'De Waalbrug moet maar een tijdje dicht'

LENT/NIJMEGEN, 28 aug. De omgeving van de Waalbrug, die de verbinding vormt tussen het Betuwse kerkdorpje Lent en de grote stad Nijmegen, is een bekend slagveld uit de Tweede wereldoorlog. Als het aan de inwoners van Lent (gemeente Elst) ligt, zal er binnenkort weer heftig strijd worden geleverd. Ze zullen er alles aan doen de Nijmegenaren aan hun zijde van de rivier te houden. 'We zijn een rustig volkje hier', zegt het Elster CDA-gemeenteraadslid J. Evers, tevens lid van het onlangs opgerichte Anti-Waalsprongcomite, 'maar er gaan nu toch stemmen op om de Waalbrug maar eens een tijdje dicht te gooien.' Nijmegen wil in Lent zijn honger stillen. De stad wil een nieuwe wijk met zo'n 10.000 woningen bouwen aan de overzijde van de Waal. Annexatie van het dorpje Lent ligt voor de hand: het zou een uitbreiding richting Arnhem zijn, die de knooppuntstatus van beide steden zou versterken. Daarvoor moet niet alleen een derde Waalbrug worden aangelegd, maar ook een van de grootste kassengebieden van Nederland moet er voor wijken. 'De doodsteek voor de Betuwe', zeggen de Over-Betuwenaren in koor.

Bewoners van Elst en de agrarische belangenorganisaties hebben een comite gevormd en ook de zeven gemeentebesturen aan de bedreigde zijde van de Waal hebben zich verenigd in hun protest. De zeven gemeenten zien liever dat de woningbouw wordt verspreid over hun dorpskernen dan dat Nijmegen zelf de Waal oversteekt. Dan zouden ook de kassen bij Lent niet hoeven te worden afgebroken. Zo'n 40 tuinders (op ongeveer 100 hectaren) zouden moeten wijken voor de nieuwe wijk. De glastuinbouw zou in Huissen en Bemmel moeten worden geconcentreerd. Men twijfelt in de Over-Betuwe of daar genoeg plaats is.

Belangrijker is echter de financiele kant van de zaak. Nijmegen heeft voor de sanering een bedrag van 200 gulden per vierkante meter in de boeken staan. Daar lacht men in Lent om. Evers, zelf werkzaam bij de Proeftuin Lent: 'Nieuwbouw van een kas kost minimaal 300 gulden per meter.'

Bovendien, stelt hij, zijn er veel bedrijven die nu relatief klein zijn, met tussen de 4000 en 5000 vierkante meter kas. Een nieuw bedrijf moet, wil het toekomst hebben, ten minste 10.000 vierkante meter hebben.

Voor de Nijmeegse wethouder W. Hompe (PvdA) zijn dat allemaal 'minor problems'. Met de plannen van Nijmegen zijn 'hogere belangen gemoeid', laat hij weten en het wordt tijd dat de streek dat eens onderkent en dienovereenkomstige offers brengt. 'Nijmegen loopt leeg, we hebben nog steeds een hoge werkloosheid. Wij moeten kunnen groeien en daar zal de regio ook van profiteren.' Zelfs de milieubewegingen, stelt hij niet zonder trots, zijn voor de Waalsprong. Het betekent immers dat andere kwetsbare stukken natuur rondom de stad ongemoeid worden gelaten. Het gebied zelf zal alleen maar aan schoonheid winnen. 'Ik ben er pas nog doorheen gefietst. Ach, de Betuwe is toch al lang niet meer dat stukje land waarover we vroeger op school leerden.' Tegenstand van de Over-Betuwse gemeenten betitelt Hompe als 'kortzichtig' en hij rekent erop, zegt hij, 'dat de hogere overheid onwillige gemeenten tot de orde zal roepen'. Steun van het provinciaal bestuur heeft Nijmegen al. De Gelderse gedeputeerde T. Doesburg (PvdA): 'Het is een goed plan dat past in het rijksbeleid: ontwikkeling van economische en stedelijke functies, stoppen van de decentralisatie en stimuleren van regionale concentratie.'

Hoewel de fracties in Provinciale staten verdeeld zullen stemmen, weet de gedeputeerde te melden dat een meerderheid voor zal zijn. Dan zijn alle ogen gericht op het rijk, dat geld beschikbaar moet stellen voor de sanering van de kassenbouw (130 miljoen) en de nieuwe Waalbrug (tussen de 200 en 300 miljoen). 'Het het rijk mag best eens wat voor Nijmegen doen', zegt Hompe. De wetenschap dat twee belangrijke kabinetsposten door oud-Nijmegenaren worden bezet, Dales en Alders, stemt hem tevreden en hoopvol.

Intussen neemt men in Lent en de rest van de Over-Betuwe het zekere voor het onzekere. Volgens het nog geldende streekplan en de bestemmingsplannen die daarop zijn afgestemd, mag in Lent nog een aantal nieuwe kassen worden gebouwd. Als het aan de gemeente Elst en de tuinders ligt, gaan over een paar weken de eerste palen de grond in. Op een stuk grond waarop Nijmegen over een paar jaar woningen wil neerzetten. 'Niemand kan ons tegenhouden', zegt de Elster wethouder Hulshof strijdvaardig, 'het is volkomen volgens de wet.'

Een geirriteerde gedeputeerde Doesburg: 'Als dat gebeurt leggen wij een bouwstop op. Desnoods passen we politiedwang toe.'