Witte motor schooljeugd draait deels op chocola

RIJSWIJK, 23 aug. Schoolmelk bestaat nog. Per jaar spoelen zo'n 400.000 kinderen hun naar school meegebrachte boterhammen weg met zo'n 19 miljoen liter, verpakt in ongeveer 76 miljoen kwart-literpakjes of -bekers.

De pakjes en bekers kosten op de basisschool 37 of 40 cent (karnemelk) en in het voortgezet onderwijs 45 of 50 cent. Chocolademelk is even goedkoop als gewone melk, maar zit dan ook in pakjes van 0,2 liter. Als de EG na protesten van een aantal lidstaten, waaronder Nederland, niet was teruggekomen op zijn besluit de subsidie voor schoolmelk te verlagen, waren de prijzen gemiddeld met vijf cent per pakje verhoogd.

In het kantoor van het Nederlands Zuivelbureau is secretaris M. H. van Roggen van het Nationaal Schoolmelkcomite erg boos. Zij spreekt berichten tegen dat het schoolmelkcomite zou hebben voorgesteld om de prijzen te verhogen als de subsidie omlaag zou gaan. 'Wij doen aan promotie, met prijzen bemoeit het comite zich niet.' Van Roggen en de in het Nederlands Zuivelbureau verenigde zuivelindustrie hebben heel wat te verliezen bij negatieve publiciteit. Schoolmelk bestaat nog, maar niet omdat het zoals in de jaren dertig of vijftig onontbeerlijk is voor de volksgezondheid. Plaatselijke schoolmelkcomites zijn allang ter ziele, schoolmelkbrigades bestaan alleen nog in de herinnering van de wat oudere Nederlander. Geen ministerie of gemeente verstrekt nog subsidie voor schoolmelk.

De zuivelindustrie moet het dus hebben van zorgvuldig uitgedachte campagnes en van de invoering van chocolademelk. Vanaf 1985 kunnen scholen kiezen tussen halfvolle melk en 'het hele assortiment' van halfvol, vol, karnemelk en chocolademelk. Sindsdien is de consumptie van schoolmelk stabiel gebleven op bijna 19 miljoen liter. Het dieptepunt van nog geen 15 miljoen liter in 1977 is echter nog niet vergeten. Campagnes blijven komen, van 'low profile' in het basisonderwijs ('Daar laten we alleen weten dat we er nog zijn.') tot uitbundig in het voortgezet onderwijs. 'Het breekpunt in melkgebruik', zegt Van Roggen, 'ligt bij twaalf jaar.'

Melk is gezond, maar dat is voor pubers onvoldoende reden om het te drinken. Volgend jaar begint in het voortgezet onderwijs een campagne rond het thema 'survival', min of meer aansluitend bij de bedoeling van de campagne 'Melk. De witte motor' om melk te associeren met cafebezoek en discomuziek. Uit een onderzoekje van het zuivelbureau blijk dit inmiddels te lukken: 54 procent van de Nederlandse jongeren vindt melk 'modern', een op de vijf noemt het zijn 'favoriete drank' en in de dranken-toptien staat het op de vierde plaats, na cola, seven-up en sinas. Maar die cijfers moeten nog hoger, vindt het schoolmelkcomite.

In het basisonderwijs berust de afzet op de 'marketing policy' dat melk 'van alle tussendoortjes het beste is'. Van Roggen: 'Een slogan als 'Melk moet, melk doet je goed' past niet meer in deze tijd.' Probleem hierbij is dat ouders dit tussendoortje ook zelf aan de kinderen mee kunnen geven. Dat is wel zo goedkoop.

Het Nationaal Schoolcomite heeft het concept daarom in de loop der jaren omgeven met een aantal ondersteunende modernismen, met 'schoolmelk is handig en hygienisch' voorop. In het westen van het land krijgen ouders van schoolmelk drinkende kinderen acceptgirokaarten toegestuurd en vergt dus zelfs de betaling nauwelijks nog inspanning. Scholen worden op een vergelijkbare manier over de streep getrokken, waarbij het ter beschikking stellen van koelkisten ('nooit meer zure melk') in 1978 een even geslaagde greep mag heten als de invoering van chocolademelk.

Maar zolang mensen de prijs van schoolmelk vergelijken met die van melk in de winkel en niet met die van een blikje cola, is Van Roggen niet gerust. Ook al omdat plotselinge prijsstijgingen altijd dreigen (in 1987 kon een vergelijkbare subsidieverlaging door de EG niet worden tegengehouden), heeft het Nationaal Schoolmelkcomite nog een paar pijlen op de boog. In het noorden en zuiden is de consumptie van (school)melk minder dan in het westen, waarschijnlijk omdat er van oudsher meer gesteriliseerde langer houdbare melk wordt gedronken dan gepasteuriseerde en niemand dat echt lekker vindt. De nadruk op de frisse, verkwikkende smaak van verse melk kan in die streken nog heel wat voedingspatronen veranderen, vooral als het volledige assortiment op meer scholen ingevoerd zou worden. Misschien komt er nog wel een keer Fristi bij.