Bush lijkt de Amerikanen op het ergste voor te bereiden

NEW YORK, 21 aug. De toespraak van president Bush gisteren in Baltimore voor een gehoor van oorlogsveteranen was de rede van een president die zijn land op het ergste wil voorbereiden. 'Dit is een crisis die Amerikaanse voorbereiding, geduld en, inderdaad, persoonlijke opofferingen zal vragen', was een van zijn eerste zinnen. Of deze dramatische woorden waren gericht tot het Amerikaanse volk of tot Saddam Hussein is een open vraag. Maar de toon van de president was onmiskenbaar.

President Bush noemde de Tweede Wereldoorlog vijf keer, citeerde George Washington en generaal en oud-president Dwight Eisenhower, en vroeg de zegen van God voor het land 'dat wij allen liefhebben', de Verenigde Staten van Amerika.

Het was een idealistische toespraak, waarin het woord olie niet voorkwam maar waarin des te meer werd gesproken over de internationale rechtsorde, vrijheid en opoffering. Bush noemde voorbeelden van soldatenverdiensten, zoals de man die zich een uur na zijn huwelijk voor dienst had aangemeld, en de medische verzorger die in ama verscheidene soldaten uit gevaar had weggesleept zonder aan zijn eigen verwondingen te denken.

En hij citeerde uit de toespraak waarmee Dwight Eisenhower afscheid had genomen van soldaten op weg naar de slagvelden van Korea: 'De ogen van de wereld zijn op jullie gericht, de hoop en de gebeden van vrijheidslievende mensen in de hele wereld marcheren aan jullie zijde. Laat ons allen de zegen van de Almachtige God vragen voor deze grootse en nobele onderneming.' De president zei vrijwel niets nieuws, maar zijn grimmige herhaling van eerdere thema's de VS eisen terugtrekking uit Koeweit, Saddam is een moderne Hitler, gijzeling is onaanvaardbaar wekte de indruk dat hij op dit moment onverzoenlijk is.

Al even dreigend was wat hij niet zei: Amerika zal niet als eerste schieten.

De president zei dat hij 18 dagen eerder had besloten troepen te sturen, 'in de wetenschap dat onze zaak niet gemakkelijk is, maar wel rechtvaardig Er resten ons moeilijke keuzes, maar dit is zeker: Amerika zal niet geintimideerd worden'.

'Iraks invasie was meer dan een militaire aanval op het kleine Koeweit, het was de meedogenloze aanslag op de essentie van de internationale orde en de idealen van de beschaafde wereld. En als een verdere belediging voor alle normen van internationaal gedrag heeft Irak onschuldige burgers in hun bewegingsvrijheid beperkt. Dit is onaanvaardbaar.'

Onheilspellend

President Bush noemde de Amerikanen voor het eerst 'gijzelaars'. Het beleid van de Verenigde Staten is altijd geweest dat over gijzelaars niet wordt onderhandeld, ook al een onheilspellend teken. 'Ik wil er geen enkel misverstand over laten bestaan', zei president Bush in de kern van zijn toespraak. 'Ik houd de regering van Irak verantwoordelijk voor de veiligheid en het welzijn van de Amerikaanse burgers die tegen hun zin worden vastgehouden.'

De laatste woorden werden vergezeld van klappen op de lessenaar. 'Zal het tijd kosten? Zeker. Maar wij zijn bezig voor een zaak die groter is dan wijzelf.'

Onzeker

Of het inderdaad tot een Amerikaanse militaire actie zal komen blijft onzeker: er zijn nog steeds zwaarwegende politieke argumenten tegen een militair initiatief, vooral het gevaar van een escalatie waarin Israel wordt betrokken en het verlies van de kostbare steun van andere Arabische landen. Dergelijke gevolgen kunnen op de lange termijn nadeliger zijn voor de strategische belangen van de VS dan het aanblijven van Saddam Hussein.

Van acuter belang is de vraag of de Verenigde Staten op dit moment militair in staat zijn een beslissende slag toe te dienen. Militaire deskundigen hier zijn het daarover nog steeds niet eens, al wijzen zij er op dat politieke overwegingen de doorslag geven.

Volgens de laatste opgaven hebben de Amerikanen nu 500 vliegtuigen klaar staan in de regio, naast honderd tanks, 59 schepen en ongeveer 20.000 man op de grond. 'Dat is voldoende voor superioriteit in de lucht', zei Harry Summers, ex-militair en analist voor het tv-station CNN. 'Maar we hebben niet voldoende zwaar geschut op de grond, zoals tanks, om een offensief te beginnen.' Volgens zijn visie zou een Amerikaanse luchtaanval worden beantwoord met een aanval door de 5.500 tanks van Irak. Summers zei dat het nog eens twee tot vier weken zou duren voordat de VS zo'n aanval kunnen weerstaan. Zware infanterie en tanks zijn onderweg in acht speciale snelle vrachtschepen, zogenoemde SL-7's, maar de eerste zullen pas over tien tot 14 dagen aankomen.

Edward Luttwak, voormalig adviseur van het ministerie van defensie en nu verbonden aan het Center for Strategic and International Studies, denkt dat juist om die reden de gijzelaars zo'n belangrijke troef zijn voor Saddam. 'Niemand heeft eerder gijzelaars kunnen gebruiken als zo'n machtig wapen. Dat komt alleen maar doordat wij op dit moment geen andere gevechtsoptie hebben dan een luchtbombardement.' David Jones, opperbevelhebber van het Amerikaanse leger in 1978-'82, zei: 'Je kunt niet aanvallen zonder de levens van burgers in de waagschaal te stellen' als burgers rondom militaire bases en andere doelen worden geplaatst. Maar hij voegde eraan toe: 'Het is belangrijk dat Saddam Hussein ervan doordrongen raakt dat we die mogelijkheid hebben, dag en nacht.'

Daarmee verwees hij naar de mogelijkheden van de Amerikaanse luchtmacht om ook 's nachts te opereren, wat volgens analisten hier de Irakezen niet kunnen en waartegen ze ook niet opgewassen zijn.

Hij voegde er echter aan toe: 'Ik zie geen enkel doel dat wordt gediend met een preventieve aanval op dit moment. (...) Dat zou niet de levens van 3.000 of 10.000 mensen redden, en het zou misschien onze steun in de wereld kosten. We hebben nu het recht aan onze zijde.' Anderen zijn iets optimistischer. John Lehman, onderminister voor de marine onder president Reagan, zei gisteravond dat de president op dit moment al in staat is om 'nauwkeurige uitschakeling van bepaalde installaties' te laten uitvoeren. Hij wilde hier voor de televisie niet nader op ingaan om geen geheimen weg te geven. Maar hij leek te doelen op acties door commando's en de luchtmacht.