VS: in context VN-resoluties; De Cuellar gaat praten met Irakezen

NEW YORK, 27 aug. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Perez de Cuellar, heeft de Iraakse president Saddam Hussein uitgenodigd voor een gesprek over een vreedzame oplossing van de crisis in de Golf. Irak heeft positief gereageerd. Washington heeft geen moeite met dergelijk overleg zolang binnen de context van de VN-resoluties wordt gepraat.

Perez de Cuellar zal donderdag in Amman de Iraakse minister van buitenlandse zaken Tareq Aziz ontmoeten.

Hiermee heeft Perez de Cuellar drie weken na Iraks invasie van Koeweit en na vijf resoluties in de Veiligheidsraad een diplomatiek initiatief genomen. Hij kwam tot dit besluit onmiddellijk na de unanieme aanvaarding door de Veiligheidsraad van een historische resolutie waarin de marine-blokkade tegen Irak kracht wordt bijgezet. Impliciet permitteert de resolutie het gebruik van geweld, al is de formulering dubbelzinnig. Zaterdagmorgen om vier uur plaatselijke tijd stemden dertien van de vijftien leden voor de resolutie die de eenheden in de Golf toestaat 'op de specifieke omstandigheden afgestemde maatregelen' te nemen. Alleen Jemen en Cuba onthielden zich van stemming.

Ook China, het enige permanente lid (naast de VS, de Sovjet-Unie, Groot-Brittannie, en Frankrijk), waarvan de houding tot vlak voor de stemming onzeker was, stemde tot veler verbazing voor de resolutie. 'Dit is het moment zonder precedent in het 45-jarig bestaan van de VN- organisatie, waarbij de vijftien leden van de Veiligheidsraad hun verplichtingen volledig zijn nagekomen. Nu is het mijn beurt om diplomatieke onderhandelingen te beginnen om een oplossing voor de crisis te vinden', zo liet Perez de Cuellar vlak voor zijn vertrek naar New York weten vanuit Bogota, waar hij tot zondag verbleef voor een officieel bezoek.

VN-diplomaten zien hierin voor de 70-jarige secretaris-generaal een goede kans zijn tweede ambtstermijn, die volgend jaar afloopt, mogelijk met succes af te sluiten. Tareq Aziz is geen onbekende voor hem. Sinds de VN-bemoeienis met de oorlog tussen Iran en Irak zeven jaar geleden op gang kwam, wat in augustus 1988 resulteerde in een staakt-het-vuren, heeft Perez de Cuellar herhaaldelijk persoonlijk contact met hem gehad. Voordat beide landen vorige maand besloten voor het eerst direct te onderhandelen, pendelde Perez de Cuellar tussen beide delegaties heen en weer.

De Amerikaanse Nationale Veiligheidsadviseur, Brent Scowcroft, zei gisteren tegenover verslaggevers in president Bush' vakantieoord Kennebunkport dat de VS 'geen enkel probleem' hebben met dit soort discussies. Wel onderstreepte hij dat Perez de Cuellar alleen kan onderhandelen binnen de context van de resoluties die door de Veiligheidsraad zijn aangenomen ten aanzien van Iraks vertrek uit Koeweit en de vrijlating van alle door Bagdad vastgehouden buitenlanders. Scowcroft voegde eraan toe dat de VS een zaakgelastigde in Bagdad hebben die bereid is te luisteren naar wat Irak te zeggen heeft. Maar er is in geen geval ruimte voor een compromis. 'Op dit moment kan alleen worden onderhandeld over het tijdschema van een Iraakse terugtrekking uit Koeweit en de modaliteiten daarvan', zei hij.

In vraaggesprekken voor de televisie stelde Scowcroft dat de Iraakse president Saddam Hussein er nu op uit is een uitweg te vinden uit de impasse waarin hij terecht zou zijn gekomen. 'Ik kan een vreedzame uitweg zien', zei Scowcroft in een vraaggesprek met ABC. 'Saddam Hussein moet nu inzien dat hij tegenover een overweldigende wereld-opinie staat, ' 'Hij zoekt koortsachtig naar een uitweg uit de doos waarin hij is terechtgekomen.' De nieuwste resolutie van de Veiligheidsraad geeft de VS volgens Scowcroft intussen vrij baan om te handelen als zij nodig achten om het handelsembargo van de VN tegen Irak en bezet Koeweit af te dwingen. 'Dit betekent dat er over zee geen handel in en uit (Irak) dient te gaan, en dat betekent dat schepen zullen worden aangehouden en geinspecteerd.' De Sovjet-Unie liet tegelijk weten dat zij niet van plan is geweld te gebruiken in de Golf-crisis.

Op een persconferentie samen met zijn bezoekende Franse collega Roland Dumas zei minister van buitenlandse zaken Edoeard Sjevardnadze dat andere landen door de resolutie zijn gemachtigd zo nodig geweld te gebruiken. 'Wat betreft de Sovjet-Unie, wij hebben geen plannen om geweld te gebruiken of deel te nemen in dergelijke operaties.' In een gezamenlijke verklaring drongen de twee landen er bij Irak op aan 'realisme en verstand te tonen door zich te schikken naar de wil van de internationale gemeenschap'.

Dumas zei echter later op de terugweg naar Parijs dat de leiders in het Kremlin pessimistisch waren over de kansen om Irak te overreden tot een politieke oplossing.

Irak wees de VN-resolutie zaterdag van de hand als 'puur een Amerikaanse resolutie'.

Minister Tareq Aziz toonde zich niet verrast gezien de 'fanatieke inspanningen van de Amerikaanse regring om de Veiligheidsraad te veranderen in een istrument van haar aggressieve en onrechtvaardige buitenlandse politiek.'

(Reuter, AP, AFP)