Jacht op Saddam Hussein is geopend

AMSTERDAM, 22 aug. De acties van de Iraakse president Saddam Hussein op politiek, diplomatiek en militair gebied vertonen het klassieke beeld van de bankrover die betrapt is en omsingeld. Hij doet zich stoer voor, maar hij is ten einde raad. Dus gijzelt hij een aantal toevallig aanwezige mensen, in de hoop zich alsnog, met buit en al, uit de voeten te maken. Maar dit soort overvallen pleegt voor de misdadiger rampzalig te eindigen. Er zijn op een gegeven moment te veel politiemannen ingeschakeld, die te veel belang hebben om hem te vangen en indien ook maar enigszins mogelijk neer te schieten.

De jacht op Saddam is geopend, en hij weet het. Velerlei politiekorpsen zijn gemobiliseerd. De Westeuropeanen sturen hun marineschepen naar de Golf. Zelfs de Fransen en de Grieken, die terwille van hun commerciele belangen begrip plachten op te brengen voor de meest fantastische uitspattingen aan Arabische zijde, zijn nu door de bocht. Ook de oliesjeiks en -emirs aan de Golf, die altijd sidderden van angst voor hun overmachtige buren, worden met de dag flinker. Zij geven hun media de vrije hand om Saddam aan te vallen. En de militaire steun van het Westen, waarop zij traditioneel rekenden en vertrouwden, hoeft nu niet langer in het geniep te worden gegegeven.

De PLO, een medespeler van Saddams 'Arabische strategie' om zich, desnoods met geweld, meester te maken van de olie in de Golf en zo de Arabische wereld uit haar machteloosheid te verlossen, is thans diep verdeeld. Zij spreekt zich opeens uit voor een oplossing die zowel 'de integriteit en de veiligheid van Irak, Koeweit, Saoedi-Arabie, de Golf en de hele Arabische wereld' garandeert als ervoor zorgt dat 'niet de ene partij ten nadele van de andere wordt bevoordeeld' kortom een oplossing die alle Arabieren liefde, onderling begrip en vrede schenkt. De PLO-vertegenwoordigers die nog maar tien dagen geleden onder vier ogen de emir van Koeweit vervloekten, zijn stilgevallen of op vakantie gegaan. En de voorzitter van het Palestijns Nationaal Fonds, de beheerder van de kassa van de PLO, waarvan Yasser Arafat de sleutel heeft, zei een paar dagen geleden in Abu Dhabi, een van de door Saddam bedreigde olie-emiraten: 'Wij hebben Irak gesteund in zijn nationale aspiraties en wij doen dat nog steeds. Maar de bezetting van Koeweit is een illegale daad.'

Hij besefte als geen ander dat Arafats steun aan Saddams politiek de PLO in een tomeloze val kan meesleuren.

Saddam Hussein is, in tegenstelling tot alles wat men over hem berichtte, in werkelijkheid een angstig man, voortdurend erop bedacht dat veel, zeer veel mensen een einde aan zijn leven willen maken. Er bestaat in de hele wereld geen leider die met zulke formidabele veiligheidsvoorzieningen is omgeven. Zijn vijanden noemen dat paranoia, objectieve waarnemers zouden het eerder als realisme willen betitelen. Hij is sinds 3 augustus, toen hij tijdens een niet van tevoren aangekondigd bezoek aan het Iraakse parlement zijn volk het heugelijke nieuws van de nieuwe, grote buit Koeweit meedeelde, niet meer gezien. Volgens hardnekkige geruchten bevindt hij zich in een van de atoomvrije bunkers, die hij voor zich heeft laten bouwen.

Hij heeft reden om bang voor de toekomst te zijn, nu hij iets te veel vijanden heeft gemaakt. De Egyptische president Mubarak heeft hem in feite gisteren de oorlog verklaard, toen hij hem opriep zijn troepen onverwijld uit Koeweit terug te trekken, teneinde 'de mensheid een vernietigende oorlog te besparen die al het groen en al het land zal vernietigen. Alleen God weet hoe verschrikkelijk het eind zal zijn als zulk een oorlog begint.'

Terwijl Mubarak sprak, maakte ook de Syrische president Hafez al-Assad zich op om Saddam op het gewenste moment van achteren te bespringen.

