Ook Oosteuropese voetballers worden onbetaalbaar

ROTTERDAM, 22 aug. In Italie en Spanje kwamen de absolute toppers terecht, maar ook het Nederlandse voetbal gaat steeds meer profiteren van de veranderingen in Oost-Europa. Een tendens die vorig seizoen reeds werd ingezet kreeg de afgelopen maanden een vervolg. PSV, dat al in het bezit was van de Tsjechoslowaak Jozef Chovanec, haalde de Roemeense international Gheorghe 'Gica' Popescu (ex-Universitatea Craiova) naar Nederland. FC Groningen verraste met het aantrekken van de Joegoslavische balvirtuoos Milko Djurovski (Partizan Belgrado). Vitesse raakte de Rus Valeri Masalitin kwijt, maar beschikt nog over Sergei Krutov (beiden ex-CSKA Moskou). Feyenoord spant de kroon met drie Oosteuropeanen: Ioan Sabau (ex-Dinamo Boekarest), de Hongaar Jozsef Kiprich en de Tsjechoslowaak Stanislav Griga.

Na de eerste golf Oosteuropeanen die over de voetbalmarkt is gespoeld constateert Ger Lagendijk, adviseur van Feyenoord en UEFA-makelaar, dat de achter het neergehaalde ijzeren gordijn de prijsopdrijving heeft ingezet. 'Tot voor kort was het mogelijk om daar voor een redelijk bedrag een goede voetballer weg te halen. Ik heb Feyenoord bijvoorbeeld gewezen op Skuhravy, die voor Tsjechoslowakije vijf goals maakte in Italie. Voor het WK moest hij slechts 1,2 miljoen gulden kosten. Maar Feyenoord had al te veel buitenlanders. De prijzen van de Oosteuropese toppers zijn nu geweldig gestegen.'

Dat kan ook PSV-manager Kees Ploegsma beamen. 'Voor een Westeuropese club is het bijna niet meer op te brengen nog een Oosteuropese topvoetballer te kopen.' Skuhravy is uiteindelijk voor bijna vier miljoen gulden verkocht aan het Italiaanse Genua. Lagendijk: 'De markt is verpest door zogenaamde makelaars die ver van het voetbal afstaan en er alleen op uit zijn hun zakken te vullen. Door met bedragen te schermen, die ze later nooit kunnen waarmaken, hebben ze de gemiddelde transferprijs kunstmatig opgeschroefd. De Oosteuropeanen zijn natuurlijk niet gek. Ze weten nu ook waar Abraham de mosterd haalt.'

Restauranthouder

De Oosteuropese voetballers komen soms op een curieuze manier in Nederland. Zo schakelde FC Groningen de Joegoslavische restauranthouder Bobby Milewski in om Milko Djurovski in te lijven. De balgoochelaar van Partizan Belgrado deed de noordelijke club vorig seizoen in het UEFA-Cuptoernooi de das om door drie keer te scoren in het Oosterpark. Rondom dat treffen kwam hij in contact met de Joegoslavisch Groningse restauranthouder.

Manager Henk Nienhuis: 'Milewski heeft de transferbewegingen in Joegoslavie voor ons steeds in de gaten gehouden. Djurovski stond in de belangstelling bij Fiorentina, Genua en Pisa. Maar de onderhandelingen met die clubs verliepen stroef. Dankzij zijn vriendschap met Milewski is hij bij ons gekomen. We hebben de deal gemaakt met Partizan dat we nu een deel van transfersom betalen en aan het eind van het seizoen het resterende bedrag. Als blijkt dat we hem niet kunnen betalen wordt hij volgend seizoen te koop aangeboden aan een andere club en delen de Joegoslaven mee in de meeropbrengst van hetgeen hij nu moet kosten. En dat is iets boven de miljoen gulden. Wij hebben echter goede hoop dat bedrag op tafel te kunnen leggen want de 'Vrienden van FC Groningen' zijn erg enthousiast. Djurovski blijft dan zeker twee jaar bij ons in het Oosterpark.' Geen restauranthouder maar een samenwerkingsverband met CSKA Moskou zorgde ervoor dat er vorig jaar twee Russen naar Vitesse kwamen. Valeri Masalitin keert wegens een zware rugblessure niet meer terug naar Arnhem. Maar Vitesse wil Sergei Krutov graag weer in de selectie opnemen. De sterke promovendus van het vorige seizoen stapte naar de Raad van State nadat het ministerie van Sociale Zaken tot twee keer toe op advies van de Stichting Arbeidszaken (SABV) geen werkvergunning wilde afgeven voor de middenvelder. De afdeling rechtspraak van de Raad van State heeft echter acht maanden nodig om het bezwaarschrift van Vitesse te onderzoeken en tot die tijd kan Krutov in de eredivisie voetballen.

