'Nederlandse radio kan beter worden dan de BBC'

HILVERSUM, 15 aug. 'Snel vernieuwen is een levensvoorwaarde voor de radio. Nu al zie je dat het publiek als er iets belangrijks gebeurt, de tv aan zet om te zien of er nieuws is. Het is ook veel leuker om een toespraak van Bush te zien, dan om er alleen naar te luisteren. Als de televisie straks ook om zes uur nieuws brengt, luistert er niemand meer naar de radio.' Henk van Hoorn (45), per 1 oktober de nieuwe chef actualiteiten van NOS-radio, heeft een wat sombere visie op de toekomst van het medium waar hij al jaren werkzaam is.

Radio 1 moet snel worden omgevormd tot een nieuwszender die efficient en goed nieuws en achtergrondreportages brengt, omdat het anders niet meer hoeft. Als chef radio-actualiteiten is Van Hoorn verantwoordelijk voor Radio 1 en Radio 5 bij de NOS. Ook moet hij het initiatief nemen tot samenwerking tussen de omroepen bij grote gebeurtenissen. 'Binnen twee of drie jaar moet er een zenderredactie zijn. Als het in die periode niet lukt, lukt het nooit meer. De tv zal de actualiteit overnemen. Televisie is een snel en flexibel medium geworden, de ontwikkelingen gaan er veel vlugger dan bij de radio. Er is concurrentie uit het buitenland en van Veronique. Bij de radio ontbreekt die prikkel.' Gelukkig voor Van Hoorn en zijn collega's menen de Hilversumse omroepen hun positie bij de kijker vooral te moeten verstevigen door het uitzenden van meer amusement. Maar dat hoeft niet zo door te gaan, meent hij. 'Ik sluit niet uit dat er een kentering komt en dat ook op tv weer goede documentaires en achtergrondreportages te zien zullen zijn. Hoe het dan met de radio verder gaat, ik weet het nog niet.' Dat de omroepen minder geld krijgen, werkt volgens Van Hoorn in zijn voordeel. Een zenderredactie is goedkoper dan de huidige werkwijze. 'Er wordt nu alleen samengewerkt bij speciale projecten als verkiezingen en rampen. Onlangs heeft het overleg van de chefs actualiteiten radio voorgesteld de 'prime time' uitzendingen (07.00 tot 09.00 uur, 12.00 tot 14.00 en 17.00 tot 19.00 uur) samen te verzorgen en dat is door de directeuren niet zonder meer afgekeurd. Werk dat maar verder uit, was de reactie.'

Het zou een eerste stap zijn op de weg naar het ideaal van Van Hoorn: een kwaliteitszender die de Nederlandse luisteraar, niet gehinderd door merkwaardige intermezzo's, nieuws en achtergrondinformatie brengt. Een zender die beheerd wordt door een redactie die niet gebonden is aan de omroepen. 'Vorige week, toen de Golfoorlog al aan de gang was, hoorde ik op Radio 1 uitleggen hoe er lucht in een tennisbal komt. Leuk om te weten natuurlijk, maar wel vreemd. Even opmerkelijk is het dat je bij alle omroepen over deze oorlog dezelfde deskundigen hoort en dat iedereen gebruik maakt van die paar verslaggevers die in het oorlogsgebied zitten. Dat zou anders kunnen, en beter.'

Van Hoorn is ervan overtuigd dat Hilversum over voldoende talent en kwaliteit beschikt om een beter programma te maken dan in de landen om ons heen te beluisteren is. 'De BBC is adequaat, maar ouderwets. De Duitse radio is heel degelijk, maar ook heel saai. Langere documentaires of achtergrondreportages hoor je in het buitenland niet meer, behalve bij de BBC. Wat wij doen is zo slecht nog niet. Als de structuur van Radio 1 verandert, kun je continuiteit brengen en je werkt efficienter.'

De nieuwe actualiteitenchef van de NOS gaat er niet van uit dat een geherstructureerd Radio 1 snel zal afglijden tot de saaie, risicoloze middelmaat. Hij was de afgelopen zes jaar eindredacteur en presentator van het VPRO-programma Het Gebouw, een van de aantrekkelijkste programma's op Radio 1. Ook een van de meest omstreden uitzendingen, omdat de VPRO niet op de gebruikelijke manier met actualiteit omgaat. 'De VPRO en EO brengen de enige actualiteitenrubrieken met een eigen identiteit. Maar het lijkt me geen goede weg om ter wille van die twee het systeem in stand te houden. Wat de anderen brengen is onderling verwisselbaar en vol herhalingen. Het is te onderscheiden in goed en slecht, met wel de beperking dat de slechte journalisten niet allemaal bij een omroep zitten. Veronica Nieuwsradio brengt de wereld in een half uur, daar heb ik nog nooit een goed woord over gehoord. Uit onderzoek blijkt dat het publiek weinig opsteekt van het radio- en tv-nieuws. Als je het nog korter brengt, onthouden ze helemaal niets meer. Dan kun je even goed niet meer uitzenden. 'Ik hoor nogal eens dat wij met Het Gebouw geen actualiteiten zouden brengen. Dan zeg ik toch: toon dat maar eens aan. Wij hebben een andere aanpak. De VPRO neemt risico's en dat levert geen middelmaat op. Het is soms heel goed, soms heel slecht. Bij de VPRO vrezen velen dat hun werk verdwijnt als Radio 1 een zenderredactie krijgt. Maar waarom zou dat gebeuren? Waarom zou je dat niet op een nieuws- en actualiteitenzender kunnen doen? Je zou er zelfs meer geld voor hebben.' De overstap van de VPRO de omroep waar alles kan naar de NOS komt Van Hoorn zelf allerminst vreemd voor. Hij werkte voor de NOS als verslaggever bij Den Haag Vandaag, en is tegenwoordig regelmatig te beluisteren als presentator van Met het oog op morgen. 'Volgens mij kan bij de NOS ook alles. Misschien moet je wat meer op je woordkeus letten. Hier wordt wel eens wat geroepen, maar ook bij de VPRO levert een vloek tientallen telefoontjes op en ik vraag me af of het dat waard is.'

De oorzaak van zijn vertrek is de voorgenomen verhuizing van Het Gebouw naar Amsterdam. 'Ik vind dat de omgekeerde weg: eerst besluiten te verhuizen en dan een programma erbij verzinnen. Er kleven veel praktische en organisatorische bezwaren aan. Bovendien is de verleiding groot om meer Amsterdamse onderwerpen te brengen en dan word je een soort lokale omroep.' Henk van Hoorn (Foto ANP)