MINOLTA

Sam Kusumoto heeft eigenlijk een veel Japanser klinkende voornaam (Sadehei). Deze typische veramerikaanste voornaam op de titelpagina van het boek is verhelderend voor de volledige aanpassing van Japan waar het gaat om commercieel voordeel en om toegang tot de Amerikaanse samenleving. Het hele boek, dat het succes van Minolta in de Verenigde Staten beschrijft, is eigenlijk een lang loflied op de Amerikaanse manier van leven. Maar de auteur was in zekere zin voorgeprogrammeerd omdat hij door zijn achtergrond van kind af aan een plezierige relatie met Amerika had.

Zijn familie had het dealership van Ford voor Korea, en toen de Amerikanen Korea bezetten, had zij daarvan enig voordeel. Wel moest de familie net als de meeste andere Japanners in Korea terug naar Japan nadat Russen en Amerikanen in 1945-1946 tot een zekere overeenstemming waren gekomen. Toen kwam automatisch een einde aan het goede leven al hadden ze aan de Amerikaanse bezetting een hoop te danken. De bewondering voor Mac-Arthur in dit boek is dan ook niet gering.

Het boek is een fijnzinnige hersenspoeling om voor Japan en zijn economischepraktijken sympathie te winnen. Volmondig wordt erkend dat Japan fout was in zijn verhouding tot de internationale samenleving. Erkend wordt eveneens dat Japan in zijn oorlogvoering en bij de bezetting van omliggende landen vele en grote wreedheden heeft begaan. Op iemand die schuld erkent, kun je nu eenmaal niet lang kwaad blijven. Bovendien erkent de auteur de vele verdiensten van Amerika en zijn manier van leven en zakendoen. Dat de Japanse agressie een heel ander karakter kreeg toen ze de volstrekt onrechtvaardige oorlog eenmaal verloren hadden, wordt echter taktisch in het midden gelaten; dat er op Minolta bij zijn opmars in Amerika ook wel het nodige aan te merken kon zijn, komt natuurlijk niet ter sprake, al wordt - in het kader van de sympathiewekkende hersenspoeling - wel beschreven hoe moeizaam die opmars verliep. Het hele boek zou een geslaagde introductieprospectus kunnen zijn voor een twijfelachtige emissie in Wall Street, waar de Securities and Exchange Commission overigens de notering van Minolta betrekkelijk gemakkelijk heeft getolereerd; het is tenslotte een groot en eersteklas concern.

Het knapste element in de hersenspoeling is de geschiedenis van Minolta zelf, tezamen met de persoonlijke belevenissen van de auteur (en die van zijn gezin). Het boek is een boeiend verhaal over het succes van een man en zijn firma in een maatschappij die toch wel zijn bedenkingen over Minolta had. Zoals ook de meeste Amerikanen hun bedenkingen gehad moeten hebben over de Japanse indringer en concurrent. Wat dus zeggen wil dat het een boeiend en warmmenselijk verhaal is over het leven van een man en een maatschappij, die vrijwel met niets begonnen, maar in de Verenigde Staten succes hadden, zowel individueel als qua firma. Het leest natuurlijk prettig en is steeds interessant, ook voor technici en economisten-zonder-vooroordeel. Het boek is geschreven onder medewerking van een Amerikaanse publicist (Edmund P. Murray) en het werd door Farbes, een 'warm en bewogen memorie' genoemd van 'een van de grote Japanse successen in de Verenigde Staten'. Terecht, het werd een meeslepend boek dat de zegen zal hebben van het allesbeheersende Japanse Departement MITI, dat zo belangrijk bijdraagt aan het Japanse Wirtschaftswunder. (MITI staat voor Ministry of International Trade and Industry en heeft de leiding van 'Japan Incorporated').