Kok: winst uit aardgas voor tegenvallers

DEN HAAG, 17 aug. Minister Kok (financien) wil volgend jaar meevallers in aardgasopbrengsten van bijna een miljard gulden gebruiken om nieuwe tegenvallers in de belastingopbrengsten te compenseren. Ook wil hij maatregelen treffen om te voorkomen dat de laagste inkomens achterblijven bij de midden -en hogere inkomens. De als gevolg van de Golfcrisis stijgende energieprijzen zullen de minima harder treffen dan de overige inkomens.

Kok zal volgende week met voorstellen komen om deze denivellering ongedaan te maken. Het meest voor de hand liggende instrument is schuiven met de sociale premies en belastingen. De beide onderwerpen zullen in belangrijke mate de discussie bepalen in het kabinet, dat vandaag de begrotingsbesprekingen hervat. Kok heeft gisteren de 'augustusbrief' naar het kabinet gestuurd. Het gaat in deze fase van het kabinetsberaad over de inkomstenkant van de rijksbegroting. Over de uitgaven werden vorige maand reeds afspraken gemaakt.

Kok slaat het advies van de Sociaal Economische Raad en de Studiegroep begrotingsruimte in de wind, om meevallende aardgasbaten te gebruiken voor extra aflossing van de staatsschuld.

Kok vreest dit jaar reeds een tegenvaller in de (inkomsten)belasting van 1,5 miljard gulden. Financien heeft geen enkele verklaring voor de tegenvallende kasopbrengsten. Ook vorig jaar deden zich al onverklaarde belastingtegenvallers voor. De tegenvaller werkt volgend jaar door, wat leidt tot het achterblijven van belastingopbrengsten met 1 miljard gulden in 1991. De belastingtegenvaller levert in 1990 nog geen budgettair probleem op, omdat de departementen dit jaar minder uitgeven dan begroot. Volgend jaar is volgens Kok aanwending van aardgasmeevallers nodig, die ontstaan door de stijging van de olieprijzen. De aardgasmeevaller van naar schatting 800 miljoen zal nog niet voldoende zijn om het budgettekort op de afgesproken 4,75% te laten uitkomen. Bovendien moet nog voor 380 miljoen gulden aan financiele problemen worden weggewerkt, die waren blijven liggen. Het gaat met name om verkeerde ramingen in de werkloosheidsuitgaven. Kok moet, zoals in juli al afgesproken, ook nog een pakket fiscale maatregelen van 500 miljoen op tafel leggen om bezuinigingen in de zorgsector en sociale zekerheid in de schatkist te laten vloeien.

Kok wil voor 1991 sluitende afspraken maken om er zeker van te zijn dat het financieringstekort volgens het afgsproken tijdschema van een half procent per jaar wordt verminderd. Hij heeft hierbij niet de Centraal Economische Commissie achter zich. Deze commissie van topambtenaren wil eerst de ontwikkelingen afwachten, maar Kok vreest dat dan het financieringstekort uit de hand loopt. De ambtenaren van premier Lubbers (Algemene Zaken) staan hier tegenover die van Financien.

Kok wil ook het risico uitsluiten dat het financieringstekort dit jaar hoger uitkomt dan de afgesproken 5,25 procent. Hij wenst dat het kabinet de situatie in december nader bekijkt en zo nodig maatregelen neemt. Dit zou kunnen door opnieuw te schuiven met de afdracht van rijksbijdragen aan het kinderbijslagfonds. Afgelopen week bleek uit informele gesprekken dat premier Lubbers en andere CDA-bewindslieden er weinig voor voelen al in december dergelijke besluiten te nemen.