuur en de toevoer van verse lucht moeten kunnen beinvloeden en dus ramen moeten kunnen openzetten. Aan luchtbehandelingsinstallaties dient de eis te worden gesteld dat zij zo weinig mogelijk irriterende luchtjes in de werkruimte brengen.

Gelet op de menselijke behoefte aan privacy en een eigen territorium zijn kantoortuinen volgens Vroon uit den boze. Werknemers dienen zoveel mogelijk in kamerkantoren te worden gehuisvest en bovendien uitzicht te hebben op de omgeving buiten het gebouw. Uitzicht op een atrium of serre is volgens de onderzoeker ongewenst. Inpandige werkruimtes zijn onaanvaardbaar, aldus de hoogleraar.