Schots jeugdorkest ontwapenend zuiver

In het embleem van het National Youth Orchestra of Scotland verheft de Y zich boven de overige letter. De letter stelt een gestileerde boom voor waarvan mag worden gehoopt dat hij rijkelijk vruchten zal dragen. Deze symboliek spreekt vooral zo aan omdat uit het musiceren van deze jonge mensen voortdurend de zorg blijkt waarmee de nieuwe loten aan de oude stam worden omringd. In toom gehouden zonder de groei te belemmeren, opgebonden zonder vrijheidsberoving, zo worden zij geleid. Het is geen wonder dat van de beide Britse nationale jeugdorkesten het Schotse een grote Europese faam heeft verworven. Het ensemble is in 1979 opgericht, houdt jaarlijks audities voor nieuwe leden en recruteert de jonge musici uit de leeftijdsgroep van 12 tot 21 jaar.

Te jong zou men denken voor een programma waarin Elgars magistrale Eerste symfonie de hoofdmoot vormt. Toch vertilden de uiterst gedisciplineerd spelende Schotten zich er niet aan. Er waren verschillen in klank vergeleken met de orkesten van volwassenen, maar die waren er precies zo in Webers ouverture Der Freischutz en in het accompagnement van Mozarts Fagotconcert. Dat onderscheid laat zich enigszins omschrijven als een prille zuiverheid van expressie, waardoor de ernst van lento's en adagio's iets ongerepts krijgt. Bij de Schotten werkte dat heel ontwapenend, direct al bij de langzame inzet van Webers overture. James Loughran, bovenal bekend als dirigent van de jaarlijkse Henry Wood Proms, wekte trouwens voelbaar een uiterste concentratie op door een bedrieglijk sober en optimaal efficient directiegebaar. Loughran gaat er blijkbaar terecht van uit dat zodra begaafde kinderen gaan musiceren, zij een wijsheid en invoelingsvermogen bezitten die ver uitgaan boven hun normale jeugdige denken en voelen. Daarom durfde hij de bijna trage tempi aan en daarom ook waagde hij zijn schare aan Elgars nobele klanken die, bij alle verwantschap met grote Duitse tijdgenoten, toch zo typisch Engels zijn van idioom. Het Schotse jeugdorkest reist op zijn tournee met twee solisten, van wie de talentvolle fagottiste Kim Walker in Rotterdam optrad met Mozarts concert in Bes dat zij ook al enige malen met diverse orkesten op de plaat heeft gezet. Alleen al het ongebruikelijke van een fagotsolist was een verrassend element, nog afgezien van het auditieve genot van Mozarts verfrissende muziek geschreven op achttienjarige leeftijd! en van het visuele genoegen van een jonge blonde musicienne in een wit met roze jurk en met een imponerende glanzende fagot in de handen. Het orkest begeleidde haar licht en rank.

Concert: The National Youth Orchestra of Scotland o.l.v. James Loughran. Solist: Kim Walker, fagot. Programma: Weber, Ouverture Der Freischutz; Mozart, Fagotconcert in Bes KV 191; Elgar, Eerste symfonie. Gehoord: 15/8 in de Grote Doelenzaal te Rotterdam.