Antillen steeds vaker trampoline voor drugshandel

ANTILLEN/ ARUBA, 21 aug. Ze zegt het ongevraagd, na een lang verhaal over twaalf ambachten en dertien ongelukken. 'Wat er nu ook nog gebeurt, een ding weet ik heel zeker. Ik zal nooit bezwijken voor de aanbiedingen om drugs te verhandelen'. Lisa heet ze, 31 jaar oud en afkomstig uit Jamaica. Alle mogelijke baantjes heeft ze in haar vaderland geprobeerd, vertelt ze terwijl ze op het terras bij Gipsy in Willemstad haar vanille-ijsje wegsnoept. Ze beheerde een bloemenwinkel, verkocht tegen commissie auto's van vrienden en runde een cateringbedrijfje. Uiteindelijk wachtte steeds de werkloosheid.

Vorige maand nam ze het drastische besluit al haar bezittingen te verkopen om de overtocht naar Curacao te kunnen financieren. Vier weken lang probeert ze tot nu toe tevergeefs een werkvergunning te krijgen. 'Maar hoe eenvoudig ik ook als koerierster van cocaine rijk kan worden, ik doe het niet. Ik denk toch steeds: uiteindelijk verkoop je die troep aan je eigen kinderen.' Toch zijn er velen die ook op de, zeker in deze regio nog relatief welvarende Antillen en Aruba, voor makkelijk te verdienen narco-dollars bezwijken. Ze vormen het al maar uitdijende legertje 'van kleine zelfstandigen die hun pondje cocaine over de plas proberen te krijgen', zoals een woordvoerder van de CRI in Den Haag het omschrijft.

Leo Chance, die drie keer minister van justitie van de Antillen is geweest, voorspelt nog veel meer onheil. 'Je hoeft echt niet tot de mafia te behoren om op dit eiland op het idee te komen in drugs te gaan handelen', zegt Chance op een schaduwrijk plekje in de tuin van zijn woning op Sint Maarten. Op het Nederlandse deel van dit eiland is de bevolking door de bloeiende toeristenindustrie de afgelopen tien jaar gegroeid van 20.000 naar ruim 40.000 inwoners. Een op elke vier bewoners is illegaal en woont in vaak allerbelabberdste omstandigheden in zelfgemaakte bouwsels. 'De verleiding om dan met drugshandel je slag te slaan, is gewoon te groot', zegt Chance.

Om potentiele handelaars en gebruikers van verdovende middelen af te schrikken is op initiatief van de lokale Rotary-afdeling Sint Maarten ruim voorzien van spandoeken waarin de fnuikende werking van narcotica op de hersenen wordt gemeld. Op straat lopen veel jongeren en toeristen in een t-shirt met daarop in alarmerend grote letters de tekst: Drug free body.

Om de omvang van de verslavingsproblemen in kaart te brengen, wordt de komende maanden in Curacao in samenwerking met twee Amsterdamse criminologen een groot bevolkingsonderzoek gehouden. Op de Antillen zijn vooral veel jongeren verslaafd aan base, een rest-produkt dat ontstaat tijdens het produceren van cocaine. Base wordt door Colombianen gebruikt als betaalmiddel bij het recruteren van Antilliaanse koeriers. 'Het middel werkt maar korte tijd en is sterk verslavend', zegt Russel Ursula, hoofd recherche op Curacao.

Door met base te betalen verzekeren drugshandelaren zich van een toegewijde groep vaste medewerkers. 'Koeriers krijgen ook wel een hoeveelheid cocaine toegestopt waarvan ze een klein gedeelte zelf mogen versnijden en verkopen en de winst in eigen zak kunnen steken.' Maar het drugsprobleem in het tropische deel van het Koninkrijk betreft niet zo zeer het gebruik maar vooral de handel en doorvoer van cocaine. Bij elk gesprek wordt met de journalist allereerst even de schuldvraag doorgenomen: de cocainehandel wordt veroorzaakt door de vraag van rijke consumenten in de VS en in Europa. Leidt die consumptie in het westen vooral tot een volksgezondheidsprobleem, in Zuid- en Midden-Amerika ervaart men dagelijks de dodelijke, destabiliserende en corrumperende gevolgen van de cocainehandel. 'De Antillen functioneren steeds meer als trampoline voor de cocaine-doorvoer', verzucht Ursula. Voor de Colombiaanse drugskartels is het zeer aantrekkelijk dat de in de voortuin wonende Antillianen en Arubanen voortreffelijk Spaans en Nederlands spreken waardoor het ideale koeriers zijn voor de Nederlandse en dus Europese markt. Bovendien worden er vanaf deze eilanden zeer regelmatige en directe vliegverbindingen onderhouden met Amsterdam. De Colombiaanse luchtvaartmaatschappij Avianca en de Antilliaanse Luchtvaartmaatschappij vliegen een paar keer week heen en weer naar Medellin.

