Jordanie brengt leger in paraatheid en neemtvoorzorgsmaatregelen

AMMAN, 21 aug. De Jordaanse regering heeft de afgelopen dagen het leger in staat van verhoogde paraatheid gebracht, burgers opgeroepen zich te melden voor cursussen in burgerverdediging en maatregelen genomen om het energieverbruik te beperken. De luchtkoeling in overheidsgebouwen is afgezet en de straatverlichting werkt nog maar op halve kracht. De autoriteiten hebben tegen het hamsteren van voedsel gewaarschuwd. Amerikanen in Jordanie kregen gisteren uit Washington het advies om het land te verlaten.

Nu Jordaanse burgers de eerste gevolgen van de crisis in het Midden-Oosten aan den lijve ondervinden, neemt de sympathie en steun voor Irak eerder toe dan af. Zowel in de media als op straat wordt nog dagelijks geprotesteerd tegen de 'Amerikaanse invasie van Saoedi-Arabie'.

De Iraakse bezetting van Koeweit is een intern-Arabische kwestie, zo menen de belangrijkste kranten unaniem. Daarbij wordt erop gewezen dat de meeste grenzen in het Midden-Oosten door Franse en Engelse kolonialen zijn getrokken en derhalve geen historische waarde hebben.

Stevige kritiek valt ook te beluisteren op de economische boycot en op de manier waarop Amerikaanse marineschepen de sancties trachten op te leggen, middels een blokkade van zeehavens die in Amman illegaal wordt genoemd. In verscheidene dagbladen is er met enige bitterheid op gewezen dat de Verenigde Staten aanzienlijk minder actief waren toen het ging om de uitvoering van VN-resoluties betreffende de Palestijnse kwestie en zich ook steeds hebben verzet tegen een economische boycot van Zuid-Afrika. Meer dan de helft van de bevolking in Jordanie is van Palestijnse afkomst. De regering heeft verklaard dat het land zich bij de boycot zal aansluiten, maar staat op het standpunt dat voedsel en medicijnen niet onder het embargo vallen. Hoewel Irak volgens betrouwbare berichten nog zeker voor twee a drie maanden voedsel in voorraad heeft, hebben door de Jordaanse overheid gesteunde vrijwilligersorganisaties in een zondag begonnen actie onder het motto 'Melk voor de kinderen van Irak' al meer dan 300.000 gulden in geld en goederen bijeengebracht. De Jordaanse pers reageert ook met begrip op het Iraakse besluit om Westerse gijzelaars over te brengen naar plaatsen van militair belang. Het vrijlaten van deze 'gasten' zou betekenen dat Bagdad om een Amerikaanse aanval vraagt, schrijft het dagblad Al Rai. Een andere krant, Al Dustour, wijst er op dat de Amerikanen en Britten in de Tweede Wereldoorlog tienduizenden Japanners, Italianen en Duitsers hebben geinterneerd en noemt de Westerse verontwaardiging over het vasthouden van burgers daarom hypocriet.

Het Jordaanse parlement is sinds de stationering van Amerikaanse troepen in Saoedi-Arabie zeer eensgezind geworden. Communisten, nationalisten, liberalen en religieuze fundamentalisten hebben de strijdbijl voorlopig begraven en besloten een 'nationale coalitie' te vormen. De Moslimbroederschap, Jordanies grootste islamitische politieke organisatie, keurde aanvankelijk de Iraakse inval in Koeweit af. De organisatie ontving de afgelopen jaren financiele steun van het emiraat en koesterde hevige bezwaren tegen het seculiere bewind van Saddam Hussein en zijn Ba'ath-partij. 'Koning Fahds invitatie van Amerikaanse troepen in het Heilige land is echter volledig onaanvaardvaar', zei een vertegenwoordiger van de Broederschap gisteren in de Jordan Times. 'Jeruzalem was al bezet door de Israeliers en nu staan de twee belangrijkste gewijde plekken van de islam onder Amerikaanse controle.'

Een dit voorjaar mede door vooraanstaande parlementariers opgerichte Amerikaans-Jordaanse vriendschapsvereniging is dit weekeinde opgeheven.

De economische gevolgen van de crisis baren de regering al op korte termijn ernstige zorgen. Jordanie is voor zijn olievoorziening vrijwel geheel afhankelijk van Irak. De Jordaanse export naar Irak en Koeweit bedroeg tot voor kort dertig procent van de totale uitvoer. De schade door het wegvallen van deze markten wordt begroot op 650 miljoen dollar per jaar. Een nog hoger bedrag 900 miljoen dollar derft Jordanie door het wegvallen van de harde valuta die gastarbeiders in Irak en Koeweit naar huis zonden. De sluiting van de havenstad Aqaba zou op jaarbasis een verlies van zes procent van het nationaal inkomen betekenen.