De Vries: werklozen harder aanpakken

DEN HAAG, 16 aug. Arbeidsbureaus en sociale diensten moeten volgens minister De Vries (sociale zaken) moeilijk activeerbare werklozen wat harder aanpakken. 'Er is daar nog wel eens een cultuur om erg coulant met zulke problemen om te gaan'.

De bewindsman nam woensdag met de Zweedse ambassadeur G. Magnusson een bundel van de Groningse universiteit in ontvangst over het sociaal-economisch model in Zweden. 'De meeste werklozen zoeken hard naar werk. Maar sommigen zijn heel moeilijk te activeren. De arbeidsbureaus en sociale diensten hebben soms moeite met het vinden van de juiste aanpak.' De minister vindt dat er geen aanleiding meer is voor een coulante aanpak. Hij wees erop dat het aantal openstaande vacatures stijgt, ook in sectoren waar werklozen in beginsel een baan zouden kunnen vinden. De Vries zei dat de aanpak in Zweden hem op dit punt aanspreekt. Nederland is volgens hem met de decentralisering van het arbeidsmarktbeleid en instrumenten zoals banenpools op de goede weg, maar hij zei zich zorgen te maken over de uitvoering.

De samenstellers van het boek zetten, evenals De Vries, vraagtekens bij 'import' van het Zweedse model. Kenmerkende bestanddelen als 'solidaire' loonpolitiek, gezamenlijke winstdeling via werknemersfondsen, verplichte vacaturemelding, een monopoliepositie voor de arbeidsbureaus, genereuze verlofregelingen voor kinderopvang en scholingsverlof en het benutten van de overheidssector als overloop voor volledige werkgelegenheid, ontbreken in Nederland.

Het model is bovendien gericht op het voorkomen van hoge langdurige werkloosheid en biedt geen oplossing in het geval zo'n situatie toch is ontstaan zoals in Nederland. Ook randvoorwaarden als een hoge organisatiegraad van de vakbeweging en een duurzaam door sociaal-democraten gedomineerde regering ontbreken. De samenstellers van de bundel constateren ook dat het Zweedse model in eigen land aan uitholling onderhevig is. De krappe arbeidsmarkt heeft de looneisen zo hoog opgedreven dat de 'solidaire' loonpolitiek, die de spil van het model vormt, dreigt weg te vallen.

De Zweedse en Nederlandse auteurs van de artikelen in de bundel vragen zich af of nationale modellen voor sociaal-economisch beleid nog afdoende kunnen zijn bij de toenemende internationalisering van de economie. Sommige auteurs menen dat het nationaal en centralistisch georienteerde model 'ouderwets' dreigt te worden.