Z-Afrika: De Klerk bemiddelt in conflict tussen zwarteleiders

PRETORIA, 22 aug. President Frederik de Klerk heeft gisteren in Pretoria een aantal vredesbesprekingen gevoerd met zwarte leiders. Het ziet ernaar uit dat het bloedige geweld van zwarten onderling eindelijk begint af te nemen.

De situatie in de woonoorden ten oosten en ten westen van Johannesburg waar de gevechten hebben gewoed bleef gespannen. Er waren alleen op zichzelf staande gevallen van geweld waarbij nog weer zes mensen werden gedood. Dit brengt het aantal doden in de afgelopen acht dagen op 412. Vanmorgen vroeg werd in Soweto een zwarte politieman gedood en een andere zwaar gewond toen een handgranaat in hun wagen werd geworpen die voor een migrantenpension stond geparkeerd.

De Klerk hield gisteren een ronde vredesgesprekken waarbij hij Zulu-leider Chief Mangosuthu Buthelezi ontmoette, wiens Inkatha-partij een belangrijke rol heeft gespeeld bij de gevechten. Ook sprak hij met generaal-majoor Bantu Holomisa, de leider van het 'onafhankelijke' tribale thuisland Transkei.

Holomisa steunt het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), de andere beweging die een belangrijke rol speelt bij de gevechten. Veel mensen uit zijn thuisland zijn betrokken geraakt bij het geweld.

Buthelezi en Holomisa hadden ook samen een ontmoeting met de minister van buitenlandse zaken, Roelof 'Pik' Botha, en de minister van wet en orde, Adriaan Vlok. Na de ontmoeting gaven zij een gezamenlijke verklaring uit waarin zij alle politieke leiders aanspoorden zich in te spannen voor de vrede en een eind te maken aan de onderlinge 'woordenstrijd', die volgens de verklaring door de aanhangers vaak werd opgevat als een vrijbrief voor geweld.

De gezamenlijke verklaring was echter nauwelijks uitgegeven of Holomisa en Buthelezi raakten in een enorme woordenstrijd verwikkeld, waarbij de leider van Transkei de politie ervan beschuldigde Inkatha te helpen bij gewelddadige aanvallen op 'hulpeloze slachtoffers'.

Dat leidde tot een woedende reactie van Buthelezi, die Holomisa beschuldigde van politiek onbenul en het ANC verantwoordelijk stelde voor het geweld. Buthelezi herhaalde zijn vaak geuite eis tot een ontmoeting met de vice-voorzitter van het ANC, Nelson Mandela, en hij hield vol dat er geen vrede zou kunnen komen als er niet een dergelijke ontmoeting plaatshad. Het ziet er echter nog niet naar uit dat zo'n bijeenkomst zal worden gehouden. Het ANC is gekant tegen een ontmoeting van Mandela met Buthelezi.