Help, daar komen de Europeanen!

In de zomer van 1988 verbleven anderhalf miljoen Britse toeristen aan de Costa Brava, van wie er ondanks de aanduiding Costa del Crime in de populaire pers slechts zeven werden beroofd. De heer Francisco Pons, adjunct-directeur van het Spaanse bureau voor toerisme, vloog in maart van dat jaar naar Londen om daar de vijandige publieke opinie te wijzen op de ontnuchterende misdaadcijfers. Maar voordat hij zijn wervende toespraak kon houden, werd hij voor de deur van het Dorchester-hotel aangevallen en beroofd.

Xenofobie is in Groot-Brittannie een geliefd tijdverdrijf. Hoewel er in Londen meer Italiaanse restaurants kunnen worden aangetroffen dan in Rome, geeft men er zich graag over aan vreemdelingenangst. Het omineuze jaartal 1992, dat hier voornamelijk op de economische pagina's figureert, is met grote regelmaat aanleiding voor paniekverhalen. Zodra ambtenaren te Brussel weer een nieuw balletje over de Europese eenwording opwerpen (en dat doen ze vaak), krijgt de Britse krantenlezer te horen dat zijn bleke worstensoort, zijn bierbrouwsel of zijn monarchie wordt bedreigd. Mevrouw Thatcher weet zich in haar instinctieve afkeer gesteund door brede lagen van de bevolking; hooguit vanwege het diplomatieke fatsoen kan de huidige Duitse regering niet van overheidswege met Hitler worden vergeleken, maar de massakranten, de spreekbuizen van het volk, hadden er geen moeite mee zich solidair te verklaren met de minister bij wie de oude anti-Duitse sentimenten nog voor op de tong bleken te liggen.

Wat voor ieder land geldt, geldt voor Groot-Brittannie in verhevigde mate: het hemd is nader dan de rok. De grote Spaanse cineast Luis Bunuel stierf op dezelfde dag als de acteur David Niven. Het BBC-journaal opende die avond met acht minuten Niven en zei niets over Bunuel. In de kranten kreeg Bunuel de volgende dag slechts een paar regels, terwijl over Niven halve pagina's waren volgeschreven. En toen de vooraanstaande Franse filosoof Michel Foucault stierf, wist The Guardian niet beter te doen dan een berichtje te publiceren van een paar regels onder de kop Sex Historian Dies.

De voorbeelden zijn afkomstig uit het recente bundeltje 1992 and all that, waarin de publicist William Donaldson voor de Britse lezer feitjes verzamelde over de andere EG-landen. Soms uitgesproken ruimdenkend en vervuld van zelfkritiek, zoals in het lemma over onzedelijkheid: 'Frankrijk, Nederland en Denemarken, de EG-landen met de vrijzinnigste wetgeving over het publiceren en verkopen van pornografisch materiaal en het uitzenden van seks-films op prime time-televisie, hebben ook de laagste cijfers in de hele Gemeenschap voor verkrachting, kindermishandeling en zedelijkheidsdelicten. Het Britse ministerie van binnenlandse zaken heeft consequent geweigerd dit feit te erkennen.'

Soms ook vol bewondering voor buitenlanders: 'Er zijn jaren waarin Penguin meer Engelstalige boeken in Nederland verkoopt dan in Schotland en Wales tezamen.'

En soms niet benauwd voor zelfspot, zoals in de gegevens over de blijkbaar povere erotische prestaties van de Britse man, die het volgens onderzoek moet afleggen tegen zijn Nederlandse soortgenoot: 'Uit een onderzoek onder 4731 mensen in tien landen blijkt dat Nederlandse mannen de beste minnaars zijn.'

Die zit!De boeiendste gedeelten van zijn bundeltje gaan uiteraard over seks. Zo kwam een Italiaanse zakenman tot een paradoxale ontdekking toen hij zich aanmeldde bij de balie van een Londens tophotel. Men informeerde of hij op zijn kamer het gezelschap wenste van een escort-meisje. Dat hoeft niet, antwoordde hij: 'Ik was zo gelukkig geweest in het vliegtuig een stewardess te ontmoeten die mij later in mijn suite zou vergezellen. De portier deelde mee dat dat tegen de regels van het hotel was en dat ik haar uitsluitend kon ontmoeten in de bar of in het restaurant.'

Seks buiten het huwelijk is in Engeland illegaal, concludeerde hij, tenzij ervoor wordt betaald. Elders stelt Donaldson vast dat de Engelse taal het meest eufemistische eufemisme voor het bedrijven van seks bevat: sleeping together. In andere landen heeft seks niets met slapen te maken.

Voornemen

Maar ook William Donaldson heeft zich niet los kunnen maken van de spookbeelden waarmee de Europese eenwording gepaard gaat. Hij maakt onder meer melding van het voornemen na 1992 de geschiedenislessen op alle scholen in de EG te stroomlijnen. 'Engelse schoolkinderen zal dan bijvoorbeeld worden verteld zoals hun Spaanse, Franse en Duitse leeftijdsgenoten nu al te horen krijgen dat Francis Drake een vroeg voorbeeld was van een bierzuiper... '

Ook zou Jacques Delors in een interview hebben geopperd dat alle Europese vorstenhuizen in de toekomst hun vorstelijke verplichtingen over geheel Europa moeten verdelen. De vakanties van de Engelse koningin zouden zich dan even vaak in Frankrijk of Italie moeten afspelen als in Surrey of Sussex. Ik vermoed dat zijn reputatie als practical joker, hij is onder meer de auteur van de hier door Martin van Amerongen nagevolgde Henry Trout Letters, hem parten speelt.

Voorts blijkt hij op sommige punten nauwelijks beter geinformeerd te zijn dan zijn lezers. Honend merkt Donaldson op dat de BBC de kijkers met het Eurovisie Songfestival een rad voor ogen draait: dat is namelijk helemaal geen evenement met Europese allure. Alleen in Engeland, Luxemburg en Ierland wordt het rechtstreeks uitgezonden: 'Ieder ander Europees station negeert het geheel.'

Daar zullen de NOS, de BRT, de WDR, de RAI, TF-1 en al die andere netten, die er nog jaarlijks hoge kijkcijfers mee scoren, van opkijken. Voorts mag het een stout staaltje heten dat het volgens Donaldson voor vrouwelijke onderwijzers in Nederland illegaal is getrouwd te zijn. Ik ken minstens een getrouwde onderwijzeres die al jarenlang voor de klas staat en toch 's avonds voor haar dankbare echtgenoot het eten op tafel zet. Ook haar kinderen vertonen geen tekenen van verwaarlozing.

Impliciet schept de samensteller het beeld van landen vol rare wetten en gewoonten, die na 1992 ook de Britse onderdanen allemaal boven het hoofd hangen. En omdat ze daar geen flauw idee hebben van ons, op het continent, zullen ze alles geloven wat Donaldson zegt en zich nog dieper op hun eiland ingraven.