'Arabier moet zich bewust zijn van komende catastrofe'; Eengreep uit de Egyptische pers

De Egyptische media radio, televisie en geschreven pers hebben vrijwel unaniem de Iraakse invasie in en annexatie van Koeweit zeer scherp veroordeeld. De Iraakse president Saddam Hussein is erin bestempeld als 'agressor', 'dictator', 'onbetrouwbaar' en 'onvoorspelbaar'. De laatste drie weken hebben vrijwel alle commentatoren getracht de Iraakse heerser duidelijk te maken dat zijn agressie tegen Koeweit een schending is van het internationale recht en een catastrofe betekent voor de Arabische wereld.

Op 3 augustus, de dag na de inval, zei de Egyptische radiocommentator: 'Deze wandaad is niet alleen een schending van het internationale recht, maar ook een grote klap voor iedere poging de Arabische eensgezindheid te versterken.' Op dezelfde dag zei een tv-commentator geemotioneerd: 'De Iraakse leider heeft de Arabische wereld in een diepe morele crisis gestort. Door de invasie in Koeweit zijn wij, de Arabieren, terug bij af en zelfs in een nieuwe fase van barbarisme beland. Kennelijk worden we nu geregeerd door het recht van de jungle.' Ook de schrijvende pers was niet mals in haar oordeel. Het gematigde, gezaghebbende en vooraanstaande Egyptische dagblad Al-Ahram (De Piramide), dat ongeveer drie miljoen lezers heeft, meldde het nieuws van de invasie op de voorpagina in ongebruikelijk rode letters. De kop: 'Alarmerende Arabische catastrofe'. In een hoofdartikel schreef de krant: 'Dit is de zwartste dag in de geschiedenis van de Arabieren. Wij zijn nu in een stadium beland waarin een persoon (lees: Saddam Hussein) de hele tempel zal laten neerstorten op de hoofden van alle aanwezigen. Hij smoort de stem van de rede en negeert iedere dialoog.' Op 11 augustus, ruim een week na de invasie, schreef het dagblad Akhbar El-Yom (Nieuws van de Dag) zo'n 3,5 miljoen lezers, de krant staat politiek rechts van het midden, haar berichtgeving is tamelijk sensationeel: 'Saddam Hussein is niet zo gek dat hij zomaar Saoedi-Arabie binnenvalt, tenzij de Verenigde Staten hem aanvallen. Als de VS zoals tot nu toe het geval lijkt genoegen nemen met het bewaken van het zwarte juweel (lees: olie) in de olievelden van Saoedi-Arabie, zal Saddam proberen zijn positie in Koeweit te versterken en daarna dit landje vermalen en definitief opslokken. Hij is te werk gegaan volgens een goed doordacht plan dat hij nu systematisch uitvoert. Saddam is te vergelijken met iemand die een lucifer in zijn hand houdt en dreigt alle olievelden in de Golf in brand te steken, zodra iemand hem durft aan te vallen.'

Bittere feiten

Naarmate de crisis voortduurt en duizenden uit Irak en Koeweit terugkerende Egyptische werknemers hun vaderland binnenstromen zij moesten hun spaargelden en bezittingen achterlaten beginnen de Egyptische media de kwestie zakelijker te benaderen. Naast scherpe aanvallen op de persoon van Saddam Hussein komen nu de bittere feiten geleidelijk naar voren. Een week na de inval in Koeweit begonnen de programma's, reportages en interviews zich meer te richten op de bittere gevolgen van de annexatie van Koeweit voor de sociale en economische situatie in Egypte. In de week van 17 t/m 23 augustus werd ongeveer 30 procent van de radiozendtijd en zo'n 40 procent van de televisiezendtijd gewijd aan de nadelige effecten van de crisis voor de regio in het algemeen en voor Egypte in het bijzonder.

Als men daarvan een samenvatting wil geven, luidt die ongeveer aldus: in het Midden-Oosten is niets meer veilig. Dit geldt voor regimes, sociale en politieke systemen, economieen en zelfs voor de Arabische cultuur. De ontwikkeling van infrastructuur, landbouw en industrie is in gevaar. Israel zal zich tegenover een oplossing van het Palestijnse vraagstuk nog onverzoenlijker opstellen. De bewapeningswedloop zal zich in het gehele gebied intensiveren. De buitenlandse mogendheden, in het bijzonder de VS, Engeland en Frankrijk, zullen met hun militaire en economische macht opnieuw sterk aanwezig zijn in het Midden-Oosten. Dit alles betekent een pijnlijke achteruitgang op allerlei fronten voor de Arabische landen. De consequenties zijn voor Egypte nog erger. Ongeveer twee miljoen geschoolde en ongeschoolde arbeidskrachten zullen uit Irak en Koeweit naar hun vaderland terugkeren met alle gevolgen van dien.

Al-Ahram meldde op 21 augustus dat alleen al in Koeweit ongeveer 13 miljard dollar aan spaargelden is achtergebleven. Ook in Irak zijn miljarden dollars aan spaargelden, tegoeden en bezittingen achtergelaten. In de komende weken moeten twee miljoen mensen worden opgevangen door een Egypte dat al gebukt gaat onder armoede, toenemende inflatie, een zeer ongunstige betalingsbalans, zware buitenlandse schulden en overbevolking.

