Mondje dicht, elk woord kan tegen ons worden gebruikt

SLIEDRECHT, 21 aug. Inwoners van Sliedrecht plegen het hart niet op de tong te dragen, maar nu zit er werkelijk een slot op vele monden. Uit angst. Het baggerdorp aan de Merwede, bakermat van een oerhollandse bedrijfstak, leeft meer dan welke gemeente dan ook in de ban van de crisis in de Golf. Van de 103 Nederlanders die voor de firma's Volker Stevin en Boskalis baggerwerk uitvoeren in Irak, komt naar schatting de helft uit Sliedrecht en omliggende plaatsen: Papendrecht, Hardinxveld-Giessendam, Alblasserdam, kortom uit de Alblasserwaard.

Nu Saddam Hussein buitenlanders als gijzelaars in de strijd werpt, vreest men in Sliedrecht dat de baggeraars hetzelfde lot zal treffen. Ook al is nog steeds onduidelijk of hun als dienstverlening aangemerkte werk al dan niet onder de handelsboycot van de Verenigde Naties valt. Maar wie zijn oor te luisteren legt, proeft al snel hoe problematisch de vork in de steel zit. De situatie is netelig en riskant. Er wordt in Irak een vaargeul uitgediept, die de moerasdelta van Eufraat en Tigris met de Golf verbindt. 'En zo'n geul is natuurlijk niet alleen voor vissersbootjes bedoeld.'

Met andere woorden: doorgaan met baggeren zou de Iraakse heerser in militaire zin in de kaart spelen.

Verslaggevers die willen praten met vertegenwoordigers van het thuisfront, stuiten op aanzienlijke barrieres. Namen en adressen worden van bedrijfswege niet prijsgegeven en wie er toch in slaagt iemand te vinden, krijgt een nietszeggend commentaar. Duidelijk is welk consigne de vrouwen van de betrokken 'buitenafwerkers' kregen: mondje dicht, want elk woord kan tegen ons worden gebruikt. Particuliere opvattingen over het regime in Bagdad kunnen op de hele groep terugslaan.

Ook de Sliedrechtse afdeling van de Bouw- en Houtbond FNV, waar de baggerij onder valt, heeft volgens administrateur H. Kraaijeveld weinig contact met de vrouwen. Recente aflossingen van de wacht konden in elk geval niet doorgaan. De baggeraars werken in Irak zeventig dagen aan een stuk om dan ruim een maand verlof te nemen, maar sinds 6 augustus komt er niemand meer terug. 'Een van de jongens', aldus Kraaijveld, 'belde nog kort geleden dat er geschut langs de oever staat'.

Telefonisch contact met Nederland zou nog slechts mogelijk zijn vanaf varend materieel en niet meer van de cutterzuigers die voor anker liggen.

Er gaan verhalen over plannen om de Iraakse delta te ontvluchten, net zoals destijds een geslaagde vluchtpoging werd ondernomen tijdens de oorlog tussen Irak en Iran. Maar ditmaal zouden die plannen zijn afgeketst op de enorme risico's. J. van der Linden, tot voor kort bondsbestuurder baggerzaken: 'Men zegt hier wel: waarom varen de mannen niet met z'n allen op een van die hoppers weg? Maar dat is natuurlijk makkelijk praten. Dan zouden ze de Golf moeten opstomen, al zou dat in theorie mogelijk zijn, want het betreft zeewaardige schepen.' Daar komt bij dat er behalve de Nederlanders, die aan boord van de baggerschepen de hogere functies bekleden, ook nog enkele honderden Pakistani en Filippino's werken en verder twaalf Belgen. Een van de koks, zo wordt verteld, heeft voor het werk in Irak veel te royaal ingeslagen. 'Dat zou hem normaal een zware uitbrander, wellicht ontslag opleveren, maar nu komt het goed uit want wie hoe lang ze daar nog moeten liggen'. Blijft de angstige vraag of de baggeraars onder de categorie gijzelaars komen te vallen. Als dat onverhoopt gebeurt, zou het niet de eerste keer zijn. Kraaijveld: 'Mijn vader werd jaren geleden bij politieke verwikkelingen in Portugees Guinee, waar hij volledig buiten stond, ineens als gijzelaar gebruikt en maandenlang vastgehouden. Hij had bovendien nog gele koorts en een paar maagzweren, maar gelukkig kwam hij ongedeerd terug. Hij is nu tweeentachtig.' De gebeurtenis staat vermeld in het boekje 'Geen zand, geen eten', dat in 1986 uitkwam bij een jubilieum van de bond en verhaalt van Sliedrecht en de baggeraars door de jaren heen. Tegenwoordig drukt de bedrijfstak niet meer zo'n stempel op de gemeente als vroeger, al telt de gemeente nog altijd een kleine duizend 'buitenafwerkers', wat neerkomt op een zesde van de beroepsbevolking. In de vorige en in deze eeuw heeft het dorp veel gerenommeerde baggerfirma's voortgebracht, maar de meeste hebben hun hoofdzetel naar elders verplaatst. Boskalis zit al weer jaren in Papendrecht, op de grens met Sliedrecht. Volker Stevin zetelt in Rotterdam, maar de naam van de stichter, Adriaan Volker, is blijvend aan het dijkdorp verbonden. Adriaan Volkersingel heet de enige Sliedrechtse straat, in feite een riante boulevard, die vrij uitzicht biedt op de Merwede.