Zwaar metaal teruggewonnen

Jarenlang is de consument aangespoord toch in hemelsnaam oplaadbare batterijen te kopen als hij per se batterijen wilde gebruiken en nu doet hij het. 't Zou beter zijn voor het milieu. Later zag men in dat nu juist de oplaadbare batterijen tot de gifstigste behoren die er zijn. De meeste bevatten nikkel en cadmium als actieve componenten (en veel andere gebruiken het principe van de lood-zwavelzuur accu en zijn even milieu-onvriendelijk). Het leek of een verkeerd advies was gegeven en in allerijl werden plannen gemaakt om het milieu tegen de 'nicads' te beschermen.

Ze moesten apart worden ingezameld en branchevereniging Nefibat denkt dat te bereiken met een goede labelling en af en toe een stimulerend woord. Dan komt in 1991 vanzelf 80 procent terug in de containers die winkeliers hebben klaargezet. Statiegeld zou niet nodig zijn. In afwachting van dit succes bezonnen anderen zich op de verdere verwerking. In Frankrijk, Zweden en Japan wordt het cadmium uit de kapotgemalen batterijen teruggewonnen door een simpele verhitting tot 900 graden. Cadmium verdampt dan en is later weer te condenseren. Een gevaarlijk proces dat veel energie en dus veel geld kost. Het nikkel blijft achter in de verbrandingsresten.

TNO in Apeldoorn heeft een beter procede ontwikkeld. De batterijen worden in een snijmolen verpulverd en daarna in zoutzuur gebracht: de fijne fractie in zeer gecontreerd HCl (6 molair), de grove stukken in milder zuur. Het cadmium gaat vrijwel volledig in oplossing, het nikkel voor 75 procent en het (waardeloze) ijzer maar voor een deel.

Door 'solvent-extractie' met het organisch oplosmidel tributylfosfaat is het cadmium kwantitatief uit het zuur terug te winnen. 'Strippen' met aangezuurd water brengt het terug in waterig milieu waaruit het elektrolytisch is neer te slaan. Het zo verzamelde cadmium is zeer zuiver (99,8 procent) en kan terug naar de batterijfabriek.

Ook nikkel is tot een zuiverheid van 99,5 procent elektrolytisch uit de zure fractie terug te winnen als daaruit eerst het opgeloste ijzer is neergeslagen.

TNO's proeffabriek kan nu 10 kilogram batterijen (200 stuks) per uur verwerken. Op 19 september stelt milieu-minister Alders hem officieel in gebruik. TNO wil 3 tot 6 maanden ervaring opdoen en hoopt daarvoor steun te krijgen van de minister.