Den Troag: voor milieuvriendelijke ravitaillering

JEMGUM, 17 aug. De lokatie heet Jemgum: een dorp aan de Eems in West-Duitsland, net over de grens achter Nieuweschans. Op een terreintje bij de jachthaven staan een stuk of dertig kleine tenten, bevolkt door meest jongeren uit Oost-Friesland. Ze gaven gehoor aan een oproep van JANUN (Jugendaktion Natur- und Umwelschutz Niedersachsen) om een week lang vreedzaam te ageren tegen de groeiende stroom giftig chemisch afval. Jemgum was van rijkswege aangewezen om grote hoeveelheden van dat spul in onderaardse zoutholtes te bergen, maar de nieuwe SPD-regering van Nedersaksen wist dat plan voorlopig te verijdelen. Nu ter plaatse de druk op de ketel is verminderd, zijn chemicalien in het algemeen als thema van dit zomerkamp gekozen.

Aanwezig is ook gaarkeuken Den Troag (de trog) uit Sittard, onderdeel van de 'Federatie Kollektief Rampenplan', bestaande uit mensen die blijkens een foldertje 'middels de koppeling van arbeid en aktie uiting willen geven aan hun onvrede met de bestaande maatschappelijke (machts)strukturen'. Die koppeling komt in dit geval neer op voedselverstrekking aan andere actievoerders. Den Troag verzorgt sinds een kleine tien jaar de catering bij demonstraties in zowel binnen- als buitenland tegen verschijnselen als militarisme, kernenergie en milieubederf.

In de annalen van de Zuidlimburgse club nemen Dodewaard, Borssele en Woensdrecht een vooraanstaande plaats in. Nog onlangs trok de mobiele keuken per busje mee op een fietstocht van Bremen (Bondsrepubliek) naar Rostock (DDR) 'fur eine gemeinsame Umwelt'. Dit voorjaar jaar vergezelde men wandelaars voor een schone Schelde en ook de Vierdaagselopers die zich scharen onder de vlag 'Is het hier oorlog?', mochten voedsel uit Den Troag ontvangen. Ook werden kort geleden een slordige 4.000 maalten verstrekt tijdens een internationaal vrouwenkamp in Ruigoord bij Amsterdam.

Het zijn, ook nu in Jemgum, uitsluitend vegetarische schotels, bij voorkeur bereid uit grondstoffen van biologisch-dynamische of ecologische herkomst, dus ingredienten waar geen gifspuit of kunstmest aan te pas kwam. 'Want', verklaart Har Aben uit Sittard, 30 jaar oud en sinds 1983 bij de ravitaillering betrokken, 'wij willen het belang laten zien van een bewuste omgang met voedselproduktie en -consumptie. Je kunt niet actie voeren tegen uitbuiting, verwoesting van de aarde en Shell in Zuid-Afrika en tegelijk vlees eten'. Vanmorgen bestond het ontbijt uit volkorenbrood, drie soorten kaasbeleg, jam, honing en muesli, die naar believen werd verstrekt in melk, yoghurt of kruidenthee; dat laatste voor de veganisten, die op strikt plantaardig voedsel teren en dus ook geen zuivel tot zich nemen. De lunch behelst ongeveer hetzelfde, met dit verschil dat de muesli wordt vervangen door een salade. Vanavond komt er een warme hap op tafel, maar wat de pot precies schaft, is nog onduidelijk. Twee leden van het collectief zijn naar de markt van het naburige Leer getrokken om voortbrengselen van de onbespoten teelt in te slaan.

Har Aben: 'Droogkost nemen we zelf mee, maar verse waar betrekken we van winkels of markten ter plaatse. In Nederland en Duitsland lukt dat aardig, maar elders kost het wel eens moeite. Dan maken we een afweging. Moeten we te ver rijden voor een biologisch produkt, dan behelpen we ons met het gangbare artikel, maar liever niet natuurlijk'. Hij gaat er prat op dat Den Troag alle maaltijden plus koffie of thee tussendoor levert voor een tientje de man per dag. Wat dat betreft is er sinds 1983 niets veranderd. En aan dat tientje schijnen ze gemiddeld, gerekend over een vol jaar met vele duizenden afnemers, niet te kort te komen. Aben: 'We hebben zo leren koken, dat we alles gebruiken en niets weggooien. Wat we 's avonds van het diner overhouden, leent zich de volgende dag als broodbeleg. Je doet er wat knoflook en olijfolie door en je hebt een prima en smakelijk smeersel. Bovendien beperken we ons tot wat het heersende seizoen te bieden heeft, dus geen aardbeien in de winter'. Daar komt als niet te onderschatten factor bij dat hij en de anderen geen personeelskosten in rekening brengen. De groep bestaat voornamelijk uit studenten en werklozen, die een uitkering genieten en tegelijk in Abens woorden 'hun eigen werk hebben gecreeerd'. Hij zelf volgde destijds een opleiding tot vormingswerker, maar kwam er niet toe dit beroep in engere zin te praktizeren. En dat spijt hem allerminst. 'Wat ik bij de gaarkeuken doe, vind ik uiterst zinvol. Ik kan me niet voorstellen dat ik ergens zeven jaar lang met evenveel plezier gloeilampen heb zitten testen'.

Volgens deze hoogst alternatieve kok weet de sociale dienst van Sittard precies wat er aan de hand is, maar zonder problemen te maken. Bestaat er dan niet zoiets als een solliciatieplicht? Aben: 'Dat wel, maar ik heb een paar jaar ontheffing gekregen en als ik nu het inkomstenbriefje krijg, vul ik bij de vraag 'Hebt u geprobeerd werk te vinden?' gewoon nee in en daar krijg ik nooit commentaar op'. Als hij dat zegt, loopt het tegen twaalven in Jemgum. De deelnemers aan het anti-gifkamp keren terug van een workshop en zullen zich spoedig op de volkorenbroden en natuurzuivere salade storten. Voor vanavond, als ook een groep jeugdige Turken wordt verwacht, staan de gamellen al in slagorde opgesteld en de koffiepot laat een aangenaam aroma los. Alcohol is er natuurlijk niet bij. 'Wie een pilsje wil, moet het maar elders zien te krijgen'.