Schaive Klabbe, MUNTENDAM

In de Oost-Groninger Veenkolonien, even ten noorden van Veendam, liggen de dorpen Muntendam en Zuidbroek, verbonden door het Muntendammerdiep, al in 1637 als veenkoloniaal kanaal gegraven. Een strak kanaal met aan weerszijden kaarsrechte wegen en met aan de westzijde ijle lintbebouwing van boerderijen, arbeiders- en brugwachterswoningen nabij de talrijke bruggen. Tussenklappen heet dit gehucht, letterlijk: tussen de bruggen of klappen in het Gronings. Op de overgang naar de aansluitende bebouwing van Muntendam maakt het kanaal een scherpe bocht oostwaarts en heet dan Meedenerdiep, maar de oostelijke weg blijft rechtdoorlopen dankzij een zeldzaam type brug: een scheve klapbrug. Zo zeldzaam, dat er in de oudere leerboeken voor bruggenbouw nauwelijks aandacht aan wordt besteed. Deze 'Schaive Klapbrug' is een stalen variant op de klassieke ophaalbrug met als essentieel en visueel opvallend verschil, dat de brug maar een hamei en balans heeft in plaats van twee, waarbij de hamei aan een zijde van de brug is geplaats. Het brugdek is dan ook niet recht, maar heeft een afgezwakte ruitvorm. Vroeger was hier een in deze streek gebruikelijke ijzeren draaibrug, maar deze is in de meidagen van 1940 verwoest. Het viel niet te achterhalen, waarom als vervanger zo'n bijzonder type brug is gebouwd. Niet alleen duur in aanleg, maar ook in onderhoud, zodat de weinige scheve bruggen tegenwoordig bij voorkeur door simpeler typen worden vervangen. De Scheve Klabbe heeft pas nog een stevige onderhoudsbeurt gehad en lijkt weer lange tijd mee te kunnen, hoewel de brug voor de scheepvaart geen nut meer heeft, omdat het kanaal aan het scheepvaartverkeer is ontrokken. Sportvissers zijn nu de belangrijkste gebruikers.

Veel toekomst is er daarentegen niet voor het oude bedrijfscomplex vlak achter de brug. Hier werd in 1887 een steenfabriek gebouwd, waar later door de fa. Holthuis ook draineerbuizen werden vervaardigd. In de jaren '60 liep de afzet terug en werd de fabriek gesloten. Naast de steenfabriek stond een kalkbranderij met kalkbranderswoning, blushuis en twee flesvormige bakstenen kalkovens, waarvan de laatste nog maar kort geleden geruisloos is verdwenen. Wat resteert is alleen het bedrijfsgebouw van de steenfabriek met strakke gevelindeling en aardig siermetselwerk van baksteen, en een rijzig woonhuis van twee verdiepingen met tegelversieringen: de voormalige directeurswoning. De natuur en het verval nemen samen bezit van het leegstaande fabrieksgebouw, waar elders de sloper zou langskomen. De directeursvilla wordt nog wel gebruikt en bepaalt samen met de scheve klapbrug het gezicht van de grens tussen Muntendam en Tussenklappen.