Woordvoerder Ruud Boinck van Vitesse. 'Onze voorzitter Karel Aalbers is momenteel in de Sovjet-Unie om Krutov opnieuw los te weken. Leg deze hele affaire maar eens uit aan die Russen. Krutov heeft hier vorig jaar vier maanden met zijn ziel onder z'n arm rond gelopen.'

Advies

De affaire-Krutov is vrij uniek. De Stichting Arbeidszaken geeft zelden een negatief advies. Interim-voorzitter J. van der Gijp van de SABV: 'Als niet EG-er moet hij een verrijking zijn voor het Nederlandse voetbal. Maar hoe moeten onze mensen dat beoordelen als hij nog geen wedstrijd in het eerste van Vitesse heeft gespeeld? We hebben een besluit genomen op basis van de gegevens die de Russische voetbalbond ons heeft verstrekt. En die waren niet indrukwekkend.' Ruud Boinck kan zich dat niet voorstellen. De administrateur van Vitesse: 'Die jongen is vorig seizoen door een aantal Russische journalisten gekozen tot het voetbaltalent van de Sovjet-Unie. Onze technische staf is wild van Krutov. Maar trainer Bert Jacobs durfde hem vorig seizoen in de cruciale fase van de competitie, toen er voor ons UEFA Cup-voetbal op het spel stond, niet in te schakelen omdat hij wedstrijdritme miste.' De contacten tussen Vitesse en CSKA Moskou zijn ontstaan mede doordat voorzitter Karel Aalbers zaken doet in de Sovjet-Unie. De juwelier van orgine heeft tegenwoordig een handelsbedrijf: Aalbers European Consultancy. 'CSKA heeft wel degelijk ook wat aan het samenwerkingsverband', beweert Boinck. 'De club kan jonge Russen het vooruitzicht bieden dat ze wellicht naar het westen kunnen. Dit perspectief trekt vanzelf meer talent aan. CSKA promoveerde vorig seizoen net als wij naar de Russische eredivisie. De ploeg staat nu tweede op de ranglijst.'

Zonder samenwerkingsverband maar wel met harde guldens opereert PSV als het in Oosteuropa op zoek is naar versterking. De Eindhovenaren besloten anderhalf jaar geleden de Tsjechoslowaak Jozef Chovanec te contracteren nadat hij was opgevallen tijdens het Zeeland-toernooi waar zijn toenmalige club Sparta Praag ook aan deelnam. Ger Lagendijk, die goede contacten heeft met secretaris Rudi Bata van de Tsjechoslowaakse voetbalbond, speelde een bemiddelende rol. Voor Gheorghe Popescu onderhandelde manager Kees Ploegsma rechtstreeks met zijn club Universitatea Craiova. Dat ging niet zonder problemen. Aanvankelijk leek alles in kannen en kruiken, tot de Roemenen twee weken geleden meer geld wilden zien. Samen met Martin Snoeck, directeur van Feyenoord die voor Sabau moest onderhandelen, stapte Ploegsma met de getekende contracten in zijn koffertje in een prive-jet om de laatste plooien glad te strijken.

Ploegsma: 'Je koopt geen Roemeense international meer van driehonderdduizend dollar. Popescu moest minimaal anderhalf miljoen dollar opleveren. Na de omwenteling is er ook voor de voetbalclubs daar een heel andere wereld opengegaan. Vroeger handelde de staat dit soort zaken af, die dacht ook na voor de bestuurders. Nu doen de clubs het zelf. Niemand weet precies wie er aan de touwtjes trekt. Iedereen heeft dollartekens in de ogen gekregen. Men denkt dat getekende contracten na een paar dagen niets meer waard zijn. Ik heb me op een gegeven moment gewend tot de president van de Roemeense voetbalbond.

