De wereld een markt

Maandag: De olie- en financiele markten gaan open en reageren onmiddellijk op de laatste gebeurtenissen in de Golf-crisis (de eerste schoten van Amerikaanse marineschepen voor de boeg van twee Iraakse olietankers, Saddam Husseins aankondiging 13.000 Westerlingen als menselijke schilden te gebruiken, de oproep van de VN aan Irak alle buitenlanders te laten vertrekken).

De beurs van Tokio daalt 1,1 procent. De olieprijzen zetten hun opmars voort. Indonesie probeert in de OPEC te bemiddelen tussen voor- en tegenstanders van een verhoging van de olieproduktie. Irak zegt een verhoging als een daad van agressie te beschouwen. De Nederlandse scheepswerf Damen stopt met de bouw van drie schepen voor Irak. Nederlandse verladers verwijten reders willekeur bij de verhoging van hun vrachttarieven voor het Midden-Oosten. De Amerikaanse president Bush gebruikt voor het eerst het woord gijzelaars. Saddam Hussein stelt zijn onderdanen zware straffen in het vooruitzicht als zij Westerlingen helpen. De Veiligheidsraad stelt een beslissing uit over het gebruik van geweld bij het afdwingen van het VN-handelsembargo. Diplomaten in Koeweit krijgen het bevel hun ambassades vrijdag te sluiten. Bonn besluit met een beroep op de Westduitse grondwet geen marineschepen naar de Golf te sturen. De Russische Federatie, de republiek van president Boris Jeltsin, zegt lid van de OPEC te willen worden.

Saoedi-Arabie weet in de OPEC onvoldoende steun te krijgen voor zijn voorstel nog deze week spoedberaad te houden. De beurs van Wall Street stijgt bijna 12 punten. De olieprijs (Brent, levering in oktober) stijgt tot 27,38 dollar per vat (159 liter). Dinsdag: De olieprijzen stijgen verder. De beurs van Tokio daalt 0,73 procent. De Iraakse minister van buitenlandse zaken, Tareq Aziz, zegt in de Jordaanse hoofdstad Amman dat als de Amerikanen willen praten, Irak er klaar voor staat. Het Witte Huis wijst het aanbod af en eist terugtrekking van Irak uit Koeweit en vrijheid voor alle buitenlanders. De Westeuropese Unie stelt een commissie in die de inzet van Europese marines in de Golf gaat coordineren. De Europese beurzen zijn zeer nerveus, de koersen tuimelen fors. Voorzitter Delors van de Europese Commissie zegt het onverantwoord te vinden over een mogelijke recessie te spreken. Zambia sluit zijn grootste staatsraffinaderij wegens gebrek aan olieleveranties uit het Midden-Oosten. De voorgenomen deelneming van Koeweit in het Westduitse detailhandelsconcern Asko gaat niet door. Irak brengt al zijn achthonderd Scud-raketten en 36 mobiele lanceerinstallaties over naar Koeweit. China en de Sovjet-Unie aarzelen om een VN-resolutie te steunen die het gebruik van geweld toestaat. Frankrijk stuurt grondtroepen naar de Verenigde Arabische Emiraten en instructeurs naar Saoedi-Arabie. Irak voltooit de ontruiming van bezet Iraans grondgebied. Wall Street sluit bijna 53 punten lager. De olieprijs (Brent) stijgt tot 27,63 dollar per vat.

Woensdag: De olieprijzen stijgen verder. De beurs van Tokio tuimelt 4,1 procent. De Europese beurzen herstellen zich van de forse klappen van gisteren. President Bush kondigt de eerste mobilisatie van Amerikaanse reservisten aan sinds de Vietnamese oorlog. Jordanie sluit zijn grenzen voor de massale toestroom van vluchtelingen. Op een persconferentie in Amman kondigt de Jordaanse koning Hussein aan dat zijn land volgende maand de helft van zijn olie, die nu vrijwel geheel uit Irak komt, te betrekken uit Saoedi-Arabie. In Bagdad krijgen twee VN-functionarissen te horen dat terugtrekking van internationale strijdmacht uit de Golf voorwaarde is voor vrijlating van de buitenlanders. De Libische leider Gaddafi veroordeelt het vasthouden door Irak van buitenlanders. President Bush geeft de Veiligheidsraad meer tijd om tot collectieve afspraken te komen over gebruik van geweld. China zegt een resolutie niet met zijn veto te zullen treffen. Moskou aarzelt. Irak beschuldigt Saoedi-Arabie van schending van zijn luchtruim. Riad ontkent. Wall Street sluit bijna 44 punten lager. De olieprijs (Brent) stijgt tot iets boven de 30 dollar per vat.

Donderdag: De olieprijzen stijgen verder. Saoedi-Arabie meldt dat contracten voor olieleveranties in september aan het Verre Oosten niet kunnen worden nagekomen. Tokio maakt een val van 5,8 procent, de op drie na grootste koersval uit zijn geschiedenis. Ook de Europese beurzen verliezen fors. De dollar bereikt opnieuw een naoorlogs dieptepunt (1,7360 gulden). Het Centraal planbureau meldt dat de Nederlandse economie volgend jaar een forse deuk oploopt als de olieprijs 30 dollar blijft. Tweeentwintig landen zeggen hun ambassades in Koeweit vrijdag niet te zullen sluiten. Een in burgerpak gestoken Saddam Hussein toont zich op de tv te midden van gegijzelde Britten, waaronder kinderen, en zegt dat ze zijn gasten zijn. Groot-Brittannie reageert walgend. Jordanie opent zijn grenzen weer. Wall Street daalt bijna 77 punten. De olieprijs (Brent) stijgt tot 30,85 dollar per vat.

Vrijdag: De olieprijzen dalen. Tokio stijgt 1,8 procent. Ook de Europese beurzen trekken aan. Iraakse troepen omsingelen ambassades in Koeweit. Zeven van de dertien Opec-leden besluiten zondag in Wenen bijeen te komen voor informeel overleg over produktieverhoging. Shell verhoogt zijn benzineprijzen. De Westduitse justitie stelt een onderzoek in bij 59 Westduitse bedrijven die worden verdacht van illegale leveringen aan Irak voor chemische oorlogsvoering.