TALMUD

De Babylonische talmoed is de kern van de cultuur van het orthodoxe jodendom. Het belangrijkste gedeelte van het werk bevat verslagen van discussies tussen joodse rechtsgeleerden uit de derde tot de zesde eeuw. Die discussies betreffen alle aspecten van het leven dat de joden leidden na de ondergang van hun staat in de eerste eeuw. In essentie biedt de talmoed het joodse burgerlijk recht en de regels voor de joodse godsdienst. De talmoed is een buitengewoon moeilijke tekst. Het werk heeft de vorm van een commentaar.

Telkens worden naar aanleiding van een passage uit een oudere wetstekst in een zeer gedrongen stijl ingewikkelde en subtiele meningsverschillen weergegeven. Het is lang niet altijd duidelijk waar het dan precies over gaat of wat de uitkomst is. De talmoed heeft daarom altijd aanleiding gegeven tot verdere becommentariering. In een moderne uitgave (meestal een foto-mechanischeherdruk van de editie in twintig delen van de weduwe en gebroeders Romm uit Vilnius, gedrukt in de jaren 1880 tot 1886) wordt de tekst omringd doorcommentaren en opmerkingen van joodse geleerden uit de 11de tot de 19deeeuw.

Deze uitgave - een Engelse vertaling van een moderne Hebreeuwse editie door rabbijn Adin Steinsaltz, begonnen in 1967 - heeft ogenschijnlijk dezelfde vorm. Zoals de Vilnius editie bezit de Steinsaltz Edition een folio-formaat met goud op snee. Maar waar zich in een klassieke uitgave Rashi's commentaar bevindt, daar vindt men nu Steinsaltz' letterlijke vertaling. De Tosafot zijn vervangen door Steinsaltz' parafrase. De plaats van Ein Mishpat en Rabbenu Hananel wordt ingenomen door korte artikeltjes, waarin Steinsaltz begrippen en zaken uit de talmoed toelicht. Alleen Rashi's commentaar is - onvertaald en minder prominent - bewaard gebleven.

Nu zou een uitgave van de talmoed zonder de traditionele uitleg een eigen aard kunnen bezitten. De gebruikelijke commentaren dragen een overwegend juridisch karakter. Historische vragen staan in dienst van systematische problemen. Men kan de talmoed ook bestuderen zonder de vragen van latere wetsgeleerden er bij te betrekken, en zonder zich te bekommeren om de eenheid die in een eeuwenoude traditie van uitleg tot stand is gebracht.

Dat doet Steinsaltz echter niet. Onderaan iedere bladzij duidt hij oppervlakkig aan hoe de besproken kwesties door de latere commentatoren behandeld zijn en vermeldt hij wat als de juridisch geldige uitkomst van de discussies telt. Zijn uitgave van de Aramese en Hebreeuwse tekst van de talmoed bezit geen enkele tekstkritische pretentie. Niet alleen heeft hij de teksten gevocaliseerd, hij heeft ze ook overvloedig voorzien van uitroep-, vraag- en aanhalingstekens. Steinsaltz' inleidingen zijn enigszins vroom. Zijn commentaar draagt geen historisch-kritisch karakter.

Daarmee blijft de uitgave een inleiding tot de traditionele studie van de talmoed. Als zodanig is de Steinsaltz Edition heel helder en veel makkelijker te begrijpen dan bestaande vertalingen, laat staan dan een onvertaalde uitgave. Het is echter niet meer dan een eerste inleiding. Ook de ijverige lezer wordt niet heel ver op weg geholpen. De traditionele studie van de talmoed is een levenswerk.

Van de Steinsaltz Edition zelf zijn deze twee delen nog maar het begin. De Reference Guide biedt elementaire uitleg van talmoedische begrippen, die ook elders wel te vinden is. Tractate Bava Metzia Part I bevat Steinsaltz' bewerking van het eerste hoofdstuk van een van de zes-en-dertig-en-een-halve tractaten van de Babylonische talmoed. Het hoofdstuk behandelt het vraagstuk van betwist eigendom, en komt ongeveer tot de conclusie die is uitgedrukt in het Engelse juridische adagium 'Possession is nine points of the law'. Als de verhouding commentaar tot tekst ongewijzigd blijft, zal de volledige Engelse uitgave van de Steinsaltz Edition ongeveer 150 delen tellen.