Z-Afrika: 40 doden bij geweld in woonoord

JOHANNESBURG, 15 aug. Bij gewelddadigheden in het zwarte woonoord Thokoza zijn gisteren ten minste veertig mensen om het leven gekomen en 200 gewond.

De bloedige gevechten tussen aanhangers van de Zulu-beweging Inkatha en leden van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) nemen steeds grotere vormen aan en bedreigen het klimaat van hervormingen in Zuid-Afrika.

De afgelopen week zijn ruim honderd mensen bij onderling zwart geweld gedood. Waarnemers vrezen dat de rivaliteit tussen leden van Inkatha en het ANC, die in de provincie Natal tot hevige confrontaties heeft geleid, zich over heel Zuid-Afrika zal uitbreiden. Met name in het geindustrialiseerde Transvaal, waar veel zwarte woonoorden de grote steden en mijn-installaties omgeven, is het potentieel voor een bloedig conflict erg groot.

De gevechten in het woonoord Thokoza, ten oosten van Johannesburg, begonnen zondag toen Zulu-arbeiders uit een pension bewoners van een nabij gelegen krakerskamp aanvielen. De strijd luwde maandag maar laaide gisteren weer op. De arbeiders, aanhangers van Zulu-leider Mangosuthu Buthulezi, gingen de krakers te lijf met messen en hakbijlen. Ook in andere woonoorden bij Johannesburg kwam het tot gevechten. In Sebokeng kwamen onlangs negen mensen om het leven toen een onbekende met een machine-geweer door de ramen van een arbeiderspension schoot. In Kagiso werden twaalf mensen bij onderling zwart geweld gedood, terwijl in een woonoord voor kleurlingen bij de havenstad Port Elizabeth 42 mensen omkwamen.

De onrust in het land wordt nog versterkt door het optreden van extremistische blanke groepen. Dertien mensen werden zondag in Pretoria gewond toen bij een bushalte een bom explodeerde. De angst onder de blanken werd gisteren aangewakkerd toen Koos van der Merwe, een parlementslid van de Conservatieve Partij, blanke mijnwerkers opriep om wapens mee te nemen tijdens het werk. Volgens Van der Merwe moeten de blanke arbeiders zich verdedigen tegen aanvallen van zwarten. In het mijnwerkersstadje Welkom is het de afgelopen maanden regelmatig tot conflicten gekomen tussen blanke en zwarte mijnwerkers. Zwarten in Welkom willen zaterdag een protestmars houden tegen het blanke stadsbestuur dat wordt geleid door leden van de Conservatieve Partij. Van der Merwe noemde de mars 'een uitnodiging tot geweld'.

Hij verzekerde zijn blanke achterban gisteren hard te zullen optreden. 'Als een blanke om het leven komt, zullen we al onze mensen mobiliseren voor een tegenaanval.'

In het gehele land zijn er, volgens onderzoekers van de Witwatersrand universiteit van Johannesburg, de afgelopen tien jaar meer dan 200 blanke scholen gesloten, terwijl het tekort aan zwarte scholen volgens schattingen zo'n 3,5 miljoen kinderen van school houdt. Dit aantal is groter dan het totale aantal inschrijvingen op blanke scholen.