Peking hoopt opnieuw een respectabele partner van het Westente worden; Golfcrisis een gouden kans voor China

PEKING, 25 aug. 'China heeft op verscheidene fronten grote schade geleden door de Irakese annexatie van Koeweit maar de regering houdt haar woede in zolang de ongeveer 10.000 Chinezen in Irak en Koeweit niet in veiligheid zijn.'

Dit zeggen niet officiele Chinese bronnen die nauwe contacten met het ministerie van buitenlandse zaken hebben. De frustraties over Saddam Hussein en China's overeenkomst met Westerse belangen in de regio is zo groot dat de crisis een gouden kans is voor China, een van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, om opnieuw een 'respectabele' partner van het Westen te worden. De grootste schade loopt Peking door de honderden miljoenen dollars aan bevroren of geconfisqueerde banktegoeden van de 5.000 wegenbouw- en bouwvak-arbeiders in Koeweit en achterstallige lonen van nog eens 4.800 Chinese arbeiders in Irak. De Chinezen zijn grotendeels contractarbeiders op Japanse en Zuidkoreaanse aannemingsprojecten. Zij vallen onder een staatsbedrijf voor export van arbeid en meer dan de helft van hun inkomen is voor de Chinese staatskas bestemd. Verder zijn er ook nog 500 vrouwelijke Chinese artsen en verpleegsters in Irak die medisch hulpwerk op het platteland doen. De Chinese autoriteiten zijn extra bezorgd voor de veiligheid en vooral over de 'waardigheid' van deze vrouwen.

Een tweede schadepost wordt gevormd door de negatieve repercussies die de crisis in het Midden-Oosten op de volgende maand in Peking te houden Aziatische Spelen zal hebben. Koeweit en ook Saoedi-Arabie hebben belangrijke financiele steun voor de met grote tekorten kampende Spelen gegeven.

Financiele bronnen zeggen dat Koeweit en Saoedi-Arabie in de laatste fase van de voorbereidingen tussen de 100 en 200 miljoen dollar hebben bijgedragen, maar dat dat bedrag nu vrijwel zeker niet meer beschikbaar zal komen. Stuwende kracht achter de Spelen was de voorzitter van de Raad van Aziatische Olympische Comites, de Koeweiti sjeikh Fahd (een broer van emir Al Sabah), die bij de Iraakse invasie is omgekomen. Vlak voor de opening van de Spelen op 22 september moet in Peking een opvolger voor sjeikh Fahd worden gekozen, hetgeen tot een nieuw diplomatiek conflict zou kunnen leiden.

Luchtbrug

China is een luchtbrug naar Jordanie begonnen om een eerste groep van 1.100 daar reeds wachtende Chinezen te evacueren. Twee Boeing 747's van Air China zijn gisteren met bijna 600 passagiers aan boord in Peking aangekomen. Een derde vliegtuig, een Boeing 767 zal een pendeldienst gaan onderhouden van Amman naar Sjarjah in de Verenigde Arabische Emiraten. Vandaaruit zullen lijnvliegtuigen van Air China de stroom van nieuw uitgewekenen repatrieren. China zal zich eveneens inzetten voor Chinezen uit Hongkong en Taiwan. Hongkong-Chinezen zijn formeel nog een Britse verantwoordelijkheid en in meerderheid houders van BDTC- (British Dependent Territory Citizen) paspoorten. Irakese grenspolitie heeft de afgelopen dagen enige Hongkong-Chinese zakenlieden verhinderd het land te verlaten, waarop Chinese diplomaten, gewapend met het argument dat die volgens de Chinese wetgeving Chinese staatsburgers zijn, erin slaagden hen het land uit te krijgen.

Dezelfde Chinese bronnen verwachten dat China's houding tegenover Irak zal verharden zodra de 10.000 Chinezen veilig en wel thuis zijn. Er zijn trouwens andere factoren in de Chinese terughoudendheid om prompt en expliciet aan een militaire effectuering van de blokkade van Irak mee te werken. In China bestaat nog steeds diepe wrok over de Westerse, met name Amerikaanse sancties naar aanleiding van de bloedige onderdrukking van de studentenrebellie in juni vorig jaar. Deze heeft tot een kentering in de Chinese buitenlandse politiek in de richting van de Derde wereld geleid. Maar beseffend dat zijn rol als 'leider' van de Derde wereld in deze crisis marginaal is kan China weinig anders doen dan het volgen van de door de VS gedomineerde hoofdstroom. Maar dat gaat niet van harte. Vanaf het begin heeft China alle resoluties van de Veiligheidsraad gesteund, maar met mondelinge kritische toevoegingen over de 'rol van de grote mogendheden'.

Wittebroodsweken

China heeft de Amerikaanse legering van troepen in Saoedi-Arabie systematisch gekritiseerd, maar toegevoegd dat het respect heeft voor de defensie-behoeften van Saoedi-Arabie. Met Saoedi-Arabie beleeft China zijn Wittebroodsweken omdat dat land pas vorige maand Taiwan de rug toekeerde en een ambassade in Peking opende. China's traditionele banden in de Arabische Wereld zijn met de conservatieve, pro-Westerse landen, omdat de radicale landen voor de Chinees-Russische detente en het Gorbatsjov-tijdperk allen pro-Sovjet waren.

Na de crisis in de Chinese betrekkingen met het Westen zijn de rijke Arabische landen: Koeweit, Saoedi-Arabie en de Verenigde Arabische Emiraten vervangende krediet-verschaffers voor China geworden.