Lot Britten in Irak houdt publieke opinie steeds meerbezig

LONDEN, 20 aug. 'Blijf thuis en laat u niet zien.'

Dat elk uur herhaalde advies van het Britse Foreign Office aan het adres van naar schatting 4.000 Britten in Koeweit en Irak baat niet meer voor 123 Britse onderdanen, die in Koeweit door Iraakse militairen zijn aangehouden en opgebracht. Niemand weet waar ze zijn, maar vermoed wordt dat ze net als de Britten die eerder zijn aangehouden zullen worden overgebracht naar Irak. De laatste Engelsen die erin zijn geslaagd uit Koeweit te vluchten kwamen dit weekeinde op Heathrow aan. Zij zeiden dat de uitzendingen van de BBC Worldservice hun navelstreng naar nieuws uit de buitenwereld waren geweest, maar ze hadden kritiek op het wisselende advies van hun regering. Vorige week nog werd aangeraden met een koffer met kleren en voldoende voedsel naar de hotels te gaan die de Iraakse overheid als verzamelpunt voor buitenlanders had aangewezen. Toen daar geen Irakezen aanwezig bleken om de buitenlanders te ontvangen, wijzigde de tekst zich in het advies om thuis en uit het zicht te blijven. Volgens de vluchtelingen, tot nu toe 170 in totaal, neemt de geestelijke weerbaarheid onder de achtergebleven landgenoten na het laatste dreigement van Iraaks president Saddam Hussein om hen als schild tegen Westerse aanvallen te gebruiken, snel af.

Premier Thatcher is gisteravond van haar gebruikelijke korte vakantie van een week Cornwall teruggekeerd en heeft zich laten voorlichten door minister van buitenlandse zaken Douglas Hurd en de staatssecretaris van defensie, Alan Clark. De laatste heeft zojuist een aantal Golfstaten bezocht om de Britse betrokkenheid bij de crisis nader toe te lichten. De premier heeft alleen bij het uitbreken van de vijandelijkheden in de regio zichtbaar leiding gegeven, maar heeft daarna de reacties op de gebeurtenissen in de Golf voornamelijk aan het ministerie van buitenlandse zaken overgelaten. Het parlement is op reces en tot nu toe heeft alleen de leider van de middenpartij SLD gevraagd om het terugroepen van de parlementariers en heeft Labour gezegd dat nog niet nodig te vinden.

Extra personeel

Het lot van de Britten die in door Irak beheerst gebied gevangen zitten begint desondanks de publieke opinie steeds meer bezig te houden. Het Foreign Office heeft extra personeel aangetrokken voor het bemannen van een hulplijn voor bezorgde familieleden in Groot Brittannie, maar de vraag overtreft het aanbod. De parlementarier Robert Hayward heeft als eerste een eigen telefonische informatielijn opgezet, die nu een netwerk van andere particuliere hulpverleningslijnen voedt. De informatie uit bezet gebied is echter mondjesmaat en dikwijls op geruchten gebaseerd. Familieleden van gegijzelde Britten klagen dat het Foreign Office te weinig doet en dat de Britse regering van het begin af aan om diplomatieke redenen te onderkoeld heeft gereageerd op de gebeurtenissen in de Golf. Het impliciete verwijt is dat daardoor nu een situatie is ontstaan, waarin Britten en Amerikanen als 'menselijke zandzakken' (het dagblad Today) kunnen worden gebruikt door 'de slager van Bagdad' (de Daily Mirror). Een van de laatste vluchtelingen uit Koeweit, een medisch specialist, beschreef hoe hij ook andere buitenlanders had geinstrueerd in het maken van gezichtsmaskers tegen gifgassen, bestaande uit onder andere luiers, pantykousen en chirurgische mondmaskers. De arts had ook zijn badkamer luchtdicht proberen te maken en bewaarde opgepompte banden bij het bad in de hoop dat hij bij een gasaanval de lucht zou kunnen kunnen gebruiken om in de badkamer een overdruk te veroorzaken die het gas buiten zou houden.