Dat viel ook niet mee, want die man was net een paar dagen in functie.' Ploegsma slaagde echter wel, maar voor Snoeck was het een mission impossible. Feyenoord hoopt Sabau nu begin volgende week met behulp van de UEFA vrij te krijgen. Lagendijk, ook al niet te spreken over de Roemeense situatie: 'In Tsjechoslowakije gaat alles open en eerlijk. Daar wordt wel degelijk ook met inspraak rekening gehouden. Maar in Roemenie is de situatie slechter geworden na de revolutie. Er wordt oneerlijk zaken gedaan, de federatie en het ministerie werken elkaar tegen. En of er nu vrijheid is? Dat betwijfel ik.

Als ik hoor hoe Sabau momenteel vanuit Roemenie wordt bedreigd door zijn club en de voetbalfederatie, dat liegt er niet om. Men wil dat hij zo snel mogelijk terugkeert, maar dat zal onder geen beding gebeuren.' Het welslagen van een Oosteuropese voetballer in Nederland wordt volgens Lagendijk bepaald door de opvang. FC Groningen heeft voor Djurovski een woning gezocht en een auto beschikbaar gesteld. Verder is er een regeling getroffen met zijn manager Slobodan en hij heeft natuurlijk altijd nog 'zijn' restauranthouder.

Djurovski's vriendin is een Joegoslavische basketbalinternational die redelijk Engels spreekt en hem dus enigszins over de taalbarriere kan heenhelpen. Vitesse kreeg voor de opvang van zijn 'Spoetniks' assistentie van de Russische orthodoxe kerk in Arnhem. Als Krutov terugkeert naar Monnikenhuize zal hij eerst twee weken in een klooster bij de nonnen een stoomcursus Nederlands moeten volgen. Voor die tijd wil trainer Bert Jacobs niet met hem werken.

Dwingen

De Oosteuropeanen van PSV krijgen ook Nederlandse les. Zij moeten samen met Romario twee uur per dag studeren. 'En op een gegeven moment pakken ze de grappen en grollen vanzelf op', aldus Kees Ploegsma. Bij Feyenoord krijgen de Oosteuropeanen prive-les. Sabau wordt bijgestaan door Mircea Petescu, zijn vrouw krijgt hulp van een veertigjarige immigrante die haar diensten spontaan aanbood. Griga heeft veel contact met zijn landgenoot Chovanec van PSV. 'Je moet de begeleiding per speler bekijken', zegt Ger Lagendijk. 'Griga sprak een paar woorden Duits en Engels toen hij bij ons kwam. Soms kun je ze het beste dwingen om zich onder de Nederlanders te begeven.'

Ondanks alle goede zorgen zijn er toch ook spelers die eenmaal bij een Nederlandse club niet aan de verwachtingen voldoen. Neem Chovanec bij PSV, die in het Tsjechoslowaakse elftal op het WK wel over veel kwaliteiten bleek te beschikken. Lagendijk daarover: 'Oosteuropese voetballers komen uit een achterdochtig klimaat. Als je ze geen vertrouwen geeft haal je er niet het maximale rendement uit. Dan komen de twijfels weer naar boven. Dat is met Chovanec ook gebeurd. Die heeft van Hiddink in feite geen enkel krediet gekregen. Ik heb eens tegen Guus gezegd: Je moet niet blijven zoeken naar een nieuwe Ronald Koeman, want daar is er maar een van. Geef Chovanec vier, vijf duels de kans en dan gaat hij vanzelf presteren.'

In de Feyenoord-winkel van Lagendijk komen de Oosteuropeanen anders ook weleens in het verdomhoekje terecht. De Pool Smolarek vertrok al naar FC Utrecht en als Sabau definitief komt, moet er van het duo Griga-Kiprich een vertrekken. Lagendijk tot besluit: 'De transfer van Smolarek was een besluit van de trainer. Griga en Kiprich gaan we in de eerste plaats menselijk behandelen. Zij hebben te kennen gegeven te willen knokken voor een plaats in het elftal en die kans wordt hen gegund. Dan pas gaan we naar het economische aspect kijken.'