Pedro Atacho, hoofd van de narcotica-brigade op Curacao, ao, toont aan hand van in beslag genomen voorwerpen aan welke inventiviteit de drugskoeriers aan de dag leggen om de verdovende middelen te verstoppen. Op zijn bureau stapelt hij een indrukwekkende varieteit aan blikjes. Oploskoffie, snoepjes, zelfs blikken met vruchten die echt klotsen worden gebruikt om cocaine te vervoeren. Drugskartels beschikken over hele produktielijnen om hun waar professioneel te verpakken. Maar ook op Curacao zijn onlangs medewerkers van een verpakkingsfabriek aangehouden die in het weekeinde blikken met coke vulden.

Micro-wave ovens met dubbele wanden en zelfs smakelijk gepaneerde vissticks bleken van cocaine te zijn voorzien. Erg geraffineerd waren ook de onlangs onderschepte koffers met de gebruikelijke kartonnen vellen ter versteviging op de bodem. Pas na lang speuren werd duidelijk waarom de drugshond steeds op tilt sloeg terwijl er geen coke te zien was. De cocaine bleek opgelost waarbij het karton als een soort vloeipapier was gebruikt.

In tegenstelling tot Suriname waar drugs vooral worden ingescheept, wordt vanuit de Antillen en Aruba de cocaine voor het grootste deel per vliegtuig naar Europa gestuurd. Tot voor enkele jaren werden op Aruba regelmatig vliegtuigen onderschept die er een onaangekondigde landing maakten. Volgens Jules Sambo, chef verdovende middelen bij de politie van Aruba, waren die vliegtuigen op weg naar het Colombiaanse schiereiland Guajira maar moesten ze om de een of andere reden uitwijken.

Drugs zijn in die vliegtuigen nooit gevonden maar dat de uit de VS afkomstige toestellen, veelal gevlogen door Vietnam-veteranen, bestemd waren voor het vervoer van cocaine staat voor de politie vast. De veelal armoedige zesdehands-kisten beschikten over radio- en navigatie-apparatuur die de waarde van het vliegtuig ver te boven ging. In de toestellen waren alle stoelen gesloopt en dubbele tanks aangebracht. Op grond van gebrekkige papieren konden de bemanningsleden worden aangehouden. Na een korte detentie vertrokken ze steevast, de toestellen bleven achter. Een paar vliegtuigen zijn onlangs voor de kust van Aruba in zee gestort om als kunstmatig rif te dienen voor het duiktoerisme.

De aanvoer naar de eilanden vanuit Colombia en tegenwoordig ook steeds meer via Venezuela gebeurt per boot. Voor de kust wordt de cocaine overgeladen in pleziervaartuigen die, vooral op Sint Maarten waar geen kustwacht of douane is, probleemloos kunnen aanmeren.

Begin dit jaar werd de politie op Sint Maarten getipt. Midden in de nacht waren mannen bezig koffers uit een jacht aan land te brengen. De koffers werden door twee personen tegelijk getild en in een auto zonder kenteken geplaatst. Toen de politie arriveerde op Sint Maarten is 's nachts maar een patrouille beschikbaar waren de verdachten verdwenen.

Officier van justitie Wesselink vermoedt dat het om drugs ging. Vooral ook omdat nooit meer iemand de kostbare in Trinidad gebouwde boot is komen ophalen. Ex-minister van justitie Chance twijfelt nog. 'Gezien het zware gewicht van de koffers, ging het in dit geval waarschijnlijk om wapens.' Dit is de eerste van twee reportages over de rol van de Nederlandse Antillen en Aruba bij de handel in cocaine.