Ceausescu viel 'door coup, niet door opstand'

BOEKAREST, 23 aug. Het regime van de Roemeense leider Nicolae Ceausescu is in december niet door een volksopstand maar door een staatsgreep ten val gebracht. Dat hebben twee inmiddels weer uit de top verdwenen kopstukken van het in december geinstalleerde bewind gezegd.

De twee, Silviu Brucan, de voormalige ideoloog van het in december gestichte Front van Nationale Redding, en Nicolae Militaru, die eind december minister van defensie werd, zeiden in het blad Adevarul dat ze in december deelnamen aan een 'samenzwering' die het lot van Ceausescu heeft bezegeld. Bij de samenzwering, die lang zou zijn voorbereid, waren 'legeronderdelen, vele generaals en een deel van de Securitate betrokken'.

Volgens Brucan en Militaru ging het vooral om de vraag hoe de belangrijkste medewerkers van Ceausescu konden worden 'geneutraliseerd' en hoe men in het bezit konden komen van de radio- en televisiestations. Oorspronkelijk zou de staatsgreep tegen Ceausescu in oktober vorig jaar worden gepleegd; de plannen lekten toen echter uit.

De uitlatingen van Brucan en Militaru, die inmiddels hebben gebroken met het bewind van Ion Iliescu ze zeiden in Adevarul dat Iliescu 'weigert het communisme af te schaffen' zijn in tegenspraak met de tot nu toe verspreide officiele versie dat het in december om een spontane volksopstand zou zijn gegaan waar het leger zich achter schaarde: volgens Brucan en Militaru waren het de samenzweerders geweest die het leger opdracht gaven zich tegen Ceausescu te keren. Adevarul, de opvolger van Ceausescu's partijblad Scinteia, sloot zich in een commentaar bij de nieuwe lezing aan. Volgens het blad moeten de Roemenen de staatsgreep-lezing ondersteunen, anders 'blijven ze van leugen naar leugen lopen'. Boekarest is gisteren het toneel geweest van rumoerige betogingen, waarbij het Plein van de Universiteit werd bezet en het verkeer in het centrum van de stad werd lamgelegd. De bezetting begon toen een officieel toegestane betoging van een oppositiepartij, gericht tegen het economische beleid van de regering, uitliep op een tegen president Iliescu gerichte manifestatie. De demonstranten maakten Iliescu uit voor communist en vergeleken hem met Ceausescu.

De demonstranten bezetten het plein bij de universiteit en richtten er barricades op. Dat plein is deze lente 53 dagen door anti-regeringsbetogers bezet gehouden; die bezetting werd midden juni met geweld beeindigd. Sindsdien is het plein vaker het toneel geweest van demonstraties, maar daarbij hebben de organisatoren er nauw op toegezien dat het verkeer niet werd belemmerd en dat het niet tot een bezetting kwam.

De demonstranten lieten gisteren weten het plein bezet te willen houden tot de regering aan een aantal eisen zou hebben voldaan. De politie liet zich gisteren niet zien. Om half twaalf 's avonds werd de protestactie beeindigd.

Eerder gisteren kwamen in de stad Brasov veertienduizend arbeiders uit de zware industrie in een sportstadion bijeen voor een demonstratie tegen de regering. (Reuter, AP)