De crisis in de Golf komt Moskou opvallend goed uit

Aan het eind van de vorige maand leek het er nog op dat de Sovjet-Unie met spoed op een financieel bankroet afstevende. De Sovjet-Unie kon al enkele maanden haar schulden aan Westerse leveranciers niet meer voldoen, haar betalingsachterstand was tot meer dan twee miljard dollar opgelopen. Op de top van de Groep van Zeven in Houston werd op 11 juli besloten het Internationaal Monetair Fonds op onderzoek te sturen. Verscheidene Westerse bedrijven hadden hun handelsactiviteiten met de Sovjet-Unie bevroren tot betaling van reeds geleverde goederen zou volgen. Westerse banken en regeringen waren steeds minder bereid tot leningen aan Moskou.

Om de pijn te verlichten was de Sovjet-Unie begonnen haar goudvoorraden te verkopen en dreef ze haar olie-export op. Op die manier hoopte Moskou aan harde valuta te komen. De Sovjet-Unie is de grootste olieproducent ter wereld en de tweede goudproducent. De goudprijs bevond zich in juli echter op het laagste peil sinds 1986 en de olieprijs bleef dalen. De massale Russische goud- en olieverkoop dreef de prijzen nog verder omlaag.

Op 2 augustus viel Irak Koeweit binnen. De prijs van olie en goud schoot omhoog. De crisis in de Golf bleek voor de Sovjet-Unie financieel een zegen. Men zou zich derhalve kunnen voorstellen dat Moskou op een of andere manier betrokken is geweest bij de overval van Saddam Hussein op Koeweit Irak was jarenlang een trouwe bondgenoot van de Sovjet-Unie.

Peter Schweizer stelde in The New York Times van vorige week woensdag dat 'de Sovjet-Unie vrijwel zeker vooraf heeft geweten dat Irak Koeweit zou binnenvallen': De Sovjet-Unie heeft 3.000 a 4.000 militaire adviseurs in Irak, de Russische geheime dient heeft agenten tot in de hoogste regionen van de Iraakse regering.

Schweizer wijst ook op het bezoek aan Bagdad op 17 juli van Sovjet-generaal Makasjov, een van de vertegenwoordigers van de harde leninistische lijn in het Sovjet-leger. Bovendien zou uit CIA-gegevens blijken dat nog op 7 augustus Sovjet-wapenleveringen in Bagdad arriveerden een duidelijke schending van het door de Verenigde Naties tegen Irak ingestelde embargo. Volgens Schweizer is er maar een manier waarop de Sovjet-Unie kan tonen dat het haar ernst is met haar afkeuring van Saddam Husseins agressie: door alle militaire adviseurs uit Irak terug te trekken.

Ook het Amerikaanse blad The New Republic vraagt zich, in zijn jongste nummer (gedateerd: 3 september), af wat het doel is geweest van generaal Makasjovs bezoek aan Bagdad, twee weken voor de Iraakse invasie in Koeweit. Het blad besteedt uitgebreid aandacht aan de tegenstrijdige economische belangen van de Amerikanen en de Russen bij het conflict in de Golf. Edward Jay Epstein wijst erop dat de VS dagelijks zeven miljoen vaten ruwe olie importeren. Een stijging van de olieprijs met een dollar ten gevolge van de Golf-crisis, kost de Amerikaanse economie per jaar meer dan twee miljard dollar.

De Sovjet-Unie exporteert per dag 3,3 miljoen vaten ruwe olie. Bovendien exporteert zij per jaar 40 miljard kubieke meter aardgas naar West-Europa. De prijs van dit aardgas is gekoppeld aan de olieprijs; een stijging van de olieprijs met een dollar brengt de Russen op jaarbasis twee miljard dollar extra op. Als de olieprijs zou stijgen tot 40 dollar per vat ruwe olie, zou dat de Russen bijna 40 miljard dollar per jaar extra opleveren, aldus Epstein.

Daarnaast is door de toegenomen internationale spanning ook de goudprijs omhoog geschoten (een stijging van 50 dollar per ounce sinds begin augustus), waarvan vooral de Sovjet-Unie, de grootste goudproducent na Zuid-Afrika, ruim profiteert.

Als ook Saoedi-Arabie in de Golf-crisis wordt meegesleurd, zijn de gevolgen voor de olieprijs niet te overzien. De Verenigde Staten en West-Europa zouden zowel in een buitenlands militair avontuur als in een economische recessie worden meegesleurd, terwijl de Sovjet-Unie buiten schot blijft en er alleen maar rijker van wordt.

Er is natuurlijk meer nodig om een Russische betrokkenheid bij de Iraakse agressie met zekerheid te bewijzen. Maar als de invasie van Koeweit in Moskou is opgezet, dan heeft men daar een meesterlijke politiek-strategische en financiele zet beraamd.

De auteur is journalist te Antwerpen.