Heilige Oorlog

De Islamitische republiek Iran, waarmee Saddam sinds mei een coalitie tracht te vormen, is merkwaardig zwijgzaam. De Iraanse leiders zijn verheugd op zijn capitulatie-aanbod ingegaan, waardoor Saddam 140.000 man troepen van de Iraanse grens terug kon trekken. Maar zij hebben voorlopig besloten niet aan de Jihad, de Heilige Oorlog mee te doen waarvoor Saddam hen heeft uitgenodigd. Een krant in Teheran schreef spottend dat alleen een heilige tot de heilige oorlog kan oproepen. In Iran zou niemand verbaasd zijn als morgen, volgende week of volgende maand Iran alsnog de niet-beeindigde oorlog met Irak hervat om Khomeiny's oude eis kracht bij te zetten dat de agressor gestraft dient te worden en schadevergoeding moet betalen.

Saddam is als de befaamde kat in het nauw. Hij heeft gemerkt dat hij geen Nasser is. Geen enkele Arabische of islamitische macht van betekenis heeft het voor hem opgenomen. Zijn sympathisanten in Jemen, Algerije, Mauretanie en Soedan kunnen geen vinger verroeren omdat zijzelf veel te zwak zijn. Kolonel Gaddafi van Libie, die zijn persoon van ganser harte haat maar zijn programma liefheeft, houdt zich op de vlakte, in het besef dat ook Libie een naar verhouding kleine en onmachtige, doch begeerde oliebron is. Zelfs in Jordanie en in Palestina, waar hij zijn grootste aanhang heeft, zijn geen honderdduizenden de straat opgegaan om hem 'met hun ziel en hun bloed te verdedigen'.

De betogingen bleven tot enkele duizenden beperkt. Ook elders zijn de massa's, waarop de Arabische leiders in tijden van rampspoed zo graag terugvallen, niet voor hem in de bres gesprongen.

Goochelaar In Bagdad wordt Saddam 'de goochelaar' genoemd omdat hij altijd andere trucs weet te verzinnen. Na zijn in feite mislukte pogingen om zich over het hoofd van de Arabische en de islamitische leiders tot hun volkeren te wenden, probeert hij nu over het hoofd van de Westerse leiders de volkeren van het Westen tot inschikkelijkheid te bewegen. Hij schreeuwt door het open raam van het belegerde bankgebouw dat hij vrede wil en heel graag wil onderhandelen. Daarom bracht Saddams zijn marionetten gisteren weer eens ten tonele: de houten Klaas in Bagdad die als zijn woordvoerder voor de Iraakse televisie optreedt, en zijn minister van buitenlandse zaken Tareq Aziz, die voor de gelegenheid naar Amman was gestuurd. Zij hadden beiden dezelfde boodschap. De door Irak met dwang genode 'gasten' oftewel de gijzelaars 'kunnen mogelijk een bijdrage leveren aan een grote zaak de zaak van vrede en het verhinderen van de oorlogszuchtige politiek van de VS'. Daarmee heeft Saddam in feite vrijwel al zijn troefkaarten uitgespeeld. De Westerse wereld onder leiding van de VS vindt de annexatie van Koeweit onbespreekbaar en accepteert niet dat de gijzelaars Saddam bij zijn ontsnappingspoging helpen. Aangezien de Arabische wereld definitief is gespleten en daardoor niet in staat is om welke 'Arabische oplossing' dan ook te vinden, is er voor Saddam nog maar een mogelijkheid om zich te redden: de aandacht van de Arabieren op Israel te richten. Hetzij door zijn raketten met gifgassen richting Israel te schieten, hetzij via een opstand in Jordanie, Israel tot de aanval te verlokken. Dan valt mogelijkerwijs het Arabisch-Westerse front tegen hem in stukken uiteen en kan de bankrover wellicht toch nog aan de omsingeling ontsnappen.

Diverse Westerse regeringen houden al discreet rekening met de mogelijkheid dat Jordanie elk ogenblik kan ontploffen. De Amerikaanse regering heeft haar in Jordanie woonachtige onderdanen het advies gegeven met spoed te vertrekken. Volgens diverse bronnen hebben Spanje, Belgie, Frankrijk en Zwitserland hun burgers dezelfde raad gegeven. Velen zijn iets langer op vakantie gebleven of iets vroeger met vakantie gegaan. De meeste luchtvaartmaatschapijen nemen tot september vanuit Jordanie geen reserveringen meer aan.