Indonesie beducht voor inflatie

JAKARTA, 25 aug. De 'kleine tijgers' worden ze wel genoemd, de snel groeiende economieen van Singapore, Taiwan, Hongkong en Zuid-Korea. Indonesie maakt er geen geheim van dat het met zijn bevolking van 180 miljoen en een economische groei van 7,4 procent in 1989 aanspraak maakt op de status van 'grote tijger'. Net als de andere snelle groeiers van Azie kampt het echter met een hardnekkig probleem: een gestaag oplopende inflatie. De belangrijkste oorzaken: deregulering, met alle kostenverhogingen vandien, en de wildgroei in het bankwezen. Taiwan en Zuid-Korea kunnen er van meepraten: economisch succes heeft een prijs en die kan snel oplopen. De keerzijde van hun hoge groeicijfers (in 1989 7,2 en 6,1 procent) is een verwachte inflatie van respectievelijk 10,1 en 9 procent in 1990. Ook Indonesie ziet nu de andere kant van de medaille.

In een rede voor het parlement op 16 augustus maakte president Suharto bekend dat het Indonesische bruto nationaal produkt in 1989 met 7,4 procent is toegenomen en dat de inflatie in datzelfde jaar 5,5 procent bedroeg. Gedurende de eerste zeven maanden van 1990 is volgens het ministerie van financien het prijsniveau in Indonesie al met 7,01 procent gestegen. De Bank Indonesia (BI), de centrale bank van Indonesie, wijt dit aan de zeer snelle toename van de geldcirculatie. In de eerste vier maanden van het jaar kwamen er liefst 25 procent meer rupiahs in omloop. Indonesie beleeft een ware boom in het bankwezen. Sinds 1988 hebben 36 nieuwe particuliere banken de markt betreden en zijn 339 filialen geopend. Er is een hevige concurrentieslag gaande om de gunst van de spaarders. Een aantal banken verloot onder nieuwe rekeninghouders glimmende Toyota's en vakantiereisjes naar Bali. Het spaargeld vindt vervolgens snel zijn weg terug naar de klant. Er is een grote vraag naar consumptief krediet Indonesiers kopen in hoog tempo huizen en auto's en de banken zijn zeer kwistig met leningen. Minister van financien, J. B. Sumarlin, heeft besloten de inflatie aan te pakken door paal en perk te stellen aan de kredietverlening. De Bank Indonesia stopt met een reeks ondersteuningskredieten aan particuliere banken en besloot begin augustus om de verkoop van certificaten (Sertifikat Bank Indonesia) te bevorderen om zo geld uit de markt te halen. Adrianus Mooy, de gouverneur van de centrale bank, overweegt nu ook om de rente op deze certifikaten te verhogen en banken, ondernemingen en huishoudens aldus te bewegen hun geld onder te brengen bij de centrale bank. Op die manier hoopt Mooy de rupiah-circulatie te beheersen en de inflatie af te remmen. Maar het instrumentarium van de Bank Indonesia is vooralsnog beperkt en de privebankiers zijn vindingrijk.

Voordat de looptijd van BI-kredieten is verstreken, worden ijlings nieuwe leningen verstrekt. Omdat het dikwijls om langere termijnkredieten gaat, tekent zich voor veel banken een liquiditeitscrisis af. Zij proberen zich daar uit te redden door een beroep te doen op callmoney van andere banken. En menige bank sluit leningen af in het buitenland. Sinds kort kunnen Indonesische banken rechtstreeks lenen op de geldmarkt van Singapore. Omdat de Indonesische regering wenst vast te houden aan een liberaal deviezenregime, worden buitenlandse leningen probleemloos omgezet in rupiahs en zo blijft de geldcirculatie toenemen. Het gedrag van de banken is overigens niet de enige oorzaak van de inflatie. De meeste deskundigen zijn het erover eens dat de dereguleringsmaatregelen van de laatste jaren ook een rol spelen. Overheidssubsidies worden stopgezet, wat ondernemingen en huishoudens voor oplopende kosten plaatst. Zo is in mei de prijs van olieprodukten voor de binnenlandse markt met 15,2 procent verhoogd, waarop met ingang van 1 juli de tarieven voor openbaar en particulier vervoer met maar liefst 34 procent omhoog gingen. In Indonesie beseft men dat de snelle groei zijn gevaarlijke kanten heeft. Experts noemen een inflatie van 2 procent per maand 'abnormaal'. De econoom Hadi Soesastro, die is verbonden aan het onderzoeksinstituut CSIS, gooit het hoge woord eruit: 'De enige manier om de inflatie te beteugelen, is de groei van het BNP afremmen. Het is een kwestie van macro-economisch management. Een economie die oververhit raakt, moet worden afgekoeld, anders loopt de inflatie te snel op.'

BI-gouverneur, Adrianus Mooy, zei onlangs tegen het weekblad Tempo dat hij een afremming van de groei prefereert boven oncontroleerbare prijsstijgingen. Want een uit de hand lopende inflatie bedreigt de export en, aldus Mooy, 'het ergste wat ons kan overkomen is dat men het vertrouwen in de rupiah verliest. ' De Indonesische regering lijkt bereid de groei tijdelijk te offeren aan stabilisering van het prijsniveau en bezint zich op nieuwe monetaire strategieen om de inflatie te beheersen. De tijger moet voorlopig aan de lijn.