De veelgelezen hoofdredacteur van Al-Ahram, Ibrahim Nafeh, liet er in zijn hoofdartikel van 22 augustus op de voorpagina geen twijfel aan bestaan, dat het toenemen van bovengenoemde negatieve effecten voor Egypte het onvermijdelijke, zeer ingrijpende en pijnlijke resultaat is van de Iraakse annexatie van Koeweit. Alleen al de druk op de arbeidsmarkt in de komende dagen baart de Egyptische president Hosni Mubarak, naast zijn andere zware taken, zeer veel zorgen. Nafeh besluit zijn artikel met een waarschuwing aan het adres van president Saddam: 'De dag zal zeker spoedig komen waarop de (Arabische) volkeren degenen die hun dromen wreed verstoord hebben, ter verantwoording zullen roepen.'

De Egyptische oppositiepers, zoals Al-Wafd (rechts) en de linkse bladen Al-Ahali, Al-Shaab en Rose El-Yussef, met in totaal ongeveer een miljoen lezers, is het in grote lijnen met de rest van de media eens over de veroordeling van de annexatie. Vooral de linkse pers levert tamelijk felle kritiek op de regering wegens het samenwerken met buitenlandse militaire (Amerikaanse en Engelse) troepenmachten in Saoedi-Arabie. Deze pers wil alleen een 'Arabische' en geen 'Westerse' oplossing van deze crisis, desnoods met behulp van de VN.

Stappen

De hoofdredacteur van het weekblad Oktober lezerstal ongeveer 1,5 miljoen, politiek rechts van het midden, het blad steunt de regerende nationale partij van president Moebarak schreef in het nummer van 19 augustus dat een Arabische oplossing van de Golfcrisis op z'n best de volgende stappen zou kunnen omvatten: 1. Een Arabisch besluit ter veroordeling van de Iraakse invasie in Koeweit en van het uiten van dreigementen tegen Saoedi-Arabie en de Golfstaten.2. Een Arabisch besluit dat Irak zich uit Koeweit moet terugtrekken en de legitieme regering aldaar moet herstellen.3. Een Arabisch besluit om een Arabische troepenmacht te vormen en naar de grens tussen Saoedi-Arabie en Irak te sturen als een gebaar van solidariteit met Saoedi-Arabie.4. Een poging om Arabische bemiddeling op gang te brengen door contacten te leggen en delegaties naar Bagdad te sturen om Irak te smeken zich terug te trekken en de legitimiteit in Koeweit te herstellen.

Dit alles zal uiteindelijk leiden tot afwijzing door Irak van het verzoek tot terugtrekking en zelfs tot een poging van Iraakse zijde de hele zaak naar het archief van historische conflicten te dirigeren. Het weekblad Oktober concludeert dat dit een onmogelijke oplossing is. De Arabische troepenmacht hoe groot ook kan niet overgaan tot een aanval op Irak uit Saoedi-Arabie, daar deze troepen slechts een defensieve taak hebben. Uit Jordanie kunnen zij Irak niet aanvallen, omdat Israel de gelegenheid zou kunnen aangrijpen zelf in Irak te intervenieren, een ontwikkeling die de Arabieren niet welkom zou zijn. Een economische blokkade tegen Irak zou pas na 4 a 5 maanden effectief zijn en biedt dus geen snelle oplossing.

Buitenlandse (lees: Westerse) militaire interventie tegen Irak zal volgens Oktober in het nummer van 26 augustus desastreus zijn, niet alleen voor Irak maar ook voor de gehele regio; zij moet koste wat kost, vermeden worden. Saddam Hussein zal zich uit Koeweit moeten terugtrekken om deze catastrofe te voorkomen.

Toeristen

Een van de pijnlijke gevolgen van de crisis voor Egypte, zo meldde Al-Ahram van 24 augustus, is de daling van het aantal toeristen in Egypte met maar liefst 40 procent. Volgens de Egyptische minister van toerisme is een soortgelijke daling eveneens te verwachten in andere Mediterrane landen, zoals Turkije, Cyprus, Griekenland, Spanje en Israel. Al-Ahram berichtte ook dat de minister desondanks heeft besloten de hoteltarieven in Egypte niet te verlagen, omdat het land de buitenlandse deviezen hard nodig heeft.

Hetzelfde dagblad meldde op 25 augustus dat terwijl Saddam Hussein bezig is met zijn desastreuze politiek in de regio en zijn relaties, zelfs die met Moskou, verslechteren Israel erin geslaagd is twee belangrijke handelstransacties met de Sovjet-Unie tot stand te brengen. Het gaat om het verkrijgen van een concessie voor oliewinning in Siberie en om een contract ter waarde van een miljard dollar voor het onderhoud van 300 Russische vliegtuigen voor de burgerluchtvaart.

In een explosief hoofdartikel in Al-Ahram van gisteren staat te lezen onder de kop 'Een herverdeeld Midden-Oosten': In de laden van Westerse mogendheden zijn kant en klare landkaarten aanwezig. Daarin wordt Irak verdeeld in kleine staatjes en wordt zijn bestaan als een staat volledig vernietigd. In dit licht moet iedere Arabier zich bewust zijn van de dimensie van de komende catastrofe en van de vernietiging van Irak en van onze (Arabische) natie.

De (Egyptische) Nobelprijswinnaar voor literatuur, Nadjib Mahfuz, vraagt zich intussen vandaag in Al-Ahram af 'wanneer wij de donkere ruimten van de crisis verlaten' om onze weg voorwaarts te hervatten en gereed te zijn het ware doel van deze tijd te vervullen.