Crisis in DDR: kans op Duitse eenheid via verdrag lijktverkeken

ROTTERDAM, 17 aug. Het wordt steeds waarschijnlijker dat de vereniging van de twee Duitslanden zich niet langs de weg van een officieel staatsverdrag zal kunnen voltrekken nu de Oostduitse sociaal-democraten van plan zijn het coalitiekabinet van Lothar de Maiziere te verlaten.

Zondag komt de fractie van de Ost-SPD in een extra zitting bijeen en dan valt het doek voor het laatste kabinet van de DDR. Het bestuur van de SPD heeft gisteravond de fractie nadrukkelijk aanbevolen zich uit de coalitie terug te trekken na het ontslag van twee SPD-ministers, minister Walter Romberg van financien en minister Peter Pollack van landbouw. De Maiziere zette hen aan de kant uit onvrede over het falende economische beleid. De SPD vindt echter dat het gehele kabinet verantwoordelijk is voor dat beleid. Wolfgang Thierse, voorzitter van de Ost-SPD, zei: 'De hele regering moet de verantwoordelijkheid dragen voor deze problemen. Het ontslaan van ministers is een afleidingstactiek om de fouten van De Maiziere en Kohl te bedekken.' Minister Romberg kwam de laatste tijd herhaaldelijk in botsing met zijn premier doordat hij Bonn telkens om meer geld vroeg. De Maiziere vindt zulke extra financiele injecties niet nodig en de premier verweet Romberg verder de beschikbare gelden nog niet eens te hebben uitgegeven. Bovendien verschilden de twee bewindslieden van mening over de financiering van de vijf deelstaten die in de DDR zullen ontstaan.

Eind vorige maand dreigde de SPD ook al de coalitie te verlaten wegens de interne meningsverschillen, maar toen zag de fractie daarvan af na een langdurig debat. Nu lijkt het lot van de coalitie echter definitief bezegeld en daarmee ook het lot van het staatsverdrag voor de politieke eenwording van de twee Duitslanden. SPD-voorzitter Thierse heeft laten weten dat zijn partij onder de huidige omstandigheden het ontwerp van het verdrag voor de politieke eenwording van de twee Duitslanden, dat in september zou moeten worden ondertekend, niet kan steunen. Dat betekent dat het verdrag niet de noodzakelijke tweederde meerderheid van de Volkskammer krijgt en dat de eenwording van de twee Duitslanden dan zonder nadere voorwaarden haar beslag zal moeten krijgen. De leider van de Westduitse SPD, Oskar Lafontaine, heeft De Maiziere inmiddels beschuldigd van onwaardig gedrag. Hij herhaalde zijn pleidooi voor een onmiddellijke vereniging van de twee Duitslanden. De problemen in de DDR zijn zo ernstig dat toetreding van de DDR tot de Bondsrepubliek zo spoedig mogelijk moet worden gerealiseerd. 'De regering in Bonn moet haar verantwoordelijkheden nemen: de toetreding moet zo snel mogelijk plaatshebben zodat Bonn de algehele verantwoordelijkheid voor alles wat er in de DDR gebeurt op zich kan nemen.' De Maiziere blijft er vooralsnog van uitgaan dat de samenvoeging van de twee Duitslanden pas op 14 oktober een feit wordt, zo liet hij weten, en wel via een staatsverdrag. Maar de kans daarop lijkt nu vrijwel verkeken. In de Ost-SPD gaan bovendien steeds meer stemmen op dat toetreding zonder een staatsverdrag uiteindelijk nog wel eens gunstiger zou kunnen zijn voor de Oostduitsers dan de nu bedongen voorwaarden. Volgens dat verdrag krijgen de nieuwe deelstaten in 1991 slechts zestig procent van het bedrag dat hun uit de algemene middelen toekomt. Zonder dat verdrag zou men op basis van de Westduitse grondwet recht hebben op honderd procent.