Nacht gaat heen met wachten

DEN HAAG, 25 aug. Op welk moment gaat Nederland, zonder dat er een duidelijke grens wordt overschreden, eigenlijk over in een situatie van oorlog met Irak? Deze kwestie werd in de loop van gisteravond en vannacht urgenter. Het tijdstip naderde immers dat Nederlandse diplomaten eventueel met een geweerloop in hun rug zouden worden gedwongen de ambassade in Koeweit-stad te verlaten.

De vraag werd voor het eerst gesteld door het Tweede Kamerlid Van Es (Groen Links), gistermiddag in het overleg van Kamercommissies met de ministers van buitenlandse zaken en defensie. De ministers hadden er in het bijna tweeeneenhalf uur durende overleg met de commissies niet echt een antwoord op, evenmin als anderen van de aanwezige twintig Kamerleden. Voorzitter Aarts (CDA) van de vaste buitenlandcommissie zei naderhand in de wandelgangen: 'We moeten daar snel serieus advies over vragen. Straks bevinden we ons, zonder het te weten, ineens feitelijk met Irak in oorlog.' De Kamerleden maakten duidelijk dat een gedwongen sluiting van de ambassade in Koeweit-stad als een 'zeer ernstige daad' van Iraakse zijde zou worden opgevat. 'Als de diplomaten dan ook nog ergens worden geinterneerd, in een hotel in Bagdad ofzo, is dat opnieuw een ernstige schending van de internationale regels op dat terrein', zei minister Van den Broek 's avonds in het crisiscentrum, waar de dagelijkse stroom telefoontjes van familieleden aanzwol naarmate het moment naderde dat het ultimatum 11 uur Nederlandse, 12 uur plaatselijke tijd , zou aflopen.

Wachten op bericht van de Nederlandse ambassade in Koeweit. Daar ging gisteren en vannacht de tijd mee heen in het crisiscentrum. Ambassadeur Veling had van minister Van den Broek maar een opdracht: de ambassade zo lang mogelijk draaiende houden, ondanks de druk van Iraakse zijde. Verder moest hij naar bevind van zaken handelen. 'Wat kunnen we verder doen dan wachten totdat hij zich weer meldt.' Maar een bericht van de ambassadeur bleef uit. Een verklaring was daar niet voor, anders dan dat het leggen van de verbinding niet was gelukt. De afgelopen periode werd geregeld gebruik gemaakt van radio-apparatuur van de Belgen en de Denen, terwijl er gistermorgen om negen uur nog via een omweg telefonisch contact was geweest met de ambassadeur. En dat was het laatste dat tot vanmorgen van hem werd vernomen.

In diplomatieke en politieke kring in Den Haag wordt inmiddels uiterst somber gedacht over het gevaar van een gewapend conflict. Zeer velen zien dit als onvermijdelijk nu Saddam Hussein geen teken geeft dat hij zou willen toegeven en juist zijn dreigementen tegenover de diplomaten uitvoert. 'Ik kan me niet voorstellen dat de Amerikanen dit accepteren. Saddam Hussein weet dat. Als hij de zaak toch doorzet, vraagt hij om oorlog', zei gisteren een hoge ambtenaar van buitenlandse zaken.