Trichloorethyleen in water veroorzaakt bij baby'shartafwijkingen

In het begin van de jaren zeventiger jaren werden er in de omgeving van de vliegtuigfabriek van Hughes in Tucson, Arizona, drie keer zo veel kinderen met aangeboren hartafwijkingen geboren als elders in die plaats. Tien jaar later bleek dat drinkwaterbronnen rond deze fabriek verontreinigd waren met trichloorethyleen. Epidemiologisch onderzoek van de Universiteit van Arizona laat zien dat na sluiting van deze verontreinigde bronnen de frequentie waarmee aangeboren hartafwijkingen optreden afneemt en gelijk wordt aan die in de onbesmette gebieden van Tucson (Journal of the American College of Cardiology, juli). Trichloorethyleen is een organisch oplosmiddel dat ook via de huid kan worden opgenomen. In voldoende dosis is het direct giftig voor het zenuwstelsel, het hart, de nieren en de lever. Onderzoek of de stof bij de mens kanker verwekt, heeft geen duidelijke resultaten opgeleverd. Trichloorethyleen kan via de placenta tot bij het ongeboren kind doordringen. Bij kippeembryo's veroorzaakt dit oplosmiddel aangeboren afwijkingen (teratogenese). In het grondwater rond de fabriek van Hughes werden concentraties van 6 tot 239 ppb trichloorethyleen (ppb = parts pro miljard = 1 microgram per liter) gemeten, terwijl dit volgens de Amerikaanse 'action standard' 5 ppb mag zijn. Verder werden er ook lichtere verontreinigingen met dichloorethyleen en chroom aangetroffen.

Vrouwen die tijdens de eerste maanden van hun zwangerschap in het getroffen gebied woonden of in de fabriek werkten, kregen ruim drie keer zo vaak een kind met een aangeboren hartafwijking. Als alleen de man in de fabriek werkte had dat geen invloed op de frequentie van de aangeboren afwijkingen. Blijkbaar speelt beschadiging van de geslachtscellen hier geen rol. Het gif kan direct via de placenta een ontwikkelingsstoornis van het embryo veroorzaakt hebben. De sluiting van de verontreinigde bronnen bleek afdoende. Daarna nam de frequentie af naar het niveau van de onbesmette omgeving.

Is een dergelijke verontreiniging van het drinkwater ook in Nederland mogelijk? De heer Lindhout van het laboratorium van de Amsterdamse Waterleiding denkt van niet. ' Er wordt regelmatig gecontroleerd op vluchtige gehalogeneerde koolwaterstoffen waar trichloorethyleen en dergelijke stoffen bij horen. Wij kunnen deze oplosmiddelen aantonen tot op 0,1 microgram per liter. De norm overeenkomstig het Waterleidingbesluit gaat uit van 1 microgram van deze stoffen per liter en daar blijven we voor de Amsterdamse situatie altijd ruim onder. Het is overigens bekend dat op een aantal plaatsen in Nederland deze stoffen wel een probleem vormen. Zo is het grondwater onder en nabij de stad Hilversum er mee verontreinigd. Gehalogeneerde koolwaterstoffen worden als ontvetter gebruikt door drukkerijen, de galvanische industrie, de filmindustrie, chemische wasserijen en dergelijke. Vroeger werd er door deze bedrijven onzorgvuldig met deze stoffen omgegaan, ze werden zomaar weggegooid en zijn zo in het grondwater terecht gekomen. De waterleidingsbedrijven op die plaatsen verwijderen deze verontreiniging met een aparte zuiveringsstap met bijvoorbeeld een actief koolfilter.' Het Nederlandse drinkwater is dus veilig. Wel moge het Amerikaanse onderzoek een extra waarschuwing vormen voor al die bedrijven waar vrouwen met deze stoffen werken. Tijdens de eerste maanden van de zwangerschap lijkt het contact met deze stoffen beslist ongewenst.