Groei busbedrijven dwingt chauffeurs tot overtredingen

ROTTERDAM, 16 aug. 'Vroeger had je ze al, de wilde bussen. Die reden voor een rijksdaalder naar Antwerpen, zonder vergunning natuurlijk', vertelt F. Benningen, voorzitter van de ANVR-Federatie, waarin werkgevers van reisorganisaties zijn verenigd. 'Maar er is echt iets ernstigs aan de hand, als het aantal overtredingen bij chauffeurs van touringcars dit jaar is verdubbeld.' De Rijksverkeersinspectie (RVI) maakte deze week bekend dat steeds meer chauffeurs, vooral van de 'pendels' naar Zuideuropese vakantielanden, het rijtijdenbesluit en andere regels overtreden, zoals de vereiste om een STO-pasje bij zich te hebben, waaruit blijkt dat de chauffeur in dienst is van een vergunninghouder. Van de 233 pendelbussen die de RVI tussen mei en begin augustus staande hield, kregen 79 een proces verbaal (33 procent) en 56 een rijverbod (24 procent). Vorig jaar werd 15 procent beboet en kreeg eveneens 15 procent een rijverbod. 'Bijna iedereen kan tegenwoordig busondernemer worden', is de verklaring van J. ter Haar, directeur van de reisorganisatie OAD en bestuurslid van de Vereniging voor Reisorganisatoren. Sinds 1988, toen de wet personenvervoer in werking trad, zijn aan de bestaande 280 busondernemingen zo'n 150 bedrijven toegevoegd. Volgens deze wet kunnen ondernemingen gemakkelijker vergunningen voor groepsvervoer krijgen. Voor 1988 was de markt praktisch gesloten: het aantal van 280 busondernemers was standaard. 'Daarmee komen er meer bedrijven die de spelregels, zoals het rijtijdenbesluit, bewust niet in acht nemen', zegt Th. Luijks van de RVI. 'Maar de stijging van het aantal overtredingen heeft misschien ook te maken met een grotere openheid.'

Voorheen gaven busorganisaties volgens Luijks op dat 'Don Gonzalez of Don Pedro' achter het stuur van de bus in Spanje had gezeten, want dat zou niet te controleren zijn. 'Bij navraag bleek die chauffeur natuurlijk niet te bestaan, dus dat trucje werkt niet meer.' Het rijtijdenbesluit, dat een chauffeur in een 24-uurs dienst acht uur rust voorschrijft, wordt steeds meer ontdoken omdat de concurrentie onder 'pendelaars' groeit, zo luidt de algemene verklaring. 'Er gaan minder mensen naar Spanje, dus iedereen wil die paar overgebleven vakantiegangers hebben', zegt J. de Jong van reisorganisatie Concordia uit Wapserveen in Drenthe. 'Een bus kost een bedrijf 700 gulden per dag. Maar veel ondernemingen duiken als het moet onder die prijs'.

Busondernemers houden de prijs van een reis naar Spanje, of andere vakantielanden ook laag, door zich bijvoorbeeld niet te houden aan de cao: overuren worden niet betaald en werknemers zijn 'zwart' in dienst. Veel van deze bedrijven doen hun zaken met zeven of acht jaar oude bussen, zonder air-conditioning, video en een bar. 'Maar het meest wordt toch bespaard op de chauffeurs, omdat er nog rek zit in hun lonen', zegt P. Osse van de Vervoersbond FNV. Zelf is ze namens de Vervoersbond herhaaldelijk meegeweest op een tocht naar het zuiden van Europa. 'Het is een echte sjacher-bedrijfstak. Veel chauffeurs zijn tussen hun veertigste en vijftigste al arbeidsongeschikt. Het werk is soms een grote ramp. Maar toch heeft het ook wel wat. Vooral het avontuur.'