Iraaks ultimatum loopt af; Ambassades in Koeweit omsingeld

WASHINGTON / LONDEN, 24 aug. Iraakse troepen hebben ten minste zes ambassades in Koeweit omsingeld. Vandaag loopt het Iraakse ultimatum af dat alle landen met een diplomatieke vertegenwoordiging in Koeweit hun ambassade vanavond moeten hebben gesloten.

Volgens Irak kunnen deze ambassades dicht omdat Koeweit heeft opgehouden als zelfstandig land te bestaan. Het aantal landen dat dit ultimatum wil negeren is gisteren toegenomen.

Vanmiddag waren in Koeweit de ambassades van Japan, Noorwegen, Zweden, West-Duitsland, Roemenie, Hongarije en mogelijk ook Frankrijk omsingeld. In de omgeving van de Britse ambassade werden troepenversterkingen gesignaleerd, maar van een omsingeling was nog geen sprake. De meeste ambassades hebben hun staf tot het absolute minimum teruggebracht. In de Japanse ambassade bevonden zich vanochtend nog twee diplomaten, in de Britse vier, in de Amerikaanse tien. Ook de mariniers die de Amerikaanse ambassade bewaakten, zijn teruggetrokken. Volgens een Amerikaanse woordvoerder maken ze in het geval van een inval toch geen kans tegen de Iraakse troepen in Koeweit. Onder de achtergebleven diplomaten is de Amerikaanse ambassadeur in Koeweit. Een konvooi met 110 Amerikaanse diplomaten en hun familieleden is gisteren vertrokken, in de hoop om via Irak Jordanie te bereiken. De Japanse ambassade had vanochtend om elf uur onze tijd gesloten moeten zijn. De twee Japanse diplomaten in Koeweit hebben opdracht gekregen in het geval van een Iraakse inval naar eigen bevinden te handelen. Zij mogen de ambassade 'tijdelijk gesloten' verklaren als ze het gevoel hebben persoonlijk gevaar te lopen. Ze houden voor contact met Tokio een telefoonlijn permanent open. Aan het begin van de middag meldden zij dat voor de omsingelde ambassade een Iraakse legerjeep was verschenen, waar vervolgens een uur lang niemand uitstapte. De lidstaten van de EG en van de NAVO zijn vastbesloten het Iraakse ultimatum dat in hun geval pas vanavond verstrijkt te negeren, zelfs al loopt achtergebleven ambassadepersoneel het risico de diplomatieke status te verliezen en zelfs te worden gearresteerd. De Sovjet-Unie houdt eveneens haar ambassade open, net als China, Japan, Joegoslavie, Senegal, Oostenrijk, Polen en Hongarije. Marokko was tot gisteren het enige islamitische land dat liet weten de ambassade niet te zullen sluiten. Inmiddels zijn daar Egypte, Saoedi-Arabie, Bangladesh en Pakistan bijgekomen. Libanon daarentegen liet , net als India en de Filippijnen, weten het Iraakse bevel wel te zullen opvolgen. Brazilie en Finland trokken gisteren hun diplomaten uit de ambassade terug, maar meldden dat de vertegenwoordiging gewoon open blijft. In totaal zijn zestig landen met een ambassade in Koeweit vertegenwoordigd.

De Nederlandse ambassadeur in Koeweit, zo meldt onze Haagse redactie, heeft opdracht gekregen zo lang mogelijk op zijn post te blijven. 'Wij zijn niet beschikbaar voor de (Iraakse) uitnodiging weg te gaan', aldus premier Lubbers gisteren na het kabinetsberaad. De EG-landen hebben gezamenlijk besloten tot vreedzaam verzet, zo zei Lubbers. Als het de Nederlandse ambassadeur onmogelijk wordt gemaakt zijn werk te doen, zal gezocht worden naar enige vorm van EG-vertegenwoordiging. Over het welzijn van de Nederlanders in Koeweit en Irak worden geen publieke mededelingen meer gedaan. Wel houdt het ministerie van buitenlandse zaken hun familieleden op de hoogte. Tot zover onze Haagse redactie.

Wat Irak afgezien van de omsingeling van de ambassadegebouwen door militairen zal ondernemen tegen de ambassades is onduidelijk. Men vermoedt dat wordt overgegaan tot het afsluiten van water en elektriciteit, maar een inval en de arrestatie van achtergebleven personeel wordt niet uitgesloten. De tijdslimiet waarbinnen de ambassades moeten zijn gesloten, varieert van vanochtend (Japan) tot tien of elf uur uur vanavond, onze tijd.

Irak doet nog altijd moeite Japan en Frankrijk over te halen hun beleid ten aanzien van de Golfcrisis te wijzigen. Zo lieten de Iraakse autoriteiten gisteren 21 aangehouden Japanners vrij. De vrijlating ging gepaard met de belofte dat meer Japanners vrij komen als Japan zijn houding ten aanzien van de sancties tegen Irak wijzigt. In Tokio heeft premier Kaifu zelf inmiddels gezegd daar niet aan te denken. De Irakezen herhaalden gisteren dat 'bepaalde' Fransen kunnen worden vrijgelaten. In Parijs is daarop gezegd dat het Franse beleid ten aanzien van Irak ongewijzigd blijft.

Gisteren zijn kleine groepen Westerlingen erin geslaagd vanuit Koeweit of Irak het buitenland te bereiken. Sommigen vluchtten: dertig mensen, onder wie een Amerikaan en negen Westeuropeanen, raasden gisteren in negen auto's met een snelheid van 120 kilometer door de Iraakse linies langs de grens met Saoedi-Arabie. Ze kwamen daarbij onder vuur te liggen, maar redden het.

Aan de Turks-Iraakse grens slaagden gisteren diverse groepen buitenlanders erin naar het buitenland te ontkomen. Veertig Joegoslaven, twintig Zwitsers en vier Oostenrijkers kwamen in een groep vanuit Bagdad. In een andere groep kwamen 41 Zweden en Finnen. Ze waren in een veel groter konvooi uit Bagdad vertrokken. Aan de grens echter kreeg de groep van de Iraakse grenswachten te horen dat niet iedereen mocht vertrekken; ze moesten onder zichzelf maar uitmaken wie naar Turkije mocht en wie niet. Uiteindelijk trokken 36 van de negentig Zweden en vijf van de 23 Finnen uit het konvooi de grens over en keerden de anderen terug. Hetzelfde overkwam een groep van 53 Zwitsers: 44 van hen mochten naar Turkije, negen anderen moesten rechtsomkeert maken. De Irakezen lieten gisteren tenslotte van dertig Roemenen en twee Srilankezen en vanochtend 23 Oostenrijkers door. Aan de Jordaans-Iraakse grens werden 42 personeelsleden van Britse diplomaten in Irak en twaalf Spanjaarden doorgelaten. De Sovjet-luchtvaartmaatschappij Aeroflot heeft gisteren toestemming gekregen Sovjet-burgers uit Irak te